Σ. ΠΑΝΑΓΟΣ πὰς Μῦθοι ἐν ἧς " καὶ ην Παρά-μυθοι « ̓ Απλὸς ὁ μῦθος τῆς ἀληθείας» [Εὐρυπίδης] Ὃ μύθος ἀποτελεῖ ἀληθινὴ ἱστορία ποὺ διαθέτει ἁπλότητα καὶ χάρη, γιατί ̓ναι ἀπαλλαγμένος ἀπὸ περιττὰ στοιχεῖα, ἀλλὰ κι ἀπὸ ὅποιο στοιχεῖο ἀμφισβήτησης καὶ ψεύδους. “Αλλα χαρακτηριστικἁ του εἶν ̓ ἡ εὐθύτητα κι ἡ ἀκρίβεια, καθώς κι ἡ ἁρμονία νοήματος καὶ μορφῆς. Οἱ πλεῖστοι τῶν μύθων ἀποτελοῦν κληροδότημα τῶν ἀρχαϊκῶν χρόνων. ὅταν ζοῦσαν οἱ γνωστοὶ ὡς θεοὶ καὶ ἡμίθεοι, ἥρωες καὶ σοφοί, ἄνθρωποι ὑγιεῖς καὶ «εὐφύντες». Στὸ σύνολό τους οἱ μύθοι ἀποτελοῦν βλαστήματα τῶν ἀγαθῶν κι εὐτυχισμένων στιγμῶν τῆς ἀνθρωπότητας, ἐνῶ οἱ χαλεποὶ χρόνοι δὲν ἐπιτρέπουν στοὺς ἀνθρώπους κάτι τέτοιο’ «ὁ "άρ παρών καιρὸς οὐκ ἐᾷ τοὺς ἀνθρώπους μυθολογ εἶν». παρατηρεῖ, με λύπη του ἀσφαλῶς, ὁ ἀγαθὸς ̓Ισοκράτης.. Πράγματι σὲ παρακμιακὲς ἐποχές, σὰν τὴ δική μας, ἡ ἀρετὴ χλευάζεται, ἡ σοφία κολάζεται καὶ οἱ μεγάλοι ἄνθρωποι ἐνταφιἄζονται ἀπ ̓ τὴ λογοκρατικὴ ἐξουσία τῶν αετριοτήτων. Σὲ παρόμοιες ἐποχὲς μόνο αυθάρια. μυθίδια και μυθογήματα μυθίζονται οἱ ἄνθρωποι. δηλαδὴ ψεύτικες ἰστορίες καὶ λόγους, μὲ σκοπὸ τὴν ὠφέλεια. Δὲν ἐνδιαφέρονται δηλαδὴ οἱ ἄνθρωποι γιὰ τοὺς «μυθωδεστάτους τῶν λόγων» ἀλλὰ γιὰ τοὺς «ὠφεχιμωτάτους». Τὰ μυθίδια καὶ μυθο-πλάσματα τῆς μορφῆς αὐτῆς ἐξυπακούεται πὼς ἐνσωματώνον- ται στὴν νέα Ἑλληνικὴ «μυθολογία», μ ̓ ἀποτέλεσμα τὴ συσσώρευση τῆς νέας «Κόπρου τοῦ Αὐγείου». ποὺ γιὰ τὴν ἀπαλλαγή πας ἀπ ̓ αὐτὴν θὰ χρειαστεὶ ἀνάλογος μὲ τὸν ̓Ηρακλῆ ἥρωας. Μέχρι τότε ὅμως ἄς αἡ ξεχνοῦν οἱ μυθομέριμνοι τὰ λόγια τοῦ ̓Ἡράκλειτου. πώς «οἱ διζήμενοι χρυσὸν γὴν πολλήν ὁὀρύσσουσι καὶ εὑρίσκουσιν ὀλίγον » ἀπ. 22). Ἢ ἐνσωμάτωση τῶν μυθευμάτων αἎτῶν στὴ μυθολογία ἐννοεῖται πώς δὲ γίνεται τυχαῖα κι ἀναίτια, ἀλλὰ μὲ σκοπὸ τὴν «αἰτιολόγηση», «ἀποσαφήνιση», «ἁπλούστευση» καὶ «τελειοποίηση» τῶν γνήσιων καὶ πρωτογενῶν μύθων. --- ̓Ενέργειες ποὺ συνήθως ἀποσκοποῦν σὲ ἠθικο-θρησκευτικοὺς καὶ κοινώνικο-πολιτικοὺς λόγους! ἔτσι ἡ φιλολογία μας ἔχει ἐμπλουτιστεῖ μὲ συγγράμματα μυθιδίων αἰτιολογικῶν. ἀποσαφηνιστικῶν. ἐπεξηγηματικῶν. ἀλληγορικῶν. ἐπιστημονικῶν καί, βέβαια, ἠθικο-θρησκευτικῶν καὶ κοινωνικο-πολιτικῶν. Τέτοιο! «μύθοι» εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ συνέλαβαν καὶ στηρίζουν τὴν ἐκτροπή. ἤτοι τὸν ἀποπροσανατολισμὸ τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὴ φυσική του πορεία καὶ τὸν ὑποβιβασμό τοι; ἀπὸ «ἄνω θρῶσκον ὅν», σὲ ὑποτακτικὸ καὶ κοινὸ θηλαστικό. Γιὰ παράδειγμα θ ̓ ἀναφέρω ἕνα μόνο αύθευμα τέτοιο. ποὺ ἀποτελεὶ ὅμως μαγιὰ ψιὰ τὸ πλάσιμο ἀνάριθμων ἄλλων: Ο Κλει- Ι. 6.24 2. Πίνδαρος. Ο. 1. 24