ἵη ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΑΕΤΗΟΕ 1. ΘΟΤΙΝΟΗΟΜΒΕ, (οπείγµοίπρ δοεἰα[ 1µοογίος (Ἢ κατασκευὴ ἐπιστημονικῶν θεωριῶν) Σκοπὸς τοῦ σημαντικοῦ αὐτοῦ ἔργου εἶναι ἡ περιγραφὴ διαζευκτικῶν στράτη- γικῶν, χρήσιμων γιὰ τὴν κατασκευὴ ἐπιστημονικῶν θεωριῶν τῶν κοινωνιολογι- κῶν φαινομένων, ἐνῶ, ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριά, ὁ συγγραφέας διατείνεται ὅτι ἡ ὕπαρξη εὐρείας ποικιλίας διαζευκτικῶν προσεγγίσεων διαφωτίζει τὴν λογικὴ τῆς κατα- σκευῆς ἐπιστημονικῶν θεωριῶν, σημαντικότερη καθώς εἶναι ἀπὸ τὴν ἀλήθεια κάθε ἰδιαίτερης ἑρμηνείας. Στὸ Β΄ κεφάλαιο τοῦ ἔργου «' λογικὴ τῶν ἐπιστημονικῶν συμπερασμάτων» ὁ καθηγητὴς κ. Στίνχομπ ὑποστηρίζει τὴν ἄποψη ὅτι ὁ ἔλεγχος τῶν θεωριῶν μὲ τὰ γεγονότα στηρίζεται στὶς λογικὲς μορφὲς τῆς ἐπαγωγῆς σὰν ἀναλυτικῆς βάσης της, ἐνῶ ἡ θεωρητικὴ πρόταση δηλώνει ὅτι μιὰ τάξη φαινομένων συνδέεται κατὰ τρόπο ὁρισμένο μὲ μιὰν ἄλλη, ρίχνοντας τὸ βάρος τῆς ἀπόδειξης στὴν πολλαπλό- τητα τῶν ἐλέγχων της μὲ τὰ ἐμπειρικὰ δεδομένα. Η βασικὴ λογικὴ διεργασία στὴν ἐπιστήμη εἶναι ἐκείνη ποὺ ἀποκλείει ὅσο τὸ δυνατὸν περισσότερες τῶν δια- ζευκτικῶν θεωριῶν, παρέχοντας κριτήρια γιὰ τὸ κρίσιμο πείραμα, ποὺ ἂν βρεῖ ὑποστήριξη, ἡ βασικὴ θεωρία γίνεται περισσότερο πειστικὴ (χωρὶς καὶ πάλι νὰ μπορεῖ ν᾿ ἀποδειχθεῖ). Στὸ Γ΄ κεφάλαιο τοῦ ἔργου «'Η δομὴ τῶν θεωριῶν αἰτιότητας» ὁ συγγραφέας διατείνεται, μεταξὺ ἄλλων, ὅτι γιὰ τὴν ὑποστήριξη θεωριῶν αἰτιότῃτος 1) πρέπει νὰ παρατηρήσουμε διάφορες τιμὲς στὶς αἰτιώδεις μεταβλητές, 2) πρέπει νὰ παρα- τηρήσουμε συν-διακύμανση τῆς ἐξηρτημένης καὶ τῆς αἰτιώδους μεταβλητῆς, 3) νὰ ἐντοπίσομε τὴν κατεύθυνση τῆς σχέσης καὶ 4) νὰ διαπιστώσουμε ὅτι δὲν ὑπάρ- χουν ἄλλες μεταβλητές, ποὺ ἐνδέχεται νὰ προκαλέσουν μεταβολές, τόσο στὴν ἐξηρτημένη ὅσο καὶ στὴν ἀνεξάρτητη μεταβλητή. Στὸ ἴδιο κεφάλαιο ὑποστηρίζει τὴν ἄποψη ὅτι οἱ ἐπιστημονικὲς τυπολογίες (σ.σ. 45-47) ἔχουν δύο ριζικὰ διαφορετικὲς λειτουργίες, γιὰ τὴν ἐπιστημονικὴ θε- ωρία: στὴν πρώτη περίπτωση, ἡ τυπολογία ἀποτελεῖ πρόταση ὅτι ἕνας εὐρὺς ἀρι- θμὸς μεταβλητῶν διαθέτει μικρὸν μόνο ἀριθμὸ συνδυασμῶν τιμῶν, ἐνῶ οἱ ἄλλοι συνδυασμοὶ εἴτε δὲν ὑπάρχουν εἴτε δὲν συμβαίνουν, εὕρημα ποὺ ὁδηγεῖ στὴν βελ- τίωση τῆς θεωρίας. Στὴν δεύτερη περίπτωση, ἡ τυπολογία ἀποτελεῖ ἕναν τρόπο περιγραφῆς τῆς λειτουργίας δύο ἢ περισσοτέρων μεταβλητῶν, ὥστε οἱ συνέπειες τῆς συναλλαγῆς τοὺς νὰ διατυπώνονται ἁπλούστερα. Στὸ Δ΄ κεφάλαιο τοῦ ἔργου ὁ συγγραφέας ἐξετάζει δημογραφικές, λειτουργι- κὲς καὶ ἱστορικὲς ἑρμηνεῖες τῶν κοινωνικῶν φαινομένων. Οἱ λειτουργικὲς εἰδικό-