ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΠΑΡΞΙΣΜΟΣ 49) Δημοσιεύουμε στὰ πλαίσια τοῦ διαλόγου γιὰ τὴν ἑλληνικότητα, ποὺ ἄρχισε στὸ «4αυλὸ» ἀπὸ ἕνα ἄρθρο τοῦ κ. Γ΄. Δέπου, ποὺ μὲ τίτλο «Γιὰ μιὰ θεωρία τῆς ἑλληνικότητας» δημοσιεύθηκε στὸ τεῦχος 47 (Νοεμβρίου 1985) καὶ συνεχίσθηκε ἔκτοτε, μιὰ ἐπιστολὴ τοῦ κ. Αἰμίλιου Μπουρατίνου μαζὶ μὲ μιὰ ἀπάντηση τοῦ κ. Γ. Δέπου. Εξυπακούεται ὅτι οἱ ἀπόψεις ποὺ διατυπώνουν οἱ συμμετέχοντες στὸ διά- λογο δὲν ταυτίζονται κατ᾽ ἀνάγκην μὲ τίς θέσεις τοῦ «4αυλοῦ». Ἢ ἐπιστολὴ τοῦ κ. Αἰμίλιου Μπουρατίνου Φίλε κ. Λάμπρου, Εἶναι κρίµα ὅτι ἡ συζήτηση γιὰ τὸν ὑπαρ- ξισμὸ καὶ τὴν ἑλληνικότητα, ποὺ φιλοξενή- σατε τοὺς τελευταίους μῆνες στὸν 4αυλὸ μὲ ἀφορμὴ χαρακτηρισμοὺς τῆς φιλοσοφι- κῆς προσφορᾶς τοῦ Μάρτιν Χάιντεγκερ, δὲν διατηρεῖται σὲ ἀποκλειστικὰ φιλοσοφι- κὸ ἐπίπεδο. Καὶ εἶναι κρίμα ὅτι ὑπάρχουν ἀκόμα Ἕλληνες πού,χωρὶς νὰ τὸ συνειδη- τοποιοῦν βέβαια, ταυτίζουν τὸν ρασιοναλι- σμὸ μὲ τὴν ἑλληνικότητα, ἀπορρίπτοντας κάθε τι μὴ ρασιοναλιστικὸ ὡς μὴ ἑλληνικό. Παραχαράσσοντας τὸν Ισοκράτη θὰ ἔλε- γα, ὅτι πᾶς φιλοσοφῶν εἶναι Ἕλληνας -εἴτε ὑπηρετεῖ τὴν ἀριστοτελικὴ λογικὴ εἴ- τε τὴν παρµενίδεια εἴτε τὴν σωκρατικὴ εἴτε καὶ καμμία. "Αλλωστε, στὶς φιλοσοφικώ- τερες στιγμὲς των οἱ "Ελληνες χρησιµο- ποιοῦν τὴν λογικὴ σκέψη, γιὰ νὰ βεβαιώ- σοὺν ὄχι τί εἶναι ὀρθό, ἀλλὰ τί δὲν εἶναι, ἀ- κριβῶς ὅπως τὸ δαιμόνιο τοῦ Σωκράτη. Τὸ ὀρθὸ (ὅπως ἐπίσης τὸ καλό, τὸ ὡραῖο, τὸ δίκαιο, τὸ ἀνθρώπινο καὶ γενικώτερα ἡ κα- τάφαση τῆς ζωῆς) εἶναι θέµα προσωπικῆς βίωσης ἑνὸς αἰσθητηρίου γιὰ τὸ ὀρθὸ καὶ ἔκφρασης τοῦ αἰσθητηρίου αὐτοῦ µέσα ἀπὸ τὶς συνειδησιακὲς παραμέτρους τοῦ συγκε- κριµένου ἀτόμου καὶ τοῦ συγκεκριμένου ἱ- στορικοῦ χρόνου, ὄχι προϊὸν λογικῆς ἐπε- ξεργασίας μιᾶς ἰδέας γιὰ τὸ ὀρθό. Καὶ βέ- βαια δὲν ὑπηρετεῖ τὴν ἑλληνικότητα ὅποιος ταυτίζει τὸν λόγο, ἀκόμα καὶ ὅπως τὸν ἐν- νοεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, μὲ τὴν Γα!1Ο. "Αν ἡ ἐκ μέρους τοῦ Χάιντεγκερ ἐπισήμανση τῆς θε- μελιώδους αὐτῆς διαφορᾶς δὲν συνιστᾶ ὑ- πηρεσία πρὸς τὴν ἑλληνικότητα, δὲν ξέρω τί θὰ συνιστοῦσε. "Ας μὴ ξεχνᾶμε ὅτι ὁ ᾽Α- ριστοτέλης κατηγορεῖ τὸν Πλάτωνα ὅτι ὁ- περαντικειµενοποίησε τὸν Σωκράτη σὲ ὅ,τι ἀφορᾶ τὴν θεωρία τῶν ἰδεῶν... Ἑλληνικότητα καὶ ἄκριτη προέκταση τῶν ἀφαιρέσεων --ἔστω καὶ τῶν πιὸ λογικῶν-- ποτὲ δὲν τὰ πῆγαν πολὺ καλά. Οὔτε τὰ πήγαιναν ποτὲ καλὰ ἑλληνικότητα καὶ περιχαράκωση. Ὁ "Ελληνας δὲν χρειάζεται νὰ τὰ βάζη μὲ τὸν ᾿Ανθέλληνα,γιὰ νὰ τονίζη τὴν ἑλληνικότη- τά του. Τοῦ ἀρκεῖ ὅτι εἶναι αὐτὸ ποὺ εἶναι. Τὸ πνεῦμα προστατεύεται µόνο μὸ τὴν καλλιέργεια τοῦ ἑαυτοῦ του, ὄχι μὲ τὴν κα- ταγγελία τῆς ἀντιπνευματικότητας. Μὲ πολλὴ ἐκτίμηση Αἰμίλιος Μπουρατῖνος Ἢ ἀπάντηση τοῦ κ. Γιώργου Δέπου Ὁ κ. Μπουρατῖνος ---ἂν κατάλαβα, καλὰ--- μᾶς καταλογίζει «ἄκριτες» καὶ τολμηρὲς ἀφαιρέσεις. Ὅτι ὑπήρξαμε δηλαδὴ πολὺ περιληπτικοὶ σὲ βάρος οὐσιωδῶν στοιχείων. Ὅτι δὲν κρατήσαμε τὸ «φιλοσοφικὸ» ἐπίπεδο τῆς συζήτησης, ἀλλὰ προχωρήσαμε σὲ δυσμενεῖς χαρακτηρισμοὺς σὲ βάρος τοῦ Χάιντεγκερ (ἄχ αὐτὸς ὁ Χάιντεγκερ/). Ὅτι θἄᾶπρεπε νὰ μᾶς ἀρκεῖ αὐτὸ ποὺ εἴμαστε (Ἑλληνικοὶ ---ᾱν εἴμαστε), ἀντὶ νὰ λέμε ἐκεῖνο ποὺ δὲν εἵμαστε. Ὅ- τι δὲν πρέπει νὰ «περιχαρακωνόµαστε», ἀλλὰ νὰ παραµένουµε ἀπροφύλαχτοι στὶς ξένες ἐ- πιδράσεις. Ὅτι «ταυτίζουµε» ἄτοπα τὸν Λόγο μὲ τὴ Καῑῑο. Ὅτι δὲν ἀναγνωρίσαμε τὴν «ὐ- πηρεσία» τοῦ πάρα πάνω φιλόσοφου πρὸς τὴν Ἑλληνιότητα κλπ. Πλήν, δὲν κάνει τὸν κό-