Σ. Γ.Γ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΤΟΣ Δημοτική: Πόττειον κακὸν α) Ὅταν ἡ καθολικὴ σύγχυσις ἀπομειώνει τὴ γλώσσα -- τόσο στὴν κατὰ τὴν ποσότητα ἐπάρκειαν ὅσο καὶ στὴν κατὰ τὴν ποιότητα πληρότητα... β) Γιάννης Καλιόρης: Ἕνας Προμηθέας στὸν ἑλληνικὸ γλωσσικὸ χῶρον. (Δεύτερη συνέχεια) Παίρνοντας (γιὰ παράδειγμα) τὶς πρῶτες, ἀπὸ κάποιαν ἑνότητα, διακόσιες λέξεις (ἐ- ̓ ξαιροῦνται μονοσύλλαβα κι ἐκθλιβόμενα δισύλλαβα --- τὰ τελευταῖα χάριν μηχανικῆς μέτρησης), καὶ μὲ ὑπ ̓ ὄψιν πὼς κάθε κείμενο τὸ συγκροτεῖ ἡ χρῆσις καὶ ἑπανάληψις ἑνὸς ἀριθμοῦ παρθένων λέξεων, τὸ πρῶτο στὸ ὁποῖον φέρεται ἡ ἔρευνα εἶναι ν ̓ ἀναζητήσει, ἀπομονώσει, μετρήσει καὶ σταθμίσει αὐτὲς τὶς παρθένες λέξεις (παρθένα εἶναι κάθε λέξις ἐφ ̓ ὅσον μετρεῖται στὴν χρῆσι της, δηλαδὴ τὴν πρώτη φορὰ ποὺ ἐγγράφεται στὸ κείμενο)». Δὲν νομίζω νὰ ὑπάρχει δοκιμότερος τρόπος, γιὰ νὰ φθάσει στὸ μάρμαρο τοῦ ἀνατόμου τὸ λεγόμενο «γλωσσικὸ ὄργανον» τοῦ λογοτέχνου, τοῦ διανοουμένου... Ὡστόσον, ἐπειδὴ ἡ ἀνυπαρξία ἀναλογιῶν (παραλλήλου κατάστασης) θὰ καθιστοῦσε ἄχρηστη, μάταιη, περιττὴ τὴ μέτρησι καὶ στάθμισι τῶν παρθένων λέξεων ἑνὸς κειμένου, ἡ ἔρευνα θὰ ὑποχρεωθεῖ σὲ διαδικασίες συγκριτικές. Τοῦτο, πρὸς τὸν σκοπὸν ὅπως τὸ μεῖζον ἐν ἰσορροπία (μιλᾶμε κυρίως γιὰ τὴν τεχνικὴ τοῦ λόγου --- ὄχι γιὰ τὴν τέχνη!) ἀναδεικνύεται κι ἐπιβάλλεται ὁ ἐν δυνάμει γνώμων, τὸ πρότυπον -- ἐξηγήσαμε ἐπαρκῶς ἤδη ὅτι λόγος, γλῶσσα, τέχνη εἶναι πράγματα θετικά, καὶ συνεπῶς ἐπιδιώξιμα στὴν μείζονα ποσότητα καὶ πληρότητα τους! Ὅτι μόνον ἔτσι ἡ παραχώρησις ὑπολήψεως στὰ ἐλάσσονα ἐπιτευχθέντα θὰ θεμελιώνεται ὁμόλογη τῶν ἑαυτῶν μεγεθῶν (τῆς πραγματικῆς τους ἀξίας)" δὲν θὰ τὰ ὑπερβαίνει ἡ ἵδια μας κάμψις, κανεὶς δὲν θὰ μᾶς κοροϊδεύει πιά, οὔτε ὁ ἑαυτός μας θὰ μᾶς προδίδει: Μόνον πὲρ φόρτσα (βία) ἡ ̓Ισχύς θὰ μπορεῖ νὰ ἐπιβάλλει τοὺς ἄχρηστους, νὰ τοὺς καθίζει στὸν σβέρκο μας καπόνια --- δὲν θὰ ὑπερακοντίζουμε ἐξ ὑποβολῆς, ἤ... «πλύσης ἀπὸ ἐγκέφαλο», ἢ γιὰ νὰ μὴ συλληφθοῦμε ὑστεροῦντες σὲ... μόρφωσι, καλλιέργεια, ἐνημέρωσι!.. Ὅτι, καθὼς τὰ μεγέθη εἶναι ἐξ ἀντικειμένου (αὐτά, λιγότερα ἢ περισσότερα), αὐτονόητο πὼς ὑπάρχουν ἐπίσης (καὶ) δεῖκτες τῆς ἑαυτῶν ἐγγύτητας ἢ μακρότητας ἀπ ̓ τὸ εὖτελές, κεκορεσμένο, κατατριμμμένο, κοινότυπο, ἐμετικὸ «καθημερινό»... Οπότε, ὁλοφάνερο, θὰ ̓ναι ἀδύνατο νὰ διαφεύγει, ἀποκρύπτεται, συγκαλύπτεται, παρασιωπᾶται ἡ κατ ̓ εὗρος βαρύτης, καιριότης, ἐξωτισμός, ὑστέρησις: α) Ὅσων ὁ λογοτέχνης θέλησε ἤ μπόρεσε (ἧταν ἐπαρκὴς) νὰ προσεγγίσει ἀπ ̓ τὰ «πράγματα τοῦ κόσμου» --- σὲ οὐσίαν, ἰδιότητα, ἐνέργειαν, πάθος, κατάστασιν... καί, φυσικά, β) τοῦ βαθμοῦ ἐπάρκειας τοῦ λογοτέχνου --- εὐλόγως, ἀφοῦ ἀξιολογῶν, αὐτογνωμόνως, σημαντικότατους τοὺς νυγμοὺς ἐξ αὐτῶν τῶν συγκεκριμένων (κατὰ τὴν οὐσίαν, ἰδιότητα κλπ...) πραγμάτων, σ ̓ αὐτοὺς ἀκριβῶς (ἀνταποκρινόμενον ἀνάλογα!) θὰ μετροῦμε τὸ βαθμὸν ἐπαρκείας του (λογοτέχνου) 7} “Ὥστε, μὲ ἀσφαλὲς πὼς ὁ τεχνίτης ἐν γένει ἀξιοποιεῖ πληρέστερα τὴν στρατηγικὴν καὶ τακτική του ἑτοιμότητα, ἄν ἔχει στὴ διάθεσί του πολλά, μὴ ἐφθαρμένα καὶ καλῆς ποιότητας, σύλληψης, λειτουργικότητας καὶ κατασκευῆς ὑλικὰ - ἐργαλεῖα - ἐφόδια, μὲ ἀσφαλὲς ἀκόμα πὼς τὰ ὑλικὰ - ἐργαλεῖα - ἐφόδια τοῦ συγγραφέα δὲν εἶναι ἄλλα ἀπ ̓ τὶς λέξεις (συνυπολογιζομένων τῶν τρόπων τῆς ἐν τῶ κειμένω διευθετήσεώς τους), μποροῦμε νὰ συμπεράνουμε ἀλάνθαστα ὅτι αὐτὰ (ὑλικὰ κλπ.), διεκδικούμενα ἐν πάση περιπτώσει στὴν ἑπάρκεια ἐντέλεια καὶ πληρότητά τους (ἀδύνατον, εἴπαμε, νά... προτιμῶνται λίγα, ἐφθαρμένα καὶ κακῆς ποιότητας, σύλληψης, λειτουργικότητας καὶ κατασκευῆς!..), συνιστοῦν τὸ μεῖζον μέρος τῆς τέχνης πιά! Τὸ συγκεκριμένο, ἄλλως, (οἱονεὶ ὑλικό) σημεῖον ἀναφο-