Κ. Π. ΣΥΡΟΣ ᾿Επιστήμη καὶ Γλῶσσα [Τὸ κείµενο αὑτὸ ἀπετέλεσε θέµα ὁμιλίας τοῦ καθηγητοῦ τῆς Πυρηνικῆς Τεχνολογίας καὶ τ. Πρυτάνεως τοῦ Πανεπιστηµίου Πατρῶν κ. Κωνσταντίνου Σύρου στὸ Γ΄ Πανελλήνιο Συνέδριο Καθηγητῶν ᾿Ανωτάτων ᾿Εκπαιδευτικῶν ᾿Ἱδρυμάτων, ποὺ πραγματοποιήθηκε στὶς 14 ᾿ Απριλίου 1984 σὲ ξενοδοχεῖο τῶν ᾿Αθηνῶν. Εἶναι ἀξιοπαρατήρητο, ὅτι γνωστὸς καθηγητὴς τῆς Γλωσσολο- γίας μετὰ τὸ πέρας τῆς ὁμιλίας εἶπε, ὅτι «διαφωνεῖ ριζικὰ» μὲ τὶς θέσεις τοῦ ὁμιλητοῦ, γεγονὸς ποὺ ἐπιβεβαιώνει γιὰ μιὰ ἀκόμη φορά, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι «ταγοὶ» γιὰ τὴν γλῶσσα µας στὴν πραγματικό- τητα ὄχι µόνο δὲν μεριμνοῦν γι᾿ αὐτήν, ἀλλὰ ἀντιτάσσονται καὶ στὶς προσπάθειες ἄλλων, μὴ εἰδικῶν, νὰ περισωθῆ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὸν κινδυνεύοντα νὰ ἐξαφανισθῆ ἑλληνικὸ λόγο). Περίληψις: Ἣ Παιδεία τῆς Χώρας µας χωλαίνει. 'Η Γλῶσσα τοῦ Ἔθνους φθίνει. 'Η γλῶσσα καὶ ἡ διανόησις ἀλληλεπιδροῦν ἰσχυρὰ κατὰ τὶς ἀντιλήψεις τῆς συγχρόνου") Επιστήμης. 'Ἡ διανόησις καὶ ἡ γλῶσσα εἶναι τὰ δύο κύρια µέσα ἐργασίας τῶν καθηγητῶν Πανεπιστηµίου, χωρὶς αὐτοὶ μέχρι σήμερον νὰ ἔχουν λάβει ἐπισήμως θέσιν. Μερικοὶ ἐκ τῶν ὑποστάντων ἰσχυρὸν ἐθισμὸν χαρακτηρίζουν τὸ γλωσσικὸν χάος ὡς «ξεπερασμένο». ᾿Αλλὰ ἡ Ποίησις δὲν ἀνθίζει µόνον μὲ τὴν γλῶσσαν τῆς ᾿Επιστήμης καὶ ἡ ᾿Επιστήμη δὲν εὐδοκιμεῖ µόνον μὲ τὴν γλῶσσαν τῆς λαϊκῆς Ποιήσεως. Ἣ ἀναγνώρισις ἑνὸς τραγικοῦ λάθους τοῦ παρελθόντος θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχει ὡς συνέπειαν τὴν ἀπόκρουσιν κάθε συζητήσεως ἐπὶ τοῦ τεχνητοῦ διλήμματος «Δημοτικὴ» ἢ «Καθαρεύουσα». Τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ «Καθαρεύουσα» καὶ ἡ «Δημοτική», ὡς αὐτὲς διεμορφώθησαν διὰ μέσου τῶν πολυταράχων αἰώνων τῆς ἱστορίας µας, εἶναι ἀποτελέσματα βιαίων ἱστορικῶν ἐξελίξεων, ἐπιβάλ- λει τὸν ἐκ µέρους µας σεβασμὸν πρὸς τὶς δύο αὐτὲς ἀτελεῖς μορφὲς τῆς “Ἑλληνικῆς ἐκφράσεως. Ἢ ἱστορικὴ αὐτὴ ἀλήθεια δὲν μπορεῖ νὰ ἀλλάξει δι᾽ οἱωνδήποτε μεταγενεστέρων ἀποφάσεών µας. Οὐδεμία ἐκ τῶν δύο αὐτῶν μορφῶν τῆς "Ἑλληνικῆς ἐκφράσεως μόνη, ἢ ἀκόμη καὶ ὁ ἀποκλειστικὸς συνδυασμός αὐτῶν τῶν δύο ἐπαρκεῖ, πρὸς δημιουργίαν Τεχνῶν, ᾿Επιστημῶν καὶ ἐν γένει Πολιτισμοῦ, ἐάν ἀποκοποῦμε τεχνητὰ ἀπὸ τὴν ἀρχαίαν γλῶσσαν µας καὶ τὴν παράδοσίν µας. 'Ἡ ἀναγνώρισις αὐτοῦ τοῦ ἱστορικοῦ δεδομένου ἰσοδυναμεῖ πρὸς τὸν σεβασμὸν ἑνὸς θεμελιώδους ἀνθρωπίνου δικαιώματος: τοῦ δικαιώματος σκέψεως καὶ ἐκφράσεως. .. -.. Εἰς τὴν σωρείαν τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἰσχυρὰ πακτωµένα εἰς τὴν καθημερινὴν πραγματικότητα τῆς σημερινῆς Παιδείας εἰς τὴν "Ἑλλάδα, καταλαμβάνει ἐξέχουσαν θέσιν τὸ πρόβλημα τῆς ἐκφράσεως. ᾿Η γλωσσικἡ κατάστασις εἰς τὴν πλειονό- τητα τῆς "Ἑλληνικῆς Νεολαίας εἶναι τραγική. ᾿Επιβάλλεται πλέον ἡ ὕψωσις τῆς φωνῆς ὅλων, ὅσων ἀγωνιοῦν διὰ τὸ μέλλον τοῦ 'Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, Τὸ θέµα, τὸ ὁποῖον πραγματεύοµαι εἶναι «᾿Επιστήµμη καὶ Γλῶσσα» καὶ δὲν ἐμπίπτει ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ πεδίον τῆς εἰδικότητός µου. Διὰ δύο λόγους ἠσθάνθην ἤδη ἀπὸ ἐτῶν τὴν ἀνάγκην νὰ λαμβάνω κατὰ καιροὺς τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. ᾿Αφ᾽ ἑνὸς μὲν, ἡ γλῶσσα εἶναι τὸ μέσον πραγµατοποιήσεως καὶ ἀνακοινώσεως τῆς ἐργασίας µου, ἀφ᾽ ἑτέρου δέ, ἡ ἀνάγκη μοῦ ἐπεβλήθη ὑπὸ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ γλῶσσα ἐπηρεάζει, ρυθµίζει, ἀφορᾶ καὶ καθορίζει ὄχι µόνον τὴν πνευματικὴν ἀλλὰ καὶ τὴν πρακτικὴν ζωὴν παντὸς