᾿ς 3 ))) τς “ τ ὧδ » 6 ΤΗΟΜΑΣ Η. ΜΟΕΚΑΥΣ ᾿Ἠθικὰ θέµατα στὴν ΙΤ ενετικὴ Μηχανικὴ Ἢ ἐπιστημονικὴ µελέτη τοῦ ἀνασυντιθεμένου ὈΝΑ --- γνωστὴ στὴν καθομιλουμένη ὡς γενετικἡ μηχανικἡ --- ἔχει δείξει ἕνα μοναδικὸ ταλέντο νὰ προσελκύη τὴν δημόσια ἐπιδοκιμασία, ὅπως ἐπίσης καὶ νὰ διεγείρη φόβους. Εἶναι δύσκολο νὰ ἐξηγηθῆ, γιατὶ συμβαίνει αὐτό, ἂν καὶ πιθανῶς πολλοὶ παράγοντες συνεισφέρουν σηµαντικά. ᾽Η γενετικὴ μηχανικἡ δὲν ἀσχολεῖται παρὰ μὲ τὴν στοιχειώδη γλῶσσα τοῦ φαινομένου τῆς ζωῆς, τὰ «γράμματα» καὶ τὶς «λέξεις» μὲ τὰ ὁποῖα τὰ κύτταρα «μεταφράζουν» τὸν γενετικὸ κώδικα, ποὺ κληρονομεῖται ἀπὸ τοὺς γονεῖς στὴν καθημερινὴ βιοχημικὴ ἐργασία τῆς ζωῆς. Αὐτὰ θὰ µεταβιβάσουν τὴν ἴδια «γλῶσσα» στοὺς δικούς τους κληρονόμους, Ἢ γενετικἡ μηχανικὴ μᾶς ἐπιτρέπει νὰ κρυφοκοιτάξουµε στὰ ἴδια τὰ «γράμματα», τὰ ὁποῖα τώρα γνωρίζουμε καλά. ᾿Αρχίζουµε νὰ γνωρίζουμε καλύτερα, πὼς τὰ «γράμματα» σχηματίζουν «λέξεις» --- δηλαδὴ σειρὲς ἀμινοξέων, κοινῶς γνωστῶν σὰν πρωτεΐνες. ᾿ Η γνώση µας εἶναι σημαντικὰ ἀνεπαρκὴς σχετικὰ μὲ τὸ τὶ κάνει ἱκανὸ ἕνα κύτταρο νὰ «ὁμιλῆ» μιὰ εἰδικὴ «λέξη» σὲ εἰδικὸ χρόνο --- δηλαδὴ σχετικὰ μὲ τὰ προβλήματα τῶν γενετικῶν «ἐκφράσεων» καὶ κανονισμῶν. Δὲν εἶναι ἡ αὐξανόμενη, ἂν καὶ ἀκόμη πρωτόγονη, ἱκανότης µας νὰ «διαβάζουμε» τὴν γενετικἡ «γλώσσα» ποὺ προκαλεῖ τὶς ἐλπίδες καὶ τοὺς φόβους τοῦ κοινοῦ. Εἶναι μᾶλλον ἡ νέα µας ἱκανότητα νὰ συνθέτουµε. Κατὰ τὴν προηγούµενη δεκαετία ἀναπτύξαμε τὴν ἱκανότητα νὰ ἀναγνωρίζουμε τὶς γενετικὲς «λέξεις» --- εἰδικὲς µονάδες κληρονομικότητος --- καὶ κατόπιν νὰ τὶς ἀφαιροῦμε ἀπὸ ἕνα κύτταρο, εἴτε γιὰ νὰ ἀφήσουμε τὸ κύτταρο χωρὶς αὐτὲς εἴτε γιὰ νὰ τὶς εἰσαγάγουμε σὲ ἄλλο κύτταρο, πιθανῶς καὶ σὲ κύτταρο ἄλλου εἴδους. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπίφοβη μαγεία τῆς γενετικῆς μηχανικῆς -- ἡ σύνθεση τῶν γενετικῶν πληροφοριῶν στὰ κύτταρα. Οἱ πρακτικὲς ἐμπλοκὲς μποροῦν νὰ λάβουν πολλοὺς τύπους. 'Η βιομηχανικἡ παραγωγὴ τῆς ἀνθρώπινης ἰνσουλίνης, ἐπὶ παραδείγματι, περιλαμβάνει τὴν ἀπομόνωση, ἑρμηνεία καὶ ἀντιγραφὴ τοῦ ἀνθρώπινου γονιδίου ποὺ παράγει ἰνσουλίνη κατὰ τὴν ἐν συνεχεία εἰσαγωγή της σὲ ἕνα µικροοργανισµό. Τελικά, αὐτὸς ὁ μικροοργανισμὸς ἔπρεπε νὰ διδαχθῆ νὰ «μιλήση» ἰνσουλίνη --- νὰ ἐκφράση τὸ προϊὸν τοῦ γονιδίου. "Ολα ΄Ο κ. Τποπιας Η. Μυτγὰν εἶναι καθηγητὴς τῆς ᾿Ιατρικῆς τοῦ Πανεπιστηµίου τοῦ Τέξας.