ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΦΩΤΕΑΣ Μὲ ἀφορμὴ τοὺς Μανιάτες Μακεδονομάχους... Στὴν ἱερὴ μνήμη τοῦ πατέρα µου Σωτηρίου Φωτέα, φιλολόγου - γυμνασιάρχου, ποὺ ἔφυγε ξαφνικὰ τὴ δεύτερη μέρα τῆς Λαμπρῆς, φέτος, στὴν Καρδαμύλη τῆς Μάνης καὶ ποὺ μ᾽ ἔμαθε ν᾿ ἀγαπῶ ἐλευθε- ρία. γλῶσσα καὶ πατρίδα... [Σ τὴ Φλώρινα ή Ἐθνικὴ Εταιρία Ἑλλήνων Λογοτεχνῶν μὲ σύμπραξη τοῦ Φιλεκπαιδευτικοῦ Συλλόγου Φλωρίνης «Ὁ Αριστοτέλης» καὶ τοῦ Συλλόγου Επιστημόνων Φλωρίνης «Βλά- σιος Πασκάλ» ὠργάνωσε ἀπὸ 1] ἕως 14 παρελθόντος Απριλίου πνευματικὸ συμπόσιο μὲ θέµα «Ὁ Μακεδονικὸς Αγώνας καὶ τὰ Ελληνικὰ Γράμματα», στὰ πλαίσια τοῦ ὁποίου ἔγινε καὶ ἡ ὁ- µιλία τοῦ κ. Π. Φωτέα ποὺ ἀκολουθεῆ. Δὲν θὰ μιλήσω ἐδῶ οὔτε ὡς ἱστορικός, οὔτε ὡς ἱστοριοδίφης, οὔτε ὡς τοπικιστής. Δὲν θὰ μιλήσω μὲ καμμιὰν ἀπ᾽ αὐτὲς τὶς ἱ- διέτητες, διότι δὲν ἔχω καμμία. Δὲν εἶμαι ἱ- στορικός. Δὲν ἔχω ἐρευνήσει εἰδικὰ τὸ θέ- μα ποὺ πραγματεύομαι, οὔτε ἔχω ἀναδιφή- σει στὶς πηγές του. Δὲν εἶμαι τοπικιστὴς καὶ δὲν ἦλθα ἐδῶ νὰ παρουσιάσω, καὶ μά- λιστα ὄχι καλὰ ὁπλισμένος, τὴν προσφορὰ. τῆς ἰδιαιτέρας µου πατρίδας, τῆς Μάνης, ἀντιπαραθέτοντάς την στὴν προσφορὰ ἅλ- λων ἑλληνικῶν περιοχῶν καὶ τονίζοντας τὴν ἡρωϊσμὸ τῶν παιδιῶν της. Τίποτε λοι- πὸν ἀπ᾽ ὅλα αὐτὰ --- θὰ ἔλεγα μάλιστα ὅτι ὡς μιὰ ὑψηλὴ πρόφαση χρησιμοποιῶ τοὺς Μανιάτες, γιὰ νὰ πῶ καὶ ἄλλα πράγματα, γενικότερα. Σὲ πολλές, ὅμως, πράξεις τῆς ζωῆς µου μὲ ἔχει παρωθήσει ἕνας λόγος τοῦ Ἴωνα Δραγούμη: «“Αν τρέξουμε νὰ σώ- σουμε τὴν Μακεδονία, ἐμεῖς θὰ σωθοῦμε». Αὐτὸν τὸν λόγο δὲν τὸν παίρνω, βέβαια,κατά λέξη. ᾿Αλλὰ νομίζω ὅτι μπο- ροῦμε νὰ ἀντλοῦμε ἀπ᾽ αὐτὸν ἕνα μεγάλο δίδαγμα ἐγρηγόρσεως καὶ συνειδησιακῆς ἀγρύπνιας, ποὺ συνδέεται μὲ τὴν ἴδια τὴν ὕ- παρξή μας. Διότι αὐτὴ ἣ ἐσωτερικὴ ἐπιφυ- λακὴ μᾶς σώζει. Αὐτή, καὶ σὲ προσωπικὸ καὶ σὲ συλλογικὸ ἐπίπεδο. ᾿Εμεῖς δηλαδὴ σωζόμαστε, ὅταν