ΣΠΥΡΟΣ ΝΟΝΙΚΑΣ Περὶ «᾿ Αριστεροῦ» καὶ «Δεξιοῦ» Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὁ ἄνθρωπος τοῦ τελευταίου μισοῦ τοῦ εἰκοστοῦ αἰώνα περνάει κρίση ἰδεολογικὴ καὶ ἀξιῶν σὲ κάθε τομέα τῆς ζωῆς. Μιὰ διάχυτη σύγχυση ἐπικρατεῖ παντοῦ καὶ καθημερινὰ εἴμαστε μάρτυρες σχιζοφρενικῶν κα- ταστάσεων, στὶς ὁποῖες οἱ ἐτικέττες «δεξιὸς» καὶ «ἀριστερὸς» ἐπικολλῶνται ἀντι- φατικά καὶ ὁ ταλαίπωρος πολίτης τοῦ κόσμου βρίσκεται σὲ ἐχθρικὲς σχέσεις μὲ τὸν ἑαυτό του, ποὺ τὸν συλλαμβάνει «νὰ βγάζει φλὰς ἀριστερὰ καὶ νὰ στρίβει δε- ξιὰ» καὶ ἀντιστρόφως. Πρὶν προσπαθήσω νὰ ἐξηγήσω τοὺς λόγους γιὰ ὅλη αὐτὴ τὴν σύγχυση, παραθέτω μερικὰ παραδείγματα ὁμαδικῆς καὶ ἀτομικῆς συμπεριφο- ρᾶς, ἀπό τὴ σύγχρονη ζωὴ στὸν τόπο µας καὶ παγκοσμίως, ὅπου ἀποδείχνεται πό- σο ἀναχρονιστικοὶ καὶ ξεπερασμένοι εἶναι οἱ χαρακτηρισμοὶ «δεξιός», «ἀριστε- ρὸς» καὶ τὰ συναφῆ: «᾿ Αριστερὸς» ἐπιχειρηματίας μὲ 138 ἐργατούὐπαλλήλους κατοικῶν σὲ ἰδιό- πτητη βίλλα 800 τ.µ. στὰ βόρεια προάστεια τῶν ᾿Αθηνῶν, ζῶν βίο «µεγαλοα- στικὸ», ψηφίζει «ἀριστερά», γιατὶ μικρὸς πείνασε. 'Ὑπηρέτρια στὸν παραπάνω ἐπιχειρηματία, ζώντας μιὰ ζωή στὴν ἀνέχεια, ψηφίζει «δεξιά», γιατὶ ἔτσι νοιώθει σιγουριά. Καλλιτέχνης µεγαλοαστός, γεννημένος σὲ οἰκογενειακὸ περιβάλλον «δεξιὸ» ἀρχίζει τὴν κοινωνική του σταδιοδροµία «ἀκροαριστερός», στὴ συνέχεια ψηφίζει «δεξιὰ» καὶ ἀργότερα μεταμορφώνεται σὲ «σοσιαλιστὴ» μὲ «προο- δευτικὲς» ἀντιλήψεις. Πλανόδιος µανάβης μὲ σούστα πενιχροῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου ψηφίζει «ἀκρο- δεξιά», γιατὶ στὸ συμμοριτοπόλεμο (δικός του ὁ χαρακτηρισμὸς) κάποιος «ἀριστερὸς» τοῦ ἔκαψε τὸ σπίτι, λόγω περιουσιακῶν διαφορῶν. Μέγας λαϊκὸς τραγουδιστής, ποὺ µοιρολογάει τὴν «φτωχολογιά», στὴν του- αλέτα τοῦ σπιτιοῦ του ἔχει ἐπιχρυσωμένες μπετούγιες καὶ κυκλοφορεῖ μὲ Μερσεντές 450. «Κεντροαριστερὴ» κυβέρνηση καταχρώμενη τῆς ἐξουσίας τάσσεται ἐναν- τίον τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπεργίας τῶν προλεταρίων ἐργατῶν. «᾿ Ακροδεξιὰ» κυβέρνηση χαρίζει τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν. Στὴν καπιταλιστική ᾽Αμερικὴ τῆς «ἐκμετάλλευσης ἀνθρώπου ἀπὸ ἄνθρω- πο» ὁ τύπος, ἡ τηλεόραση καὶ τὸ ραδιόφωνο εἶναι ἐλεύϑερα. Στὴν σοσιαλι- στικὴ Ρωσία, ὅπου ὁ «λαὸς εἶναι στὴν ἐξουσία», τίποτα ἀπὸ αὐτὰ δὲν εἶναι ἐλεύθερο. Κυβέρνηση «ἀριστερῶν» ἀποχρώσεων δίνει κίνητρα ἐπενδύσεων σὲ «δε- ξιοὺς» βιοµηχάνους, ποὺ δὲν τολμάει νὰ τοὺς τὰ παραχωρήσει «δεξιὰ» κυ- βέρνηση, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι εἶναι σωστά.