ΚΑΚΙ, ΙΑΡΡΕΡΣ Ἢ πνευματικὴ κατάσταση τοῦ καιροῦ μας (Δεκάτη πέμπτη συνέχεια) Ἢ ἰσοπέδωῶση τοῦ πολιτισμοῦ εἰδικευμένη ἱκανότητα Στὴ ζωὴ τῆς μαζικῆς τάξης, ὁ πολιτισμὸς τῆς γενικότητας τείνει νὰ συμμορφώνεται πρὸς τὶς ἀπαιτήσεις τοῦ μέσου ἀνθρώπου. Ἡ πνευματικότητα παρακμάζει, καθὼς διαχέεται στὶς μάζες, ὅταν ἡ γνώση πτωχεύσει μὲ κάθε δυνατὸ. τρόπο μὲ τὴν ἐκλογίκευση, μέχρις ὅτου γίνει προσιτὴ στὴ ὠμὴ κατανόηση ὅλων. Σὰν ἀποτέλεσμα τῆς ἐξισοπεδωτικῆς διαδικασίας, χαρακτηριστικῆς τῆς ζωϊκῆς τάξης, ὑπάρχει μιὰ τάση γιὰ τὴν ἐξαφάνιση τοῦ στρώματος ἐκείνου τῶν ἐκπαιδευμένῶν ἀνθρώπων, ποὺ παρουσιάσθηκαν ὕστερα ἀπὸ μιὰ συνεχῆ πειθαρχία τῆς σκέψης τους καὶ τῶν αἰσθημάτων τους, γιὰ νὰ ἔχουν τὴν ἱκανότητα πνευματικῆς δημιουργίας. Ὃ μαζικὸς ἄνθρωπος ἔχει πολὺ ὀλίγο ἐλεύθερο χρόνο, δὲν βιώνει μιὰ ζωὴ ποὺ ἀνήκει στὸ ὅλο, δὲν θέλει νὰ αὐτοεξαρτᾶται, ἐκτὸς γιὰ κάποιο συγκεκριμένο σκοπό, ποὺ μπορεῖ νὰ ἐκφρασθεῖ σὲ ὅρους ὠφελιμότητας, δὲν προσδοκᾶ ὑπομονετικά τὴν ὠρίμαση τῶν πραγμάτων, τὸ κάθε τι βρίσκεται νὰ τοῦ παρέχει μιὰ ἄμεση ἱκανοποίηση, ἀκόμα καὶ ἡ πνευματικὴ ζωή του, ποὺ πρέπει νὰ ὑπηρετεῖ τὶς παροδικὲς ἡδονές του. Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ τὸ δοκίμιο ἔγινε ἡ συνήθως μορφὴ τῆς φιλολογίας, γι ̓ αὐτὸ οἱ ἐφημερίδες πῆραν τὴν θέση τοῦ βιβλίου καὶ γι’ αὐτὸ ἡ μέθοδος ἀνάγνωση ἔχει ὑποκαταστάσει τὴν προσεκτικὴ ἀνάγνωση ἔργων ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ συντροφεύουν τὴν ζωή. Οἱ ἄνθρῶποι διαβάζουν γρήγορα καὶ μὲ σπουδή. ̓Αξιώνουν βραχύτητα, ὄχι τὴν βραχύτητα, τὴν βραχύλογη γλαφυρότητα, ποὺ ἀποτελεῖ τὸ σημεῖο ἀφετηρίας σοβαρῶν διαλογισμῶν, ἀλλὰ τὴν βραχύτητα ποὺ ταχέως προσφέρει αὐτὸ ποὺ θέλουν ̓ νὰ γνωρίσουν καὶ παρέχει στοιχεῖα ποὺ τὸ ἴδιο γρήγορα μποροῦν νὰ λησμονηθοῦν. Ὃ ἀναγνώστης δὲν βρίσκεται πιὰ σὲ πνευματικὴ κοινωνία μ ̓ αὐτὸ ποὺ διαβάζει. ̓ Ὃ πολιτισμὸς τώρα σημαίνει κάτι ποὺ δὲν ἀποκτᾶ ποτὲ μορφή, ἀλλὰ ἐμφανίζεται μὲ ἐξαιρετικὴ ἔνταση ἀπὸ τὴν κενότητα, ὅπου σημειώνεται μιὰ ταχεῖα ἐπιστροφή. Εἶναι τυπικὲς οἱ σχετιζόμενες ἐκτιμήσεις τῆς ἀξίας. Οἱ ἄνθρωποι γρήγορα κορέννυνται μὲ αὐτὸ ποὺ ἄκουσαν καὶ ἐξακολουθοῦν ἀκόμη ν ̓ ἀναζητοῦν νεωτερισμούς, καθὼς τίποτα ἄλλο δὲν κεντρίζει τὴν φαντασία: τους. Οἱ νεωτερισμοὶ ἐπευφημοῦνται, σὰν ἣ πρωταρχικὴ γνώση ποὺ ἀναζητοῦν οἱ ἄνθρωποι, ἀλλὰ σφυρίζουν τὸν ἄνεμο τῆς παροδικότητας, καθὼς αὐτὸ ποὺ ἐπιθυμεῖται εἶναι ὁ αἰσθησιασμός. ὝἝχοντας ἀπόλυτα συνειδητοποιήσει ὅτι ζεῖ σὲ μιὰ ἐποχὴ ποὺ ἕνας νέος κόσμος τελεῖ στὴν διαδικασία σχηματισμοῦ, ἕνας κόσμος ὅπου τὸ παρελθὸν δὲν ἔχει πιὰ σημασία, αὐτὸς ποὺ διψᾶ γιὰ νεωτερισμὸ μωρολογεῖ συνεχῶς γιὰ τὸ «νέο», σὰν νὰ ἦταν ἀποτελεσματικό, κατ ̓ ἀνάγκη, νέο καθὼς εἶναι. “Ομιλεῖ γιὰ «νέα σκέψη», γιὰ «μιὰ νέα αἰσθήση ζωῆς», «τὸν νέο φυσικὸ πολίτη», «μιὰ νέα ἀντικειμενικότητα», τὴν «νέα ἐπιστήμη τῆς οἰκονομικῆς» κλπ. "Αν κάτι εἶναι νέο, πρέπει νὰ ἔχει ἀξία θετική, ἐνῶ, ἄν δὲν εἶναι νέο τοῦ ἀποδίδεται μικρὰ ἀξία. ̓Ενῷ ὁ ἄνθρωπος δὲν ἔχει νὰ πεῖ τίποτε, ἐξακολουθεῖ νὰ διακατέχεται ἀπὸ