ΚΑΜΕΙ, ΙΑΣΡΕΕΣ Ἢ πνευματικὴ κατάσταση τοῦ καιροῦ μας (Δέκατη ἕβδομη συνέχεια). 2. Πνευματικὴ δημιουργία Τὸ πνευματικὸ ἐνέργημα, ὅπως ἀναζητᾶ τὸ χῶρο τῆς δράσης του σὲ μιὰ συμπύκνῶση ποὺ καταφρονεῖ τὶς στιγμιαῖες ἀπαιτήσεις τοῦ περιβάλλοντος, παίρνει ἀπόψεις μακροπρόθεσμες. Τὸ ἄτομο βγαίνει στὸν κόσμο, γιὰ νὰ βρεῖ ἐκεῖνο ποὺ μπορεῖ νὰ φέρει πίσω ἆπὸ αὐτόν. ὋὉ ἴδιος ὁ τρόπος τοῦ πνευματικοῦ ἐνεργήματος θὰ ἐφαίνετο σήμερα ὅτι ἄπειλεῖται μὲ παρακμή. Ὅπως ἀκριβῶς στὸν κρατικὸ σοσιαλισμό, ποὺ θεωρεῖται σὰν μέσο γιὰ τὴν ἱκανοποίηση τῶν στοιχειωδῶν ἀναγκῶν τῶν μαζῶν, τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα μεταμφιέζουν τὴν πολιτεία ἤ καταχρῶνται τῆς πολιτειακῆς ἐξουσίας πρὸς ὄφελεος τῶν ἀτομικῶν τύπων τῶν ἰδιοκτητῶν, ἔτσι καὶ ἡ τέχνη γίνεται ἁπλῆ διασκέδαση καὶ εὐχαρίστηση (καὶ ὄχι τὸ ἔμβλημα τῆς ὑπέρβασης), ἡ ἐπιστήμη ἐνδιαφέρεται γιὰ τὴν τεχνικὴ ὠφελιμότητα (καὶ ὄχι γιὰ τὴν ἱκανοποίηση τῆς πρωτογενοῦς θέλησης γιὰ γνώση), ἡ φιλοσοφία γίνεται δογματικὴ ἤ ὑστερικὴ καὶ κίβδηλη γνώση (ἀντὶ τὸ ἴδιο τὸ ἀνθρώπινο ὄν νὰ διασφαλίζεται ἀπὸ τὶς ἀμφιβολίες καὶ τοὺς κινδύνους τῆς ριζοσπαστικῆς σκέψης). Σ ̓ ὅλους σχεδὸν τοὺς τομεῖς δραστηριότητος ὑπάρχουν περίλαμπρα ἐπιτεύγματα. ̓Επιτυγχάνονται πολλά, ποὺ θὰ μποροῦσαν ὀρθὰ νὰ θεωρηθοῦν σὰν ἐξαιρετικὰ κι ὄχι μόνο σὰν ἕκτακτα. ̓Αρκετὰ ὅμως συχνὰ αὐτὸ ποὺ ἐπιτυγχάνεται στερεῖται οὐσίας, ἐλλείπει ὁ πυρήνας πού, ἄν ὑπῆρχε, θὰ ἔκανε κάτι, ἐμφανῶς λιγότερο ἀξιόλογο, σημαντικό. Ἡ αὔξηση στὶς πνευματικὲς δυνατότητες φαίνεται νὰ ἀνοίγει προοπτικὲς χωρὶς προηγούμενο. Ἐν τούτοις οἱ δυνατότητες αὐτὲς φαίνονται ὅτι ὑπονομεύονται ἀπὸ μιὰ ὅλο καὶ πιὸ ἐκτεταμένη ἐπιφύλαξη. Ἣ ἀνερχόμενη γενεὰ δὲν ἀφομοιώνει αὐτὰ ποὺ ἀπέκτησαν οἱ προγενέστερες ἐποχές. Φαίνεται ὅτι τὰ ἀνθρώπινα χέρια δὲν μποροῦν πιὰ νὰ κρατήσουν τὴ συγκομιδὴ τοῦ παρελθόντος. Δὲν ὑπάρχει ἀξιόπιστος περιορισμὸς ἀπὸ ἕνα