ΚΑΕΙ, ΙΑΡΡΕΕΣ Ἢ πνευματικὴ κατάσταση τοῦ καιροῦ µας (Δέκατη ἔνατη συνέχεια) Ἡ ἀνθρωπολογία συλλαμβάνεται ἔτσι σὰν ἕνα σύνολο συνεχόμενο ἀπὸ τὴν θεμελιώδη ἔννοια τῆς φυλῆς. Ἣ φυσικὴ ἀνθρωπολογία σπουδάζει τὸ σῶμα, τὴ δοµή του καὶ τὶς λειτουργίες του στὰ διάφορα εἴδη τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ τώρα στὴν πραγματικότητα ἔχει δια- σπαρθεῖ σ᾽ ὅλην τὴν ἐπιφάνεια τοῦ πλανήτη. 'Ο ἀνθρωπολόγος προβαίνει σὲ ἀληθινὲς µε- τρήσεις πολλαπλῶν ἀνθρωπίνων ὄντων καὶ πραγματοποιεῖ ἄλλες παρατηρήσεις τῶν ὄψεών τους. Ο κόσμος σχετίζεται μὲ τὸ εἶναι τοῦ ἀνθρώπου, τὰ σωματικά του χαρακτηριστικἁ εἶναι µόνο σχετικά, ὅταν θεωροῦνται ὡς ἡ φυσιογνωμικὴ ἔκφραση τῆς οὐσίας του. Ἢ κατανόηση τῆς ἔκφρασης εἶναι ἡ ἀληθὴς πηγὴ τῆς ἀνθρωπολογίας, στὸ μέτρο ποὺ ἐνδιαφέρεται γιὰ τὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξη. Στὴ φυσιογνωμία, στὴ µελέτη τῆς χειρονομίας, στὴν γραφολογία καὶ στὴν μορφολογία τοῦ πολιτισμοῦ μιὰ μεθοδικὴ ἀνάλογηῃ διάθεση μπορεῖ ν᾿ ἀνιχνευθεῖ: εἶναι ἡ διάθεση τοῦ διαισθητικἁ κατανοητοῦ ὁράματος τῶν ὄντων, ποὺ ἐναρθρώνεται στὴν ἀντικειμενικότητα τῆς μορφῆς τοῦ σώματος, στὶς κινήσεις ποὺ ἔχουν πετρωθεῖ στὸ χειρόγραφο, στὸ ἔργο καὶ στοὺς τρόπους τῆς πράξης τοῦ ἀτομικοῦ ἀν- θρώπου καὶ τῶν ἐθνῶν. Στὰ ἔργα (πολλὰ ἀπὸ αὐτὰ εἶναι ἀξιόλογα ἔργα) ὅπου τὸ ἀνθρωπολογικὸ ὅραμα ἔχει γίνει συγκεκριµένο, ἀπαντοῦμε τὸ σύμφυρμα αὐτὸ τῆς πειστικὰ ἀντικειμενικῆς γνώσης καὶ τῆς ἐνορατικὰ ἐκφραστικῆς κατανόησης, ὥστε τὸ κῦρος τῆς πρώτης νὰ ὑποδεικνύει τὸ κῦ- ρος τῆς τελευταίας στὸν ἀναγνώστῃ, δίνοντας μετρήσεις ὕστερα ἀπὸ µετρήσεις' ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ πράγματι βλέπει κανείς, διαφεύγει ἀπὸ κάθε μέτρηση καὶ τὴν δυνατότητα τῆς ἀριθμητι- κῆς διατύπωσης. 