ΛΑΜΗΡΟΣ ΝΤΟΚΑΣ (τοῦ Πανεπιστημίου Πατρῶν) Τὸ παράλογο καὶ ἡ πνευματικὴ ἐκτροπὴ αρ’ ὅλο ποὺ στὴ σύγχρονη ἐπιστήμη τὸ λογικὸ σχῆμα προσεγγίζει τὸ ἀπόλυτο κῦρος καὶ συνεχῶς συρρικνώνει τὴν ἐμπειρικὴ γνώση, στὸ χῶρο τῆς διανόησης ἐπικρατεῖ τόσο μεγάλη ἐννοιολογικὴ σύγχυση, ὥστε τὸ παράλογο νὰ ἐμφανίζεται ὡς ἀνώτερη ἐξέλιξη τῆς ἀνθρώπινης σκέψης. Πολλοὶ ψευδοαντιπρόσωποι τοῦ σύγχρονου πνεύματος προσπαθοῦν νὰ ἐπιβάλουν μιὰ νέα μορφὴ σκοταδισμοῦ εἰσάγοντας τὸ χάος τοῦ παράλογου στὴν τέχνη καὶ τὴ φιλοσοφία. Μιὰ ὑπερπαραγωγὴ ἀκαθορίστων ὅρων προσφέρεται γιὰ τὴ σύνταξη σκοτεινῶν ἐπιχειρημάτων καὶ ἀκατανοήτων θεωρημάτων, μὲ τὰ ὁποῖα προσπαθοῦν νὰ δώσουν κῦρος σὲ συμπλέγματα λογικῶν ἀντιφάσεων. ̓Απὸ τὴν ἐξελικτικὴ πορεία τοῦ λογικοῦ ὀργάνου γίνεται φανερό, ὅτι ὁ ἄνθρωπος γιὰ νὰ μπορέσει νὰ ἐξασφαλίσει ἕναν ἁρμονικὸ διάλογο μὲ τὴ φύση καὶ νὰ προσαρμόσει ἐπιτυχῶς τὶς ἐνέργειές του μὲ τὶς ἀντιδράσεις τοῦ κόσμου ποὺ τὸν περιβάλει, ἀνακάλυψε ἕνα σύστημα ἀρχῶν, τὸ ὁποῖο ρυθμίζει τὴν συμπεριφορὰ του. 'Ἡ γέννηση τῶν ἀξιωμάτων τῆς λογικῆς εἶναι καρπὸς τῆς νόησης καὶ τῆς πρωταρχικῆς ἐπιταγῆς τῆς ζωῆς γιὰ ἐπιβίωση. Καὶ φαίνεται πώς δὲν ἔγινε ὑπὸ τὴν «εὔνοια τῶν θεῶν», ἀλλὰ μὲ πολλὲς θυσίες αὐτῆς τῆς ἴδιας τῆς ζωῆς. 'Η ἀνθρώπινη ἐπιθυμία δὲν συμπορεύεται πάντοτε μὲ τοὺς περιορισμοὺς ποὺ ἐπιβάλλει ἡ ἄκαμπτη λογική. Η θέληση τοῦ ἑλλόγου ὄντος συντρίβεται στοὺς ἀφιλόξενους βράχους μιᾶς ἀδιάφορης φύσης. Ἣ νόηση ἀπὸ τὴν κατώτερη μορφὴ ἑνὸς ἐλαχίστου προγράμματος ὡς τὴν ἀνώτερη συνειδητὴ ἐκδήλωσή της εἶναι ὁ μεγάλος προστάτης τῆς ζωῆς. Χι κα κ υστυχῶς ὅμως οὔτε ἡ λογικὴ οὔτε ἡ ὑπέρβαση τῶν κατασκευαστικῶν προΛΑ μαμά, ποὺ ἐπιτυγχάνει ἡ νόηση δὲν κατορθώνουν νὰ ξεπεράσουν τὰ ὅρια μιᾶς πεπερασμένης θεώρησης τοῦ κόσμου. Πράγματι, οἱ ὑπερβατικὲς μαθηματικὲς ἔννοιες λύνουν προβλήματα τοῦ πεπερασμένου, ἐνῶ οἱ φιλοσοφικὲς ἐλάχιστα συντελοῦν στὴ διελεύκανση τῶν μεταφυσικῶν ἐρωτημάτων. 'Ο ἄνθρωπος δὲν θέλησε ποτὲ νὰ συμβιβαστεῖ μὲ αὐτὴ τὴν ἀλήθεια, γι ̓ αὐτὸ σὲ κάθε εὐκαιρία ἀπέρριψε τὸ λογικὸ σχῆμα καὶ ἀναζήτησε ἀκαθόριστες πηγὲς γνώσης, ποὺ ἀναβλύζουν ἀπὸ τὰ βάθη τοῦ φόβου καὶ τῆς ἀδυναμίας. ̓Οργισμένος ἀπὸ τὴν ἀνεπάρκειά του καὶ φοβισμένος ἀπὸ τὴν συναίσθηση τοῦ ἀγνώστου καταφεύγει σὲ ὑποκατάστατα τοῦ ὀρθοῦ λόγου ἤ στὸ χάος τοῦ παραλόγου, γιατὶ πιστεύει πώς ἔτσι ὁδηγεῖται στὴ λύτρωση. ̓Αναγνωρισμένοι στοχαστὲς ἀναζήτησαν τὴ γνώση πέρα ἀπὸ τὴν λογικὴ, τὴν ὁποὶα πολέμησαν μὲ πάθος, χωρὶς ὅμως νὰ κατορθώσουν κάτι σημαντικό. Θὰ προσπαθήσουμε νὰ ἐκθέσουμε τὶς. πιὸ ἀντιπροσωπευτικὲς ἀντιλογικὲς κοσμοθεωρίες καὶ συγχρόνως νὰ τὶς συγκρίνουμε μὲ βασικὸ κριτήριο τὴν προσφορά τους στὴν πορεὶα τοῦ πνεύματος σὲ σχέση μὲ αὐτὴ τοῦ ὀρθοῦ λόγου.