Σ. Τ. Γ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΤΟΣ Θερμοπύλες... Τῇδε κείμεθα... Πὐτύχημα ποὺ ἕνα Καλλίδρομον δεσπόζει πάντα τῶν Θερμοπυλῶν - κάθε φορὰ στὰ νῶτα μας οἱ Μῆδοι, κάθε φορὰ ἀπροόπτως δῇθεν]... “Ὅπως καὶ νά ναι. αὐτὲς οἱ ἀτραποὶ μοιάζουν σωτήριες: μᾶς ἀπαλλάσσουν ἀπ ̓ τὴν ὑποχρέωσι νὰ φωνάζουμε πώς ὄχι γιὰ τὴν Λακεδαίμονα, ὄχι πειδθόμενοι", ὄχι ὑπὲρ βωμῶν καὶ ἑστιῶν. Πὼς, ἐπὶ τέλους, μόνον ἐλλείψει ἀποχρῶντος λόγου" Ι) Καὶ βεβαίως δῆθεν! ̓Αστεῖο πώς Σπαρτιάτες στρατηγοὶ ἐμεῖς, 0) ἀφήναμε ἀκάλυπτα τὰ νῶτα μας! ̓Εξ ἄλλου. ἂν ἢ πληροφόρησις γιὰ τὴν ἀτραπὸ τοῦ Καλλίδρομου ἦταν δυνατὴ γιὰ τοὺς Πέρσες. γιατὶ θὰ ἦταν ἀδύνατη γιὰ μᾶς: Δὲν ἦταν λοιπόν! Ποὺ θὰ εἰποῖ πὼς γνωρίζαμε πολὺ καλὰ τὴν ὕπαρξι τῆς ἀτραποῦ -- πὼς προεσκεμμένως τὴν ἀφήσαμο ἀφύλακτη... [ ́ Ὑπενθυμίζονται: α) “Εφεδρος ἀξιωματικὸς ὁ γράφων. ὅταν εἶχε ἀνάγκην ὁδηγοῦ. δὲν παρακαλοῦσε -- μὲ τὸ Σμὶθ Γουέσσον στὴ ζώνη ἦταν πολὺ πειστικός... β) Κατὰ τὴν ἱστορικὴ μάχη ἡ ὕπαρξις τῆς στονωποῦ (τσοπανόδρομου ποὺ δὲν βρίσκεται μὲ τίποτε, ἂν δὲν ἔχει φάει χρόνια καὶ χρόνια τὸ βουνὸ --- ὁ γράφων ἦταν καλὸς στὴν ἀνάγνωσι τοῦ στρατιωτικοῦ χάρτου) ὄχι μόνον ἦταν γνωστή. ἀλλὰ καὶ ἐφυλάσσετο ἀπὸ χίλιους Φωκεῖς' Φύλαξις μάταιη βέβαια: στὰ πρῶτα τοξεύματα τοῦ ̓ Ὑδάρνη οἱ Φωκεῖς πῆραν τὸν ἀνήφορο... ̓Ωστόσον ἐδῶ ὁ ποιητὴς καμώνεται ἄγνοιαν τοῦ γεγονότος --- τὸ μὲν εὐθυγραμμιζόμενος μὲ τὸ καθολικὸν τοῦ « ̓ Ελληνικοῦ Ονείρου», τῆς ἑλληνικῆς οἰκτρότητας νὰ ἀναζητᾶ ἑξιλαστήρια θύματα (ὅταν ἐξαγορὰ ἢ βία ἀποδεικνύουν κάθε ἄνθρωπον ̓Εφιάλτην), τὸ δὲ ἐπειδὴ θεωρεῖ βέβαιον πὼς ὁ Σπαρτιάτης βασιλέας καὶ στρατηγὸς δὲν ἔτρεφε αὐταπάτες' πὼς ἐν πλήρει συνειδήσει ὄδευσε πρὸς τὸ τέλος --- ἐξ ὑπαρχῆς σίγουρος γιὰ τὴν ὀπικείμενη ἑξόντωσι τοῦ ὑπ ̓ αὐτὸν σώματος (τριακοσίων Σπαρτιατῶν. ἑπτακοσίων Πλαταιέων καὶ τρισχιλίων δούλων). Ἔτσι, πληροφορούμενος περατουμένην τὴν κὐκλωσί του. δὲν ἀναμένει ἀλλ ̓ ἐπιταχύνει τὸ τέλος «... ἐξορμήσας πρῶτος εἰς τὸν ἐκτὸς τῶν πυλῶν εὐρύτερον χῶρον...» (Παπαρρηγόπουλος, 2/85), ἐνῶ κανεὶς ἀπολύτως λόγος τακτικῆς δὲν ἐπέβαλλε τοῦτο]. -- Ὕψιστε Κύριε! Καὶ γιατί λοιπόν: - Ἔχ... Γιατί... Μὰ ἐπειδὴ δὲν εἶναι ἡ Σπάρτη ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει πλέον. ἀλλ ̓ ὁ χαμός - χανόμαστε. ἂν... δὲν χαθοῦμε! - Μὰ εἶναι δυνατὰ αὐτὰ τὰ πράγματα: Εις ναὶ λοιπόν. φαίνεται πὼς εἶναι δυνατά, πῶς νὰ τὸ κάνουμε. εἶναι: ἡ ἀνάγκη γιὰ τὴν