ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΦΩΤΕΑΣ Μὲ ἀφορμὴ τοὺς Μανιάτες Μακεδονομάχους... Στὴν ἱερὴ μνήμη τοῦ πατέρα μου Σωτηρίου Φωτέα, φιλολόγου - γυμνασιάρχου, ποὺ ἔφυγε ξαφνικὰ τὴ δεύτερη μέρα τῆς Λαμπρῆς, φέτος, στὴν Καρδαμύλη τῆς Μάνης καὶ ποὺ μ ̓ ἔμαθε ν ̓ ἀγαπῶ ἐλευθερία. γλῶσσα καὶ πατρίδα... [Σ τὴ Φλώρινα ή Ἐθνικὴ Εταιρία Ἑλλήνων Λογοτεχνῶν μὲ σύμπραξη τοῦ Φιλεκπαιδευτικοῦ Συλλόγου Φλωρίνης «Ὁ Αριστοτέλης» καὶ τοῦ Συλλόγου Επιστημόνων Φλωρίνης «Βλάσιος Πασκάλ» ὠργάνωσε ἀπὸ 1] ἕως 14 παρελθόντος Απριλίου πνευματικὸ συμπόσιο μὲ θέμα «Ὁ Μακεδονικὸς Αγώνας καὶ τὰ Ελληνικὰ Γράμματα», στὰ πλαίσια τοῦ ὁποίου ἔγινε καὶ ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Π. Φωτέα ποὺ ἀκολουθεῆ. Δὲν θὰ μιλήσω ἐδῶ οὔτε ὡς ἱστορικός, οὔτε ὡς ἱστοριοδίφης, οὔτε ὡς τοπικιστής. Δὲν θὰ μιλήσω μὲ καμμιὰν ἀπ ̓ αὐτὲς τὶς ἱδιέτητες, διότι δὲν ἔχω καμμία. Δὲν εἶμαι ἱστορικός. Δὲν ἔχω ἐρευνήσει εἰδικὰ τὸ θέμα ποὺ πραγματεύομαι, οὔτε ἔχω ἀναδιφήσει στὶς πηγές του. Δὲν εἶμαι τοπικιστὴς καὶ δὲν ἦλθα ἐδῶ νὰ παρουσιάσω, καὶ μάλιστα ὄχι καλὰ ὁπλισμένος, τὴν προσφορὰ. τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδας, τῆς Μάνης, ἀντιπαραθέτοντάς την στὴν προσφορὰ ἅλλων ἑλληνικῶν περιοχῶν καὶ τονίζοντας τὴν ἡρωϊσμὸ τῶν παιδιῶν της. Τίποτε λοιπὸν ἀπ ̓ ὅλα αὐτὰ --- θὰ ἔλεγα μάλιστα ὅτι ὡς μιὰ ὑψηλὴ πρόφαση χρησιμοποιῶ τοὺς Μανιάτες, γιὰ νὰ πῶ καὶ ἄλλα πράγματα, γενικότερα. Σὲ πολλές, ὅμως, πράξεις τῆς ζωῆς μου μὲ ἔχει παρωθήσει ἕνας λόγος τοῦ Ἴωνα Δραγούμη: «“Αν τρέξουμε νὰ σώσουμε τὴν Μακεδονία, ἐμεῖς θὰ σωθοῦμε». Αὐτὸν τὸν λόγο δὲν τὸν παίρνω, βέβαια,κατά λέξη. ̓Αλλὰ νομίζω ὅτι μποροῦμε νὰ ἀντλοῦμε ἀπ ̓ αὐτὸν ἕνα μεγάλο δίδαγμα ἐγρηγόρσεως καὶ συνειδησιακῆς ἀγρύπνιας, ποὺ συνδέεται μὲ τὴν ἴδια τὴν ὕπαρξή μας. Διότι αὐτὴ ἣ ἐσωτερικὴ ἐπιφυλακὴ μᾶς σώζει. Αὐτή, καὶ σὲ προσωπικὸ καὶ σὲ συλλογικὸ ἐπίπεδο. ̓Εμεῖς δηλαδὴ σωζόμαστε, ὅταν κινητοποιούμεθα γιὰ ἕνα μεγάλο σκοπό. Διότι αὐτὸ δίδει νόημα στὴν ζωή μας εἰδικὰ σὲ ἐποχὲς γενικῆς ἰσοπεδώσεως. Πέραν ὅμως ἀπὸ τὴν κινητοποίηση ποὺ ἀναμοχλεύει ὁλόκληρη τὴν ἐθνικὴ ἐνέργεια, μέσα στὴν φράση τοῦ ἽἼωνα ὑπάρχει καὶ ἡ παράλληλη ἔννοια τοῦ ἐθελοντισμοῦ. Μιὰ ἐθελοντικὴ κινητοποίηση γιὰ τὴν ἐπίτευξη ἑνὸς μεγάλου σκοποῦ: μήπως αὐτὴ δὲν εἶναι, τελικά, ἣ μαγιὰ τῆς πραγματικῆς, τῆς ἀμόλυντης ἀπὸ τὰ κομματικά, ἐθνικῆς ἑνότητος; Εἶναι ἱερὸς ὁ τόπος τῆς Φλώρινας σὲ συνδυασμὸ μὲ τὸ θέμα τοῦ συμποσίου μας,γι ̓ αὐτό, νομίζω, ἐπιτρέπεται μιὰ ἐξομολόγηση ποὺ ποτὲ δὲν ἔκαμα μέχρι σήμερα, ὁπωσδήποτε, δημόσια. “Οταν τὸν ̓Ιούλιο τοῦ [974 ζήτησα καὶ τοποθετήθηκα ἐθελοντικὰ Νομάρχης Ροδόπης, αὐτὴ τὴν φράση τοῦ Δραγούμη στὴν γενικότητά της εἶχα στὸ μυαλό μου. Καὶ μ αὐτὴ τὴν αἴσθηση συνόρων ἔμενα ἐκεῖ, ἀμετάθετος, χρόνια ἑπτάμισυ. Κάθε ἕλληνας, ὅπου κι’ ἄν ᾱνήκει, ὅπου κι’ ἄν ἔχει γεννηθεῖ, ὅπου κι’ ἄν κατοικεῖ, πρέπει γιὰ τὴν ἐπιβίωσή μας καὶ γιὰ τὴν διατήρηση τῆς ἰδιοπροσωπίας μας, νὰ ἔχει ἀκριτικὴ συνείδηση. Αὐτὴ κινητοποιεῖ σὲ κάθε πτυχὴ τοῦ χρόνου καὶ τοῦ ἐθνικοῦ βίου. ̓Απὸ τὴν ἄμυνα τῆς χώρας μέχρι τὴν κάθε μάχη γιὰ τὴν ὅποια πρόοδο. Καὶ αὐτὴ θὰ μᾶς κάνει νὰ μποροῦμε νὰ ποῦμε τὸν νεανικό μας ἑλληνικὸ λόγο μέσα στὴν ἑνωμένη Εὐρώπη. Καὶ νὰ βροῦμε τὴν θέση μας, χωρὶς νὰ μεταβληθοῦμε σὲ λαὸ καταναλωτῶν καὶ πελατῶν. Δὲν εἶχε, βέβαια, τότε ὁ λόγος τοῦ "Ιωνος τὸ νόημα ποὺ τοῦ δώσαμε τώρα. ̓Αλλὰ καὶ μὲ τὴν τότε ἔννοιά του, πάλι δὲν εἶχε ἕνα στενὸ γεωγραφικὸ ἐπεκτατικὸ περιεχόμενο. Εἶχε πρώτιστα μιὰν ἠθικὴ πνοή, αὐτὴ ποὺ δημιουργεῖ τοὺς συναγερμούς. Ἢ Μακεδονία δὲν ἦταν μόνο ὑπόθεση ἀλυτρωτισμοῦ καὶ ἐθνικῆς ὁλοκληρώσεως,ποὺ ἀνταποκρίνεται στὰ ἐθνικὰ δίκαια. Ἢ Μακεδονία ἦταν ἡ ἐθνικὴ ἀνάσα. "Ηταν ἡ ἀναπνοὴ ὑγείας. Ἧταν ἡ ἔξοδος ἀπὸ τὸν ἐθνι-