κινητοποιούμεθα γιὰ ἕνα μεγάλο σκοπό. Διότι αὐτὸ δίδει νόημα στὴν ζωή μας εἰδικὰ σὲ ἐποχὲς γενικῆς ἰσο- πεδώσεως. Πέραν ὅμως ἀπὸ τὴν κινητο- ποίηση ποὺ ἀναμοχλεύει ὁλόκληρη τὴν ἐ- θνικὴ ἐνέργεια, μέσα στὴν φράση τοῦ ἽἼω- να ὑπάρχει καὶ ἡ παράλληλη ἔννοια τοῦ ἐ- θελοντισμοῦ. Μιὰ ἐθελοντικὴ κινητοποίη- ση γιὰ τὴν ἐπίτευξη ἑνὸς μεγάλου σκοποῦ: μήπως αὐτὴ δὲν εἶναι, τελικά, ἣ μαγιὰ τῆς πραγματικῆς, τῆς ἀμόλυντης ἀπὸ τὰ κομ- ματικά, ἐθνικῆς ἑνότητος; Εἶναι ἱερὸς ὁ τόπος τῆς Φλώρινας σὲ συνδυασμὸ μὲ τὸ θέμα τοῦ συμποσίου μας,γι᾿ αὐτό, νομίζω, ἐπιτρέπεται μιὰ ἐξο- μολόγηση ποὺ ποτὲ δὲν ἔκαμα μέχρι σήμε- ρα, ὁπωσδήποτε, δημόσια. “Οταν τὸν ᾿Ιού- λιο τοῦ [974 ζήτησα καὶ τοποθετήθηκα ἐθε- λοντικὰ Νομάρχης Ροδόπης, αὐτὴ τὴν φράση τοῦ Δραγούμη στὴν γενικότητά της εἶχα στὸ μυαλό µου. Καὶ μ αὐτὴ τὴν αἴσθη- ση συνόρων ἔμενα ἐκεῖ, ἀμετάθετος, χρό- νια ἑπτάμισυ. Κάθε ἕλληνας, ὅπου κι’ ἄν ᾱ- νήκει, ὅπου κι’ ἄν ἔχει γεννηθεῖ, ὅπου κι’ ἄν κατοικεῖ, πρέπει γιὰ τὴν ἐπιβίωσή µας καὶ γιὰ τὴν διατήρηση τῆς ἰδιοπροσωπίας µας, νὰ ἔχει ἀκριτικὴ συνείδηση. Αὐτὴ κινητο- ποιεῖ σὲ κάθε πτυχὴ τοῦ χρόνου καὶ τοῦ ἐ- θνικοῦ βίου. ᾿Απὸ τὴν ἄμυνα τῆς χώρας µέ- χρι τὴν κάθε μάχη γιὰ τὴν ὅποια πρόοδο. Καὶ αὐτὴ θὰ μᾶς κάνει νὰ μποροῦμε νὰ ποῦμε τὸν νεανικό µας ἑλληνικὸ λόγο µέσα στὴν ἑνωμένη Εὐρώπη. Καὶ νὰ βροῦμε τὴν θέση µας, χωρὶς νὰ μεταβληθοῦμε σὲ λαὸ καταναλωτῶν καὶ πελατῶν. Δὲν εἶχε, βέβαια, τότε ὁ λόγος τοῦ "Ιω- νος τὸ νόημα ποὺ τοῦ δώσαμε τώρα. ᾿Αλλὰ καὶ μὲ τὴν τότε ἔννοιά του, πάλι δὲν εἶχε ἕ- να στενὸ γεωγραφικὸ ἐπεκτατικὸ περιεχό- µενο. Εἶχε πρώτιστα μιὰν ἠθικὴ πνοή, αὐτὴ ποὺ δημιουργεῖ τοὺς συναγερμούς. Ἢ Μα- κεδονία δὲν ἦταν μόνο ὑπόθεση ἀλυτρωτι- σμοῦ καὶ ἐθνικῆς ὁλοκληρώσεως,ποὺ ἀν- ταποκρίνεται στὰ ἐθνικὰ δίκαια. Ἢ Μακε- δονία ἦταν ἡ ἐθνικὴ ἀνάσα. "Ηταν ἡ ἀνα- πνοὴ ὑγείας. Ἧταν ἡ ἔξοδος ἀπὸ τὸν ἐθνι-