Σ. Τ. Γ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΤΟΣ Θερμοπύλες... Τῇδε κείμεθα... Πὐτύχημα ποὺ ἕνα Καλλίδρομον δεσπόζει πάντα τῶν Θερμοπυλῶν - κάθε φορὰ στὰ νῶτα µας οἱ Μῆδοι, κάθε φορὰ ἀπροόπτως δῇθεν]... “Ὅπως καὶ νά ναι. αὐτὲς οἱ ἀτραποὶ μοιάζουν σωτήριες: μᾶς ἀπαλλάσσουν ἀπ᾿ τὴν ὑποχρέωσι νὰ φωνάζουμε πώς ὄχι γιὰ τὴν Λακεδαίμονα, ὄχι πειδϑόμενοι", ὄχι ὑπὲρ βωμῶν καὶ ἑστιῶν. Πὼς, ἐπὶ τέλους, μόνον ἐλλείψει ἀποχρῶντος λόγου" Ι) Καὶ βεβαίως δῆθεν! ᾿Αστεῖο πώς Σπαρτιάτες στρατηγοὶ ἐμεῖς, 0) ἀφήναμε ἀκάλυπτα τὰ νῶτα µας! ᾿Εξ ἄλλου. ἂν ἢ πληροφόρησις γιὰ τὴν ἀτραπὸ τοῦ Καλλίδρομου ἦταν δυνατὴ γιὰ τοὺς Πέρσες. γιατὶ θὰ ἦταν ἀδύνατη γιὰ μᾶς: Δὲν ἦταν λοιπόν! Ποὺ θὰ εἰποῖ πὼς γνωρίζαμε πολὺ καλὰ τὴν ὕπαρξι τῆς ἀτραποῦ -- πὼς προεσκεµµένως τὴν ἀφήσαμο ἀφύλακτη... [΄ Ὑπενθυμίζονται: α) “Εφεδρος ἀξιωματικὸς ὁ γράφων. ὅταν εἶχε ἀνάγκην ὁδηγοῦ. δὲν παρακαλοῦσε -- μὲ τὸ Σμὶθ Γουέσσον στὴ ζώνη ἦταν πολὺ πειστικός... β) Κατὰ τὴν ἱστορικὴ μάχη ἡ ὕπαρξις τῆς στονωποῦ (τσοπανόδρομου ποὺ δὲν βρίσκεται μὲ τίποτε, ἂν δὲν ἔχει φάει χρόνια καὶ χρόνια τὸ βουνὸ --- ὁ γράφων ἦταν καλὸς στὴν ἀνάγνωσι τοῦ στρατιωτικοῦ χάρτου) ὄχι µόνον ἦταν γνωστή. ἀλλὰ καὶ ἐφυλάσσετο ἀπὸ χίλιους Φωκεῖς' Φύλαξις μάταιη βέβαια: στὰ πρῶτα τοξεύματα τοῦ ᾿ Ὑδάρνη οἱ Φωκεῖς πῆραν τὸν ἀνήφορο... ᾿Ωστόσον ἐδῶ ὁ ποιητὴς καµώνεται ἄγνοιαν τοῦ γεγονότος --- τὸ μὲν εὐθυγραμ- µιζόµενος μὲ τὸ καθολικὸν τοῦ «᾿ Ελληνικοῦ Ονείρου», τῆς ἑλληνικῆς οἰκτρότητας νὰ ἀναζητᾶ ἑξιλαστήρια θύματα (ὅταν ἐξαγορὰ ἢ βία ἀποδεικνύουν κάθε ἄνθρωπον ᾿Εφιάλ- την), τὸ δὲ ἐπειδὴ θεωρεῖ βέβαιον πὼς ὁ Σπαρτιάτης βασιλέας καὶ στρατηγὸς δὲν ἔτρεφε αὐταπάτες' πὼς ἐν πλήρει συνειδήσει ὄδευσε πρὸς τὸ τέλος --- ἐξ ὑπαρχῆς σίγουρος γιὰ τὴν ὀπικείμενη ἑξόντωσι τοῦ ὑπ᾽ αὐτὸν σώματος (τριακοσίων Σπαρτιατῶν. ἑπτακοσίων Πλαταιέων καὶ τρισχιλίων δούλων). Ἔτσι, πληροφορούμενος περατουμένην τὴν κὐκλωσί του. δὲν ἀναμένει ἀλλ᾽ ἐπιταχύνει τὸ τέλος «... ἐξορμήσας πρῶτος εἰς τὸν ἐκτὸς τῶν πυλῶν εὐρύτερον χῶρον...» (Παπαρρηγόπουλος, 2/85), ἐνῶ κανεὶς ἀπολύτως λόγος τακτικῆς δὲν ἐπέβαλλε τοῦτο]. -- Ὕψιστε Κύριε! Καὶ γιατί λοιπόν: - Ἔχ... Γιατί... Μὰ ἐπειδὴ δὲν εἶναι ἡ Σπάρτη ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει πλέον. ἀλλ᾽ ὁ χαμός - χανόμαστε. ἂν... δὲν χαθοῦμε! - Μὰ εἶναι δυνατὰ αὐτὰ τὰ πράγματα: Εις ναὶ λοιπόν. φαίνεται πὼς εἶναι δυνατά, πῶς νὰ τὸ κάνουμε. εἶναι: ἡ ἀνάγκη γιὰ τὴν