'Ἡ πληροφόρηση μεταδίδεται, ἀλλὰ στερεῖται σημασίας, οὐσιαστικὰ ταυ- τόσηµης μὲ τὰ ὑποτιθέμενα γεγονότα. ᾿Επειδὴ τὸ ἐξπρεσσιονιστικὸ ὅραμα δὲν γίνεται πει- στικἡ γνώση, ἀλλὰ παραμένει ἁπλῶς μιὰ δυνατότητα, ἀποτελεῖ καὶ πάλι καθεαυτὸ ἔκφραση γιὰ τὴν οὐσία ἐκείνου ποὺ θεωρεῖ τὰ πράγματα ἔτσι. Σ᾽ αὐτὸ ἐκφράζεται ὄχι µόνο τὸ φυσικὸ δεδομένο, ἀλλὰ καὶ τὸ ὄν τῆς ἐλευθερίας. Ἢ ἀνθρωπολογικὴ διάθεση ἐνσωματώνει τὶς δυνατότητες πνευματικῆς ὅρασης, ἀλλὰ ἀμέσως μετὰ ἐκεῖνο ποὺ συνελήφθη ἀπὸ τὸ πνευματικὸ αὐτὸ ὅραμα, ὑποβαθμίζεται σὲ να- τουραλιστικὸ ὄν. ᾿Η ἀνθρωπολογικὴ σκέψη κυριαρχεῖται ἀπὸ τὸ κριτήριο τῆς ζωτικῆς δι- άρκειας μὲ τὶς κατηγορίες ἀνάπτυξης καὶ ἀθανασίας! ἡ ἐθελούσια προὐπόθεσή της εἶναι ὅτι εἴμεθα ἱκανοὶ νὰ περιθάλψουµε, νὰ ἀναθρέψουμε, ὄχι µόνο νὰ παραγάγουµε ἀνθρώπους καὶ νὰ τοὺς συλλάβουμµε στὸ σύνολό τους. Στὸν ἀνθρωπολόγο ἡ πολλαπλότητα τῶν ἀνθρωπί- νων φυλῶν δὲν ἀποτελεῖ ὑπαρξιακὸ φαινόμενο, στὴν ἱστορικότητά του καὶ στὴν μοῖρα του. Ἢ ἀρχὴ στὴν ἀνθρωπολογία αὐτὴ δὲν προέρχεται ἀπὸ μιὰν ἐπιθυμία δικαίώσης τῆς μέσης τακτικότητας. ᾿Αντίθετα ὁ ἀνθρωπολόγος παρακινεῖται στὶς ξρευνές του ἀπὸ ἕνα ἔρωτα γιὰ τὸ εὐγενὲς καὶ ἕνα μῖσος γιὰ τὴν ἀθλιότητα --- εἰκόνα τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Ἔτσι ἐμφα- νίζονται πλευρὲς τῶν ἀνθρώπων σὰν ὑπόδειγμα καὶ τὰ ἀντίστοιχά τους. ᾿Αναφύονται στὸ πνεῦμα τύποι, ποὺ πρὸς αὐτοὺς εἴμεθα πρόθυμοι νὰ προσχωρήσουµε ἢ ποὺ εὐτυχῶς θ᾽ ἀπο- φύγουμε νὰ γίνουμε σὰν κι αὐτούς. ᾿Εθνικοὶ τύποι, ἐπαγγελματικοὶ τύποι, όωματικοὶ τύποι διακρίνονται ἀντικειμενικά, ἀλλὰ κατὰ τέτοιον τρόπο, ποὺ ἡ διάκριση κάθε στιγμὴ ἐμψυ- χώνεται ἀπὸ ἕνα μυστικὸν ἔρωτα ἢ μιὰν ἀποστροφή. ἝἛνα ἄλλο κίνητρο εἶναι ἐκεῖνο πρὸς τὴν αὐτογνωσία στὴ σφαίρα τοῦ δυνατοῦ. Θεωρεῖ κανεὶς τὸν ἑαυτό του μὲ μιὰ νέα ἄποψη καὶ γίνεται ἀκόρεστος στὴ θεώρηση τῶν συνανθρό- πων του. Τὸ ἐπάγγελμα, τὰ κόμματα, τὰ ἔθνη παραγνωρίζουν ὅτι ὁ ἄνθρωπος, σὲ μιὰ τερά- στια ἁπόσταση ἱστάμενος ἀπὸ τὸν συνάνθρωπό του, μπορεῖ νὰ ἔλθει σὲ στενότερη ἐπαφή.