Ὁ Ἑλληνικός Λόγος, τρὀπος ἐξαληπδεύσεως τῆς ζωῆς µας ῃ ἱ άνθρωποι πεθαίνουν, ἀλλὰ ὄχι καὶ οἱ ἰδέες, οἱ ἀντιλήψεις τους γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὸν κόσμο, πού, κα- τὰ ἕνα νόµο τῆς κληρονομικότητας, µεταθιθάζονται καὶ διαιωνίζονται στὴ ψυχὴ τῶν ἀπογόνων. "Ετσι, στὴ νέα Ἑλλάδα, «καὶ σήμερον τὰ δένδρα καὶ τὰς πηγὰς σεθάζονται δροσερὰς οἱ ποιμένες: αὐτοῦ πλανῶνται ἀκόμα αἱ Νηρηΐδες», ὅπως παρατηρεῖ ὁ Κάλθος. Γιὰ τὸν Ἕλληνα κάθε πρᾶγμα, κά- θε φυσικὸ Φαινόμενο, κάθε ὁρμή, σκέψη καὶ ἐκδήλωση, εἶναι θαυμα- στὴ καὶ µέσα της φέρει τήν' ἰδιότητα τῆς θειότητας. Κανένα πάθος, μι- σαλλοδοξία ἢ θέληση δὲν τὸν Θασα- νίζει, καμμιὰ πρόθεση νὰ κάνη τὸν κόσµο ἁγνό, νηφάλιο, φιλάνθρωπο, φιλαλήθη, εὔσπλαχνο καὶ καλοκάγα- 6ο δὲν τὸν ἀπασχολει. ᾿Ακόμα κι ὅταν ὁ 'Σωκράτης διδώσκη τὴν ἠθι- κή, κινεῖται μὲ τὸ διάλογο, τὴν ἀπιό- δειξη καὶ τὸν ἔλεγχο καὶ ποτὲ θέ- θαια δὲν καταφεύγει στὸ δογµατι- σμὸ καὶ τὴ σκοπιμότητα. Οἱ ἀγανα- κτισµένες διαμαρτυρίες, οἱ ἀσεθεῖς καὶ ἀπειλητικὲς φράσεις, ἡ ἐπίκληση τῆς ἀδυναμίας καὶ τῶν συναφῶν αἱ- σθηµότων ἀπουσιάζουν ἀπὸ τοὺς δια- λόγους τοῦ Σωκράτη, καὶ µόνο ὁ λόγος ἀτάραχα καὶ πειστικἁ ἡἦ- γεμονεύει. Μὰ μήπως καὶ οἱ θεοί, µικροθεοὶ καὶ ἥρωες τοῦ Ὀλύμπου δὲν με- τέρχονται ἀκριθῶς τὴν ἴδια μέθοδο; "Αλλωστε, κανείς τους δὲν ήταν ἀ- Τοῦ π. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ πόλωτα τέλειος, καί, καθὼς ἄνθρω- ποι τοὺς εἶχαν ἀνακηρύξει θεούς, δὲν ἦταν διατεθειμένοι νὰ διαπρά- ἔουν τὸ μοιραῖο λάθος, καὶ νὰ τοὺς καθαιρέσουν πάλι οἱ ἄνθρωποι. Δὲν διστάζει καθόλου ὁ ᾿Αριστοφάνης νὰ γελοιοποιήση τὸ Διόνυσο, οὔτε ὁ ᾿Α- γησίπολις νὰ ἀμφισθητήση τὴν ἐγ- κυρότητα τοῦ χρησμοῦ τῆς Πυθίας, οὔτε θέθαια ὁ Θέογνις νὰ προσφω- νήση. τὸ Δία ἔτσι: «Ζεῦ φίλε, θαυ- µάζω σε». Μὲ τὸν ἴδιο τόνο, ποὺ ἕνα παιδὶ μιλᾶ στὸν μεγαλύτερο ἀ- δελφό του, μιλοῦν οἱ μαθητὲς στοὺς δασκάλους τους, ποὺ κατὰ κανόνα ἦτον αὐθεντίες -- «ὦ Σώκρατες, φρονῶ!..» -- καὶ γενικὰ οἱ ἄνθρω- ποι στοὺς θεούς. καθολικὴ καὶ γενικὴ ἐλευθερία χα- ρακτηρίζει τοὺς Ἕλληνες, ὡς καὶ