Η ΤΡΙΑΔΙΚΗ ΔΙΑΛΕΙΚΤΙΚΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΘΗ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΑ ΛΟΓΙΚΗ; ᾿ΕἘξόχου ἐνδιαφέροντος ἐπιστημονικὴ ἀντιπαράῦδεση στὸ Τρίτο Πανελλήνιο Συνέδριο τῆς Φιλοσοφίας ᾿Απὸ 25 ἕως 28 παρελθόντος Σεπτεµβρίου διεζήχθη στὴν ᾿ Αθήνα μὲ συνεργασία τοῦ Τοµέως Φιλοσοφίας τοῦ Πανεπιστημίου ᾿Αθηνῶν, τῆς ᾿Ελληνικῆς Φιλοσοφικῆς ΄ Εταιρείας, τῆς Φιλοσο- φικῆς ᾿ Εταιρείας Κύπρου καὶ τοῦ 4ιεθνοῦς 4ημοκριτείου ᾿ Ιδρύματος, τὸ Τρίτο Πανελλήνιο Συνέ- δριο Φιλοσοφίας μὲ θέµα «΄ Η Διαλεκτική». Κατὰ τὴ διάρκεια τῶν ἐργασιῶν τοῦ συνεδρίου ἐθίγη τὸ ἐξαιρετικοῦ ἐνδιαφέροντος ζήτημα τῆς σχέσεως μεταξὺ τῆς τυπικῆς (ἀριστοτελικῆς) λογικῆς καὶ τῆς νεώτερης διαλεκτικῆς τοῦ τριαδικοῦ σχήματος (Θέση - ᾽Αντίθεση - Σύνθεση). ᾿Απὸ τὶς θέσεις ποὺ διαμορφώθηκαν κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ Συνεδρίου, ἀνέκυψε τὸ πρόβλημα ἂν ἡ νεώτερη διαλεκτικὴ (ἐγελειανὴ καὶ μαρξιστικὴ) ἔχει καταργήσει τὴν ἀριστοτέλεια λογικὴ καὶ ἂν τὸ τριαδικό τής σχῆμα ἀποτελεῖ ἕνα εἶδος «ὑπερλογικῆς» -- θέση ποὺ ὑπεστήριζαν οἱ προσκεί- μενοι πρὸς τὴν μαρξιστικὴ Ιδεολογία σύνεδροι. Εἰδικότερα, ὁ καθηγητῆς κ. Εὐτύχιος Μπιτσάκης κατὰ τὴν ἀνάπτυζη τῆς ἀνακοινώσεώς του μὲ τίτλο «΄ Η νομιμότητα τῆς διαλεκτικῆς τῆς Φύσης» Ισχυρίσθηκε, ὅτι ἡ λογικὴ τοῦ ᾿ Αριστοτέλη εἶναι περιορισμένη καὶ ξεπερασμένη καὶ ὅτι ἡ τριαδικὴ διαλεκτικὴ συντελεῖ στὴν ἀνάδειξη τῶν γενικῶν κατηγορήµάτων καὶ σχέσεων τῆς φυσικῆς πραγματικότητας, µέσα ἀπὸ τὴ φιλοσοφικὴ καταξίωση τῶν δεδοµένων τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν. Στὸ σημεῖο αὐτὸ παρενέβη ὁ καθηγητὴς τῆς Μαθηματικῆς ᾿ Αναλύσεως τοῦ Πανεπιστηµίου Πατρῶν καὶ συνεργάτη τοῦ «4αυλοῦ» κ. Λ. Ντόκας, ὁ ὁποῖος ὑποστήριξε, ὅτι ἡ διαλεκτικὴ δὲν εἶναι λογικὴ καὶ ὅτι ἡ κλασσικὴ (ἀριστοτέλεια) λογικὴ εἶναι ἀξεπέραστη. 