ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
58ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1986
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ — χωρίς ὄνομα στόν κατάλογο
Κείμενο φύλλου
ἵη ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΔΕΩΝ ἢ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ, Ἡ Δημοκρατία καί τό Ἐπικοινωνιακό σύστημα
Ἕνα θέμα τεράστιας σημασίας γιά τούς πάσης μορφῆς ἐξουσιαστές, δηλαδή τά ὁρατά
καί ἀόρατα κέντρα ἐπιρροῶν καί ἀποφάσεων, ἔθιξε ὁ ἀκαδημαϊκός κ. Γεώργιος Βλάχος
στήν ὁμιλία του κατά τήν ἕκτακτη συνεδρία τῆς 21/1/1986 τῆς ̓Ακαδημίας ̓Αθηνῶν, πού
εἶχε τίτλο «Ἢ Δημοκρατία καί τό ἐπικοινωνιακό σύστημα» ἤ «Τό πρόθλημα τῶν ὁμαδικῶν
Μέσων Ἐνημερώσεως».
Ὃ ὁμιλητής, ὅπως ὁ ἴδιος δήλωσε, ἐπιδίωξε νά ἐντοπίσει τήν θαθύτερη ἱστορικοπολιτική,
κοινωνιολογική καί φιλοσοφική σκοπιά, κάτω ἀπό τήν ὁποία τό πρόθλημα
αὐτό προθάλλεται σήμερα σ ̓ ὅλες τίς ἀναπτυγμένες ἤ ἀναπτυσσόμενες κοινωνίες καί στή
δική μας. «4έν ὑπέδειξα ἀσφαλῶς -- λέγει -- καμμιά συγκεχριμένη λύση τοῦ προθλήματος
τῶν λεγομένων “μαξζικῶν μέσων ἐνημερώσεως”', ἔχω ὅμως τήν ἐλπίδα ὅτι συνέόαλα κάπως
στή διερεύνησή του».
Ὃ ὁμιλητής μέ πολύ σύντομο τρόπο θίγει τήν ἱστορική πλευρά τοῦ θέματος, τονίζοντας
ὅτι: ἡ ἐπικοινωνία, στίς κοινωνίες τῶν ἀνθρώπων, ἀπό ἕνα τουλάχιστον σημεῖο τῆς
ἐξελίξεώς τους καί πέρα προὐποθέτει γενικά, στό στάδιο τῶν ἐπιλογῶν καί τῶν ἀποφάσεων,
τήν ἐλευθερία, καί ἔχει ὡς ἔρεισμα τό Λόγο, πού ἔρχεται νά καλύψει ἤ καί νά
συνθέσει τίς διάφορες αὐτές ἐπί μέρους ἀπόψεις καί τοποθετήσεις.
Προχωρώντας αὐτήν τήν ἱστορικο-πολιτική, κοινωνιολογική καί φιλοσοφική -- ὅπως ὁ
ἴδιος λέγει -- ἀνάλυση ὁ κ. Βλάχος δέχεται πώς σήμερα «μέ τήν συντροφιά τοῦ ἤχου καί
τῆς εἰκόνας, τό κάθε ἄτομο, θελήματικά ἤ ἀθέλητα, συμμετέχει σέ κάθε τι πού συντελεῖται
γύρω του. Τό ἐρώτημα εἶναι, ἄν συμμετέχει ἐνεργητικά καί γνήσια ἤ παθητικά καί
σάν ἁπλό ἐξαγόμενο τῶν ἐπιρροῶν πού προσλαμόάνει ἀπό κέντρα ἀποφάσεων πού ἄλλοι
ἐξουσιάζουν».
«Ὅλα αὐτά ὁδηγοῦν - συνεχίζει ὁ ὁμιλητής -- στήν ἀνάγκη μιᾶς πραγματικῆς καί
οὐσιαστικῆς δημοκρατικῆς ἀναμόρφωσης τῶν μέσων ὁμαδικῆς ἐπικοινωνίας, ἐπειδή
ἀκριδῶς ἡ πλουραλιστική δημοκρατία πολύ περισσότερο σήμερα ἀπό τήν Δημοκρατία
ἐκείνη τῆς περιόδου τοῦ ἀτομιστικοῦ φιλελευθερισμοῦ (ἀτομική ἰδιοκτησία, προσωπική
ἀσφάλεια, πνευματική ἐλευθερία) προὐποθέτει ἐνεργούς πολίτες, ἀντικειμενικά ἐνημερωμένους
καί ἱκανούς νά διακρίνουν τό γενικό ἀπό τά μερικά ἤ ἀτομικά συμφέροντα
καί νά συμμετέχουν ἔτσι ἀποδοτικά στόν ἐν γένει κοινωνικό σχεδιασμό».
Ὁ ὁμιλητής θέθαια θέτοντας, αὐτές, ἔστω, τίς προὐποθέσεις, γνωρίζει ὅτι εἶναι ἀδύνατο
ἀπ ̓ τίς διαμορφωμένες ἱστορικές συνθήκες ν ̓’ ἀναζητεῖ «ἐνεργούς πολίτες». Οἱ
ἐξουσιαστές ἔχουν παγιδεύσει μέσα στά φανερά ἤ ἀθέατα συμφέροντα τούς «πολίτες».
Οἱ πολίτες εἶναι ἐνταγμένοι μέσα στά συστήματα καί ἐπομένως ὑπηρετοῦν τούς ἑκάστοτε
κοινωνικούς σχεδιασμούς. Ἐάν, ὑπάρχουν καί ἐλεύθεροι ἄνθρωποι, αὐτοί δέν εἶναι
οὔτε τό «ἅλας τῆς γῆς», εἶναι ὁ εἰς θάθος σπόρος πού ἴσως 6λαστήσει.
Συνεχίζει ὅμως ὁ ὁμιλητής λέγων: «Ὅπως προκύπτει ἀδίαστα, δέν εἶναι νοητό σέ μιά
κοινωνική καί πλουραλιστική δημοκρατία ὁ χειρισμός τῶν ὁμαδικῶν μέσων ἐπικοινωνίας
νά ὀρίσκεται σέ δυσαρμονία μέ τίς δομές καί τίς ἀξίες πού καθορίξουν τήν ἐν γένει