ἢ ΜΕΤΕΩΡΙΣΜΟΙ ἢ Ὁ δοῦλος γίνεται ἤ γεννιέται; Δὲν φαντάζομαι, ὅτι μπορεῖ νὰ θεωρηθῆ δουλεία μιὰ ἀντικειμενικὴ κατάσταση καταπιέσεως --οἰουδήποτε βαθμοῦ--- ποὺ ἰσχύει σὲ μιὰ ἀνθρώπινη ὁμάδα. "Αν ἡ δουλεία (κι ἂν, κατ ̓ ἀντιμωλίαν, ἡ ἐλευθερία) ἐξηρτᾶτο ἀποκλειστικὰ ἀπὸ τὴν ὁμάδα, τότε σὲ μιὰ ἀνθρώπινη κοινότητα δὲν θὰ ὑπῆρχαν δοῦλοι κι ἑλεύθεροι, ἀλλὰ μόνο δοῦλοι ἢ μόνον ἐλεύθεροι. Τοῦτο ὅμως δὲν συνέβη καὶ δὲν θὰ συμβῆ ποτὲ καὶ πουθενά. Καὶ στὴν πιὸ σκληρὴ τυραννίδα ὑπάρχουν ἐλεύθεροι, ὅπως καὶ στὴν πιὸ φιλελεύθερη δημοκρατία ὑπάρχουν δοῦλοι. [Μιλῶ πάντοτε ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ δὲν συνθηματολογῶ!. Τοῦτο καὶ μόνο, νομίζω, κατοχυρώνει ἀπόελυτα τὴν ἐκτίμηση ὅτι ἡ δουλεία καὶ ἡ ἐλευθερία εἶναι ὑπόθεση καθαρὰ προσωπικὴ καὶ καθόλου πολιτική. Καί, κατὰ συνέπειαν, ἡ δουλεία δὲν μπορεῖ νὰ χαρακτηρισθῆ οὔτε «νομικὴ» . (στὴν ἀρχαιότητα ἐκτὸς τοῦ ὅτι οἱ «νομικὰ δοῦλοι» μποροῦσαν, ὡς ἄτομα καὶ μὲ τὴν ἀξία τους, νὰ γίνουν «ἀπελεύθεροι» καὶ ὡς δοῦλοι ἦταν πολὺ πιὸ ἐλεύθεροι ἀπὸ πλείστους σημερινοὺς «νομικὰ ἐλεύθερους», ὅπως συνάγεται ἀπὸ τὴ ζωὴ καὶ τὴ συμπεριφορὰ τῶν «οἰκετῶν» τοῦ Ὁ- μήρου π.χ. ἢ τῶν πνευματωδέστατων «δούλων» - συμβούλων καὶ χειραγωγῶν τῶν κυρίων των, ὅπως ἐμφανίζονται στὶς ἀριστοφανικὲς κωμωδίες) οὔτε «ἐθνικὴ» (ἐπὶ Τουρκοκρατίας π.χ. οἱ συνειδησιακὰ ἐλεύθεροι ζοῦσαν καὶ πραγματικὰ ἐλεύθεροι, στὰ βουνὰ ἤ ἀλλοῦ) οὔτε «οἰκονομικὴ» (ἀφοῦ τὸν «οἰκονομικὰ δοῦλο» τίποτα δὲν ἐμποδίζει, ἂν ἔχη τὴν ἱκανότητα, νὰ γίνη «οἰκονομικὰ ἐλεύθερος») κλπ. κλπ. Ὁ «πόλεμος... τοὺς μὲν δούλους, τοὺς δ ̓ ἐλευθέρους ἐποίησεν», καὶ βέβαια ὁ πόλεμος, μ ̓ ὅλη τὴν πολυσήμαντη καὶ ἀμφισήμαντη καὶ ἑτεροσήμαντη ἔννοιά του ---ὅπως ἄλλωστε εἶναι ὅλες οἱ ἔννοιες στὴ γλῶσσα τοῦ μεγάλου Ἐφέσιου Σκοτεινοῦ. Ὁ πόλεμος, ποὺ κάνει ὁ «νομικὰ δοῦλος», γιὰ νὰ γίνη «ἀπελεύθερος» ἢ ἁπλῶς συνειδησιακὰ ἐλεύθερος ἔναντι τοῦ «κυρίου» του, ὁ πόλεμος ποὺ κάνει ὁ «ἐθνικὰ δοῦλος», παίρνοντας τὸ καρυοφίλι καὶ τραβώντας στὰ βουνὰ --ᾱν τὸ λέη ἡ περδικούλα του, ἐννοεῖται--- ὁ πόλεμος ποὺ κάνει ὁ «οἰκονομικὰ δοῦλος», γιὰ νὰ ξεφύγη ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴ ὑποταγὴ καὶ νὰ γίνη οἰκονομικὰ «ἀνεξάρτητος» --ὧν ἔχη «τὰ κότσια»,