ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
58ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1986
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η περιπέτεια της Ελληνικής Προϊστορίας — PEMBROKE, S.G.
Κείμενο φύλλου
5.6. ΡΕΜΒΕΟΚΕ”3
Ἢ περιπέτεια τῆς Ἑλληνικῆς Προϊστορίας
[...] Οἱ Χριστιανοί εἶχαν ἕνα εὑρύ ρεπερτόριο ἑρμηνευτικῶν ἀπόψεων στή διάθεσή
τους, καί μποροῦσαν νά ἀποδώσουν τήν ἐπιτυχία πού εἶχαν οἱ παγανιστικές λατρεῖες
πρίν ἀπό τήν ἀνατροπή τους ἀπό τόν Κωνσταντῖνο στήν παρουσία διαθολικῶν δαιμόνων,
πού στήν πραγματικότητα κατοικοῦν μέσα στά ἀγάλματα τῶν θεῶν (ἕνα πλῆθος
ἀπό Νεοπλατωνικούς, ὡς γνωστόν, ἔχουν ἀσχοληθή μέ «θεουργικές» τελετουργίες, γιά
νά φέρουν τά ἀγάλματα στή ζωή, πού ἔχουν μακρινή Μεσοποταμική προέλευση, σέ νυχτερινές
τελετές μέσω τῶν ὁποίων ἄνοιγαν τά μάτια καί τό στόμα τῶν ἀγαλμάτων).
̓Αργότερα, μετά ἀπό τόν θρίαμθο τοῦ Χριστιανισμοῦ, ἡ παγανιστική λογοτεχνία, ὅταν
διεπιστώθη ὅτι εἶναι δυσαναπλήρωτη σάν μέσον παιδείας, μποροῦσε ἐπίσης νά χρησιμοποιηθεῖ,
γιά νά ὑποδείξει εἴτε μία προχωρημένη ἀποχάλυψη τῆς ἐνσάρκωσης εἴτε τήν
διαστροφή τοῦ εὐαγγελίου ἀπό ἄλλους δαίμονες, πού ὅπως ἡ Αἰππίρμη, ἐθεωροῦντο
ἱκανοί γιά ἐπέμόαση καί στήν πράξη καί στόν λόγο.
Πρό αὐτῆς τῆς καταστάσεως, δύσκολα θά μποροῦσε νά ἀναμένεται ὅτι θά γινόταν
μεγάλη πρόοδος στήν μελέτη τῶν ἑλληνικῶν καί ρωμαϊκῶν μύθων. Ὁ Μεδαίων ἔφερε
νέες προσωποποιήσεις, ὅπως οἱ Κακίες καί οἱ ̓Αρετές, ἀλλά ἡ δεί]α πιεηΖΟΠα τοῦ Δάντη
δέν ἀποτελεῖ καμμία σημαντική θεωρητική πρόοδο ἐν σχέσει μέ τόν Πλάτωνα καί τόν
Αὐγουστῖνο, καί ἡ σειρά ἑρμηνειῶν στήν «Γενεαλογία» τοῦ Βοκκακίου ἔχει ἐξ ὁλοκλήρου
σχηματισθεῖ ἀπό αὐτές τῆς ἀρχαιότητος. Καμμία ἀληθινή πρόοδος στήν μελέτη τῶν
μύθων δέν ἔγινε στήν Δυτική Εὐρώπη, μέχρις ὅτου μελετήθηκε ὁ τεράστιος ἀριθμός τῶν
ἀρχαίων κειμένων πού ἀνεκαλύφθησαν κατά τό ἥμισυ τοῦ αἰῶνος πού προηγήθηκε τῆς
πτώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως (1453). Καί γιά ἀρκετό χρόνο μετά οἱ ἀναγνῶστες
τους ἦταν κατά μεγάλο μέρος στό ἔλεος ἑνός σεδαστοῦ ἀριθμοῦ ἐργασιῶν πού ἰσχυρίζοντο
ὅτι ἦσαν κάτι πού δέν ἦσαν, ὅπως τά ἰουδαιο-χριστιανικά ἑλληνικά ἑξάμετρα,
πού παρουσιάζονται σέ μορφή σιθυλλικῶν χρησμῶν, ἤ οἱ Ἑρμητικές πραγματεῖες, πού
τώρα χρονολογοῦνται στόν δεύτερο καί τρίτο αἰῶνα π.Χ., ἀλλά πού δυνάμει τοῦ κύρους
τῶν ἐκκλησιαστικῶν πατέρων ἦταν πανάρχαιες -- στήν πραγματικότητα παλαιότερες καί
ἀπό τόν Μωῦσῆ. Ὃ Πλάτων, ὁ ἴδιος, ὑπετίθετο ὅτι ἐπεσκέφθη τήν Αἴγυπτο καί ἐκεῖ
ἦλθε εἰς ἐπαφήν μέ Αἰγυπτίους ἱερεῖς, οἱ ὁποῖοι τοῦ ἀπεκάλυψαν τήν ἀλήθεια τοῦ μονοθεϊσμοῦ
πού εἶχαν μάθει ἀπό τόν Μωύὐση, δόγμα τό ὁποῖο ὁ Πλάτων παρεμποδίσθηκε νά
διδίδει ἀπό τήν θεωρία τοῦ πεπρωμένου τοῦ διδασκάλου τοῦ Σωκράτους. Μία περαιτέρω
ὤθηση πρός αὐτή τήν κατεύθυνση δόθηκε ἀπό τούς παλαιότερους Ἕλληνες μετανάστες
στήν Ἰταλία: Πλήθων ὁ Γεμιστός (1452) κατέγραφε ἕνα μεγάλο κατάλογο τῶν ἀρχαίων
προφητῶν τῆς ἀληθείας, τῶν ὁποίων κατά πολύ παλαιότερος ἦταν ὁ Ζωροάστρης,
τόν ὁποῖο τοποθέτησε χρονολογικά περισσότερο ἀπό 5.000 χρόνια πρίν ἀπό τήν
ἔλευση τῶν ἀπογόνων τοῦ Ἡρακλέους. Εἶναι πασίγνωστο, καί κατανοητό, πόσο καιρό
ἐπιστεύετο ὅτι ἡ «Τετάρτη ̓Εκλογή» τοῦ Βιργιλίου ἀνήγγειλε τήν γέννηση τοῦ Χριστοῦ,
ἀλλά πιθανῶς ὑπῆρξε περισσότερο ἀνησυχητική ἡ διαπίστωση, ὅτι ἡ λατινική μετάφραση
τοῦ Πλάτωνος ἀπό τόν ΜαιεΙ]ο Εἰοίπο, πού ἔγινε μέ ἐντολή τοῦ Κόσιμου τῶν Μεδίχων
τό 1463, καί πού εἶχε ἄκρως μεγάλη ἐπίδραση, πρακτικά ἀνεθλήθη, μέ ἐντολή του,
ἘῸ
κ. 5. Ο. Ρεπιρτοκε εἶναι καθηγητής τῆς Κλασσικῆς Φιλολογίας στό Βεά[οτά ΟοΙιερε τοῦ
Λονδίνου.