ΚΑΗΕΙ, ΙΑΞ5ΡΕΕΣ 'Ἡ πνευματικὴ κατάσταση τοῦ καιροῦ µας (Δέκατη ἕνατη συνέχεια) ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ ΗἩ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΥΠΑΡΞΗ Τό ἀπροστάτευτο ἄτομο προσφέρει τὴν φυσιογνωμία του στὴν ἐποχή µας: στὴν ἀνταρσία του, στὴν ἀπελπισία τοῦ μηδενισμοῦ, στὴν περιπλοκἡ τῆς πολλαπλότητας τῶν προσώπων μὲ προσδοκίες ἀνεκπλήρωτες, στὴν ἀναζήτηση, σὲ ἐσφαλμένους δρόμους, ἐκ μέρους ἐκείνων ποὺ ἀποκηρύσσουν πεπερασµένους σκοποὺς καὶ ἀποκρούουν ἁρμονικὰ δο- λώματα. «4ὲν ὑπάρχει Θεός», κραυγάζουν οἱ µάζες ὅλο καὶ πιὸ μεγαλόφωνα, ἐνῶ μὲ τὴν ἀπώ- λεια τοῦ Θεοῦ ὁ ἄνθρωπος χάνει τὴν αἴσθηση τῶν ἀξιῶν του, καὶ, γιὰ νὰ ποῦμε ἔτσι, σφαγι- άζεται, καθὼς νοιώθει ὅτι δὲν εἶχε πιὰ καμμία ἀξία σάν ἄτομο. Ἢ ὄψη τοῦ κόσμου µας στὸν καταναγκασµό τῆς ζωϊκῆς του τάξης καὶ ἡ ἀστάθεια τῆς πνευματικῆς του δραστηριότητος καθιστᾶ ἀδύνατο γιὰ τὸ ὃν νὰ διατηρήσει μιὰ ἱκανοποιη- τικὴ σύλληψη αὐτοῦ ποὺ ὑπάρχει. ᾿Η παράστασή µας γιὰ τὸν ἐξωτερικὸ κόσµο τείνει νὰ μᾶς ἀποθαρρύνει. ΄Εχομε μιὰ πεσσιμιστικἡ ματιά, τείνοµε νὰ ἀποκρούομε τὴ δράση. Σὲ ἄλλες ὅμως περιπτώσεις παρὰ τὴν ζοφερὴ εἰκόνα τοῦ κόσμου, γενικὰ διατηροῦμε μιὰ ρά- θυµη, ὀπτιμιστική συνείδηση τῆς προσωπικῆς µας χαρᾶς γιὰ τὴν ζωή, καὶ µένομε ἱκανοποι- ηµένοι μὲ τὴ θεώρησή µας τοῦ οὐσιαστικοῦ, καθὼς ἡ διάθεση αὐτὴ εἶναι σήµερα ἀρκετὰ συνήθης. ᾿Ο πεσσιµισµός ὅμως καὶ ὁ ὁὀπτιμισμὸς ἀποτελοῦν καὶ οἱ δύο ὑπεραπλουστεύσεις καὶ καρπὸ μιᾶς δραπέτευσης ἀπὸ τὴν κατάσταση. Στὴν πραγματικὴ ὅμως ζωὴ τὰ αἰτήματα ποὺ ἡ κατάσταση θέτει στὸν ἄνθρωπο, εἶναι τόσο ἀπαιτητικά, ὥστε κανεὶς ἄλλος παρὰ ἕνα ὄν, ποὺ θὰ πρέπει νὰ εἶναι κάτι περισσότερο ἀπὸ ἄνθρωπος, θὰ ἐφαίνετο ἱκανὸς νὰ συμμορφωθεῖ πρὸς αὐτά. 'Η ἀδυναμία συμμόρφωσης στίς ἀπαιτήσεις αὐτὲς μᾶς ἐλαύνει στὴν ἀποφυγή τους, στὴν προσαρμογή µας σ᾽ αὐτὸ ποὺ εἶναι μεταβατικὰ παρὸν καὶ στὴν συγκράτηση τῶν σκέψεών µας µέσα σ᾽ ἕνα ὅριο. Αὐτὸς ποὺ πιστεύει ὅτι τὸ κάθε τι βρίσκεται σὲ τάξη καὶ ποὺ ἐμπιστεύεται τὸν κόσµο ὅπως τώρα εἶναι, δὲν χρειάζεται οὔτε νὰ ἐξοπλισθεῖ μὲ θάρρος. Συμμορφώνεται μὲ τὴν πορεία τῶν γε- γονότων, ποὺ (ἔτσι πιστεύει) ἐργάζεται γιὰ τὸ καλό, χωρὶς νὰ συμμετέχει. Τὸ ὑποτιθέμενο θάρρος του δὲν εἶναι τίποτα περισσότερο ἀπὸ τὴν ἐμπιστοσύνη ὅτι ὁ ἄνθρωπος δὲν ὀλισθαί- νει σὲ μιὰν ἄβυσσο. Αὐτὸς ποὺ πράγματι ἔχει θάρρος εἶναι ἐκεῖνος πού, ἐμπνευσμένος ἀπὸ ἕνα ἐναγώνιο αἴσθημα γιὰ τὸ δυνατό, φθάνει µέχρι τὴ γνώση ὅτι µόνο ἐκεῖνος ποὺ στοχεύει στὸ ἀδύνατο μπορεῖ νὰ ἐπιτύχει τὸ δυνατό. Μόνο μὲ τὴν ἐμπειρία τῆς ἀδυναμίας ἐπίτευξης τῆς πληρότητας διευκολύνεται νὰ ἐπιτελέσει τό ἔργο ποὺ τοῦ ἀνατέθηκε. ΓΟ σύγχρονος ἄνθρωπος δὲν παίρνει τὸ ἀποτύπωμά του µόνο ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἀφο- µοιώνει ὀτιδήποτε, στὴν μορφὴ τοῦ ὄντος, ἔρχεται σ᾽ αὐτὸν ἀπὸ τὴν παράδοση τοῦ κόσμου του. ᾿Αν προσφέρει ὁλότελα τὸν ἑαυτό του σ᾽ αὐτὴν τὴν παράδοση, σπαταλεῖ τὸν ἑαυτό του. ᾿ Εξαρτᾶται, μὲ μιὰ νέα ἕννοια, ἀπὸ τὸν ἑαυτό του σὰν ἄτομο. Πρέπει νὰ βοηθήσει τὸν ἑαυτό του, βλέποντας ὅτι δὲν μπορεῖ πιά νὰ κερδίσει τὴν ἐλευθερία του, ἀφομοιώνοντας τὴν οὐσία ποὺ διαπερνᾶ τὰ πάντα, ἀλλὰ ἠρεμεῖ στὸ κενὸ τοῦ μηδενός. “Ὅταν ἡ ὑπέρβαση ἀπο- κρύπτεται, ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ τὸ ἐπιτύχει µόνο μὲ τὸν ἑαυτό του. Αν ὁ ἄνθρωπος θέλει νὰ ἐπικουρήσει τὸν ἑαυτό του, ἡ φιλοσοφία του σήµερα πρέπει