ΣΠΥΡΟΣ ΝΟΝΙΚΑΣ ̓Από τόν Σοσιαλισμό στόν Καπιταλισμό «Ἢ παλινόρθωση τοῦ καπιταλισμοῦ στή Σοδιετική Ἕνωση καί σέ μερικές ἄλλες σοσιαλιστικές χῶρες εἶναι τό πιό σπουδαῖο μάθημα πού πήραμε ἀπό τά τελευταῖα πενήντα χρόνια τῆς ἱστορίας τοῦ διεθνοῦς κομμουνιστικοῦ κινήματος.» Λίν Πιάο (ὑπαρχηγός τοῦ Μάο) Στήν παγκόσμια συνείδηση ἔχει καλά ριζώσει ἡ μαρξιστική «διαλεκτική», ὅτι μοιραῖα καί ἀναπότρεπτα ὁ καπιταλισμός θά αὐτοκαταλυθεῖ, γιατί μέσα του ἐμπεριέχει τό σπέρμα τῆς αὐτοκαταστροφῆς ἢ θά καταλυθεῖ ἀπό ἔσωθεν ἐπαναστατικές δυνάμεις, καί τή θέση του θά πάρει μεταθατικά ὁ σοσιαλισμός, πού τελικά ὁδηγεῖ στόν κομμουνισμό τῆς πλήρους εὐδαιμονίας, ὅπου ὁ καθένας θά συνεισφέρει ἀνάλογα μέ τίς δυνάμεις του καί θά ἀμείθεται ἀνάλογα μέ τίς ἀνάγκες του. ̓Αλλά αὐτή ἡ «νομοτελειακή» ἄποψη τῶν Μάρξ- Ἔνγκελς διατυπωθεῖσα τό 1848 μέ τό «Κομμουνιστικό Μανιφέστο», ἔχει τό σοθαρό μειονέκτημα ὅτι εἶναι ἡμιτελής. Δηλαδή ἡ διαλεκτική θεώρηση τῆς παγκόσμιας οἶκονομικῆς καί κοινωνικῆς τάξης, πού ὑποχρεωτικά ἀρχίζει μέ τήν κατάλυση τοῦ καπιταλισμοῦ καί συνεχίζει στόν σοσιαλισμό, πρίν φθάσουμε στόν κομμουνισμό, δέν κατοχυρώνει προκαταθολικά στήν πράξη τήν ἐπιθίωση τοῦ σοσιαλισμοῦ, τουλάχιστον ἀπό πλευρᾶς θεωρητικής διατύπωσης τοῦ ἴδιου τοῦ Μάρξ. Μέ ἄλλα λόγια ἡ ἴδια ἡ μαρξιστική θεωρία χωλαίνει, παρουσιάζοντας χενό γιά τό πῶς θά λειτουργήσει καί θά ἐπιθιώσει ὁ σοσιαλισμός στόν μεταθατικό του ρόλο πρός τόν κομμουνισμό. Ἢ γενική καί ἀόριστη ἄποψη τοῦ Μάρξ, ὅπως θγαίνει μέσα ἀπό τά κείμενά του καί ἰδιαίτερα ἀπό τό δοκίμιό του «Κριτική τοῦ Προγράμματος Γκότα», ὅτι ἡ ἐπανάσταση τοῦ προλεταριάτου θά εἶναι «συνεχής» καί ὅτι τό προελταριάτο «δέν θά ἀποξενωθεῖ τῆς διαχείρισης τοῦ προϊόντος παραγωγῆς του, συμμετέχοντας τόσο στήν παραγωγή ὅσο καί στήν ἐξουσία», στήν καλύτερη περίπτωση εἶναι ἕνας πολύ γενικός ἀφορισμός, τοῦ ὁποίου δέν μελετήθηχε πρακτικά ἡ λειτουργική του πλευρά οὔτε ἀπό τούς Μάρξ- Ἔνγκελς οὔτε ἀπό κανέναν ἄλλο τοῦ μαρξισμοῦ, πλήν ὁρισμένων ἀντιφρονούντων, ἕως τήν ἐποχή πού ἐπικράτησε ὁ σοσιαλισμός στή Ρωσσία. Ἔτσι, ἐνῶ ὁ Μάρξ ἦταν πολύ σαφής στίς πρακτικές λεπτομέρειες καί διαδικασίες κατάλυσης τοῦ καπιταλιστικοῦ συστήματος μέ ἐπανάσταση, μέσω τοῦ θιομηχανικοῦ κυρίως προλεταριάτου τῶν μεγάλων πόλεων (συναποτελοῦντος ἰσχυρή καί συμπαγή μειοψηφία γύρω στό 1056), ἐλάχιστα καί ἀόριστα εἶπε σχετικά μέ τόν μετασχηματισμό τῆς ἀστικῆς νοοτροπίας καί κοινωνίας σέ σοσιαλιστική-κομμουνιστική, ὡς ἐπίσης γιά τίς διαδικασίες, τήν λειτουργία καί τίς μορφές τοῦ σοσιαλισμοῦ ἀπό τό ἐπαναστατικό προλεταριάτο. Ἡ πιό συνεπής σοσιαλιστική ἔκφραση τέτοιων μορφῶν παρατηρήθηκε στήν Παρισινή Κομμούνα, στά Σοθιέτ τοῦ 1905 καί 1917 καί στήν Κίνα τῆς Πολιτιστικῆς Επανάστασης. Ὃ Λένιν μόλις ἀνέλαθε τήν εὐθύνη τῆς ἐπαναστατικῆς κυθέρνησης τό 1917, προσπάθησε νά ἀξιοποιήσει τήν ἐπαναστατική δύναμη τοῦ προλεταριάτου παραχωρώντάς του ἐξουσία στήν διοίκηση τῶν ἐργοστασίων καί μέσα στήν κυθέρνηση. ̓Από τήν στιγμή ὅμως πού ὁ Στάλιν διαδέχτηκε τόν Λένιν, ἡ ἐπανάσταση ὁδηγήθηκε σέ ἐντελῶς ἄλλο δρόμο ἀπό τό νέο ἡγέτη, θάζοντας σταδιακά στό περιθώριο τό ἐπαναστατικό προλεταριάτο, ἀφενός, καί ἐξ ἄλλου θιαίως καθυποτάσσοντας καί κολλεχτιόοποιώντας τήν ἀγροτιά μέ τήν περίφημη δεύτερη ἐπανάσταση τοῦ 1928 (κρατική αὐτή τή φορά καί ὄχι προλεταριακή ἤ ἀγροτική). Χρειάστηκε ὅμως νά ἔλθει τό 229 Συνέδριο, γιά νά ἐγκατα-