σύνολο, πού, πρὶν ἀπὸ κάθε ἐνέργημα, μπορεῖ ἀσυνείδητα νὰ ὑποδείξει τὸν δρόμο γιὰ ἕνα αὔταρκες ἀπόκτημα, ἱκανὸ νὰ ὡριμάσει. Γιὰ αἰῶνες ἔχει γίνει ὅλο καὶ πιὸ σαφές, ὅτι τὸ ἐνέργημα τῆς πνευματικῆς δημιουργίας πρέπει νὰ πραγματοποιεῖται ἀπὸ πρόσωπα, ποὺ ἡ κινητήρια ὥθησή τους ἀναβλύζει ἀπὸ τὰ ἔνδον. Σ ̓ ὅλη πράγματι τὴν ἱστορία, ἡ μοναξιὰ ὑπῆρξε τὸ θεμέλιο κάθε γνήσιας δραστηριότητας, ἀλλὰ ὅμως ἡ μοναξιὰ αὐτὴ ἐσυσχετίζετο μὲ τὸ ἔθνος ποὺ ἀνῆκε ἱστορικά. Σήμερα ὁ δημιουργὸς τοῦ πνεύματος θὰ φαινόταν ὅτι πρέπει νὰ ζήσει ὄχι μόνο σὰν ἕνας μοναχικὸς ἄνθρωπος, ἀλλὰ σὰ νὰ ἔκανε μιὰ καινούργια ἀρχή, χωρὶς νὰ ἔχει ἐπαφὴ μὲ κανένα, ἐκτὸς ἀπὸ φίλους καὶ πολεμίους. .ὋὋ Νίτσε ἦταν ἣ πρώτη ἐξαιρετικὴ φυσιογνωμία, ποὺ ᾗ τρομερὴ αὐτὴ μοναξιὰ ἀποτελοῦσε τὸ κυρίαρχο χαρακτηριστικό. Χωρὶς νὰ στηρίζεται ἀπὸ τὶς προηγούμενες γενεὲς οὔτε κι’ ἀπὸ τὴν παροῦσα γενεά, ἀποσυσχετισμένος καθὼς εἶναι ἀπὸ μιὰ πραγματικὰ ζωντανὴ παράδοση, ὁ πνευματικὸς δημιουργὸς θὰ μπορεῖ πιὰ νὰ εἶναι μέλος μιᾶς κοινότητας προσώπων, δεσμευμένων στὴν πιθανὴ τελειοποίηση ἑνὸς δρόμου. Δὲν ἐπιχειρεῖ τὰ βήματά του, οὔτε συνάγει τὰ συμπεράσματά του σ ̓ ἕνα ἀπόλυτο περιβάλλον. ̓Απειλεῖται ἀπὸ τὸ τυχαῖο, ὅπου δὲν μπορεῖ νὰ πορευτεῖ μὲ τόλμη πρὸς τὰ ἐμπρός, ἀλλὰ σπαταλᾶ τὶς δυνάμεις του. Ὃ κόσμος δὲν τοῦ ἐπιβάλλει καμμιὰ ἀποστολή. Πρέπει νὰ ἐπιλέξει, μὲ δική του διακινδύνευση, τὴν πορεία του. Χωρὶς ἀνταπόκριση ἤ μόνο μὲ μία κίβδηλη ἀντίδραση, καὶ χωρὶς ἕνα γνήσιο ἀντίπαλο, χάνει τὴν ἀναγκαία αὐτοπεποίθηση. ἼΑν θέλει νὰ δραπετεύσει ἀπὸ τὴν ἔλλειψη αὐτὴ της συγκέντρωσης, θὰ χρειασθεῖ σχεδὸν ὑπεράνθρωπη ἐνέργεια μὲ τὴν ἔλλειψη μιᾶς ᾱκλόνητης καὶ φωτισμένης παιδείας, μ ̓ ἕνα σκοπὸ ὁρισμένο, ποὺ χάριν αὐτοῦ τὸ ὕψιστο γίνεται ἐπιτεύξιμο, θὰ πρέπει νὰ ἐἑλίσσεται μέσα ἀπὸ συνεχεῖς ἀπώλειες, καὶ στὸ τέλος, ἴσως, θ ̓ ἀρχίσει νὰ βλέπει τὴν δυνατότητα πραγματοποίησης μιᾶς νέας ἀρχῆς, ὅταν πιὰ ὁ