'Ο διάλογος ἔγινε περίπου ὡς ἑξῆς: Λ. Ντόκας: Κύριε Μπιτσάκη, αὐτὰ ποὺ λέτε γιὰ τὴν τυπικὴ λογικὴ εἶναι ἐσφαλμένα, δὲν ὑπάρχει καμμιὰ ἄλλη λογική, ποὺ νὰ μπορεῖ νὰ ἀντικαταστήσει τὴ λογικὴ τοῦ ᾿ Αριστοτέλη. “Ἢ διαλεκτικὴ δὲν εἶναι λογική, γιατὶ δὲν ἔχει τοὺς χαρακτῆρες μιᾶς λογικῆς. ΓΕ. Μπιτσάκης: Αὐτὸ τὸ λέτε ἐσεῖς, γιατὶ δὲν ξέρετε τὸ βάθος τῆς διαλεκτικῆς. Λ. Ντόκας: Φοβοῦμαι, κύριε Μπιτσάκη, πὼς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πῶ, πῶς ὁρίζεται ἡ λογική, γιατὶ δημιουργεῖται μιὰ ἀδικαιολόγητη σύγχυση. ΄Η λογικὴ δὲν εἶναι κάτι ἀόριστο, ἀλλὰ πολὺ συγκεκριµένο, τὸ ὁποῖο θὰ δεῖτε μαθηματικὰ διατυπωµένο στὴν ἀνακοίνωσή µου. Μπορῶ ὅμως νὰ σᾶς πῶ γενικῶς, πὼς ἡ λογικὴ εἶναι νοητικὸ ὄργανο, τοῦ ὁποίου ἡ λειτουργία μᾶς δίδει συνέπειες σὲ σχέση μὲ ἀρχικὰ ἀξιωματικὰ συστήματα (ὑποθέσεις) καὶ ὄχι ἀπόλυτες ἀλήθειες, πρᾶ- γμα ποὺ φαντάζεστε γιὰ τὴ διαλεκτική σας. Τὸ θεώρημα τῆς πληρότητας τοῦ προτασιακοῦ λογι- σμοῦ, ὅπως θὰ ἀποδείξω, θεμελιώνει τοὺς ἰσχυρισμούς μου. ΄Ο βασικότερος χαρακτῆρας τῆς }ο- γικῆς εἶναι ἕνα ἀξιωματικὸ σύστημα, δηλαδὴ αὐτὸ ποὺ λέμε ἀρχὲς τῆς λογικῆς. Μπορεῖτε νὰ μοῦ πεῖτε ποιὲς ἀρχὲς ἔχει ἡ λογικὴ τῆς τριαδικῆς διαλεκτικῆς; Μπορῶ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ὁ ἀλγόρι- θμος θέση -- ἀντίθεση -- σύνθεση ὁδηγεῖ σὲ ἀντινομία, πρᾶγμα ποὺ θὰ κάνω στὴν ἀνακοίνωσή μου. Ε. Μπιτσάκης: (᾿ Απαριθμεῖ τὶς ἀρχὲς τοῦ μαρξισμοῦ). Λ. Ντόκας: Δὲν ἀπαντᾶτε στὴν ἐρώτησή μου, δέν σᾶς ρώτησα γιὰ τὶς ἀρχὲς τοῦ μαρξισμοῦ, ἀλλὰ γιὰ τὰ ἀξιώματα τῆς ὑποθετικῆς ὑπερλογικῆς σας. Ε. Μπιτσάκης: Θὰ ἀπαντήσω καὶ σὲ σᾶς. (᾿ Ακολούθως ἀμφισβητεῖ τὸ ἀξίωμα τῆς ταυτό- τήτας, διατυπώνοντας τὸ ἀξίωμα, ὅτι κάθε πρᾶγμα εἶναι καὶ δὲν εἶναι συγχρόνως καὶ ὅτι αὐτὸ προέρχεται ἀπὸ τὶς φιλοσοφικὲς θέσεις τοῦ ᾿Ηρακλείτου).