̓Αποκαλύψεις τοῦ μεγάλου πυρηνικοῦ φυσικοῦ Β. ΧΑΙ ΖΕΜΠΕΡΓΚ ΣΕ «ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ» ΜΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΕΣ ΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Φιλοσοφικο - ἐπιστημονικὴ ἀνάλυση τοῦ πυρηνικοῦ κινδύνου Ζοῦμε στὴν ἀρχὴ μιᾶς τραγικῆς περιόδου. Τὸ «ἀτύχημα» τοῦ Τσερνόμπιλ μᾶς ἐπιτρέπει νὰ συλλάβουμε τὶς πραγματικὲς διαστάσεις τῶν ἀδυναμιῶν, ποὺ περικλείουν οἱ σχέσεις τοῦ σημερινοῦ ἀνθρώπου μὲ τὰ «ἐργαλεῖα στηρίξεως» τοῦ λεγόμενου τεχνολογικοῦ μας πολιτισμοῦ. Ἡ σημερινὴ ἀνθρωπότητα κινδυνεύει ἀπ ̓ τὰ «ἐργαλεῖα» ποὺ ἡ ἴδια κατασκευάζει. Πῶς ὅμως μπορεῖ νὰ δικαιολογηθεῖ αὐτὴ ἡ ἀντίφαση; «... Ἔχει μεγάλη σημασία --λέγει ὁ μέγας φυσικὸς τοῦ αἰῶνα μας Βέρνερ Χάϊζεμπεργχ--- νὰ κατανοήσουμε ὅτι τὸ ἀντικείμενο τῆς μελέτης μας εἶναι ἀναγκασμένο νὰ εὑρίσκεται σ ̓ ἐπαφὴ μὲ τὸν ὑπόλοιπο κόσμο, δηλαδὴ μὲ τὴν πειραματικὴ διάταξη, τὸ ὄργανο τῆς μέτρησης κ.Λ.π., πρὶν ἢ τουλάχιστον κατὰ τὴ στιγμὴ τῆς παρατήρησης. Τοῦτο σημαίνει πὼς ἡ ἐξίσωση κίνησης γιὰ τὴν συνάρτηση πιθανότητας περιέχει τώρα καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀλληλεπίδρασης μὲ τὸ μηχάνημα μέτρησης. Ἡ ἐπίδραση αὐτὴ εἰσάγει ἕνα καινούργιο στοιχεῖο ἀβεβαιότητος, γιατὶ τὸ μηχάνημα μέτρησης περιγράφεται ἀναγκαῖα μὲ τὴ-βοήθεια τῆς κλασσικῆς φυσικῆς. Μιὰ τέτοια περιγραφὴ περιέχει ὅλες τὶς ἀπροσδιοριστίες τὶς σχετικὲς μὲ τὴ μιχροσκοπικὴ δομὴ τοῦ μηχανήματος, τὶς ὁποῖες γνωρίζουμε ἀπὸ τὴ θερμοδυναμικὴ καί, ἐπειδὴ τὸ μηχάνημα συνδέεται μὲ τὸν ὑπόλοιπο κόσμο, πεθιέχει στὴν πραγματικότητα τὶς ἀπροσδιοριστίες τῆς μικροσκοπικῆς δομῆς ὁλόκληρου τοῦ κόσμου. Οὲ ἀπροσδιοριστίες αὐτὲς μποροῦν νὰ ἄποχληθοῦν ἀντικειμενιχές, στὸ βαθμὸ ποὺ εἶναι ἁπλῶς μιὰ συνέπεια τῆς περιγραφῆς μὲ τὴ βοήθεια τῆς κλασικῆς φυσικῆς καὶ δὲν ἐξαρτώνται ἀπὸ ὁποιονδήποτε παρατηρητή. Μπορεῖ νὰ ἀποκληθοῦν ὑποκειμενικές, στὸ βαθμὸ ποὺ ἀναφέρονται στὴν ἀτελῇ μας γνώση γιὰ τὸν κόσμο. Μιὰ καὶ συντελέστηκε αὐτὴ ἡ ἀλληλεπίδραση, ἡ συνάρτηση πιθανότητας περιέχει τὸ ἀντικειμενικὸ στοιχεῖο τῆς τάσης καὶ τὸ ὑποκειμενικὸ στοιχεῖο τῆς ᾱτελοῦς γνώσης, ἀκόμα καὶ ἄν πρωτύτερα ἐπρόκειτο γιὰ μιὰ «καθαρὴ πεοἰπτωση». Γι ̓ αὐτὸ τὸ λόγο δὲν μπορεῖ γενικὰ νὰ προβλεφτεῖ μὲ βεβαιότητα τὸ ἀποτέλεσμα τῆς παρατήρησης. Ἐκεῖνο ποὺ μπορεῖ νὰ προβλεφτεῖ εἶναι ἡ πιθανότητα ἑνὸς ὁρισμένου ἀποτελέσματος τῆς παρατήρησης, καὶ ἡ δήλωση αὐτὴ γιὰ τὴν πιθανότητα μπορεῖ νὰ ἐλεγχθεῖ ἐπαναλαμβάνοντας τὸ πείραμα πολλὲς φορές. Ἡ συνάρτηση τῆς πιθανότητας -- ὀ- ντέθετα μὲ τὴν κοινὴ διαδικασία τῆς Νευτώνειας μηχανικῆς --- δὲν στεοιγράφει ἕνα ὁρισμένο γεγονός, ἀλλά, τουλάχιστο κατὰ τὴ διάρκεια διαδιχασίας τῆς παρατήρησης ἕνα ὁλόκληρο σύνολο δυνατῶν συμβάντων» [ΡΗΥςίκ απα ΡΠΙΙοσορἠίο, σελ. 71-22]. Καὶ συνεχίζει ὁ Β. Χάϊζεμπεργκ στὸ κεφάλαιο «Γλώσσα καὶ πραγματικότητα στὴ σύγχρονη φυσικὴ» δίνοντας ἕνα παράδειγμα γιὰ τὶς στατιστικὲς ἔννοιες τῆς θερμοδυναμικῆς: