ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ᾿Απὸ τὸ Προσωπικό ᾿Αρχεῖο. τοῦ Ῥένου Ἡρακλῆ ᾿Αποστολίδη Προτοῦ ἐκραγῇ σ᾽ ἐμᾶς τὸ Σαράντα, εἶχε πλακώσει τὴν Εὐρώπη ὁ πόλεμος. Κι αὐτός ὁ πόλεμος δέν εἶχε γιὰ µας -- θὰ ἐξηγήσω τὴν ἀκριδῆ ἔννοια αὐτοῦ τοῦ μᾶς -- τὴν ἴδια σημασία μὲ κανέναν ἄλλο στὴν ἱστορία: τοῦ κόσμου ποὺ ξέραμε. "Αν καὶ ἀντικειμενικά εἶχε ἀνάλογη, δέν εἶμαι σὲ θέση οὔτε σήµερα νὰ τὸ πῶ - ἐγώ τοὐλάχιστον (κ᾿ ἐδῶ, ἴσως, διαστέλλομαι τώρα μ᾽ ἐκεῖνο τὸ μᾶς, τὸ τότε). Ὑποκειμενικά ὅμως, µέσα μας κάποιων -- μπο- Ῥεῖ κι ἀνύπαρχτων περ ἀπὸ μένα κἀὶ τὸν πατέρα µου, μὰ ποὺ ἐγώ, τότε, τοὺς θεωροῦσα μὲ θεθαιότητα ὑπαρκτούς αὐτοὺς τοὺς κάποιους σάν 3 ἐμᾶς --, ὁ πόλεμος ἐκεῖνος εἶχε μιὰ καθαυτό κοσιιογονιωεή σημασία: ἀνέτρεπε -- πιστεύαμε (καὶ σέ πόσα δέν εἴχαμε δίκιο!) -- αὐτό τοῦτο τὴν τάξη τοῦ κόσμου, ἀπ᾿ τὴν ᾿Αναγέννηση ὥς τὶς πρωτόφαντα κ᾿ ἑωσφορικά ἄγριες μέρες µας! Κάναμε λάθος;.. «Κάναμε λάθος», λέν, ἄν τὸ καλοσκεφτῆτε, μ᾽ ὅλα τους τὰ -- ἀνυποιρίαστα τὰ λέω ἀκόμα ἐγώ -- καμώματα κι ὀρνιθοσκαλί- σµατα ὅ λοι στὸν Τόπο µας (ἤ σχεδόν ὅλοι, μὲ σχεδόν ὅλα τους). Ὡστόσο ἐγώ, καὶ σήμερα, λέω πὼς δέν κάναμε λάθος. Καὶ πὼς ἡ ἑωσφορικόπητα ἐκείνη τῶν ἔτσι δαιµιονισµένων κι ἄγριων ἐκείνων πνοῶν ὅλως ἄλλου Καιροῦ ποὺ φύσαγαν ἄξαφνα κατὰ πάνω µας, καὶ θέταν τέρμα, καὶ σφράγιζαν θαριάἀ, μ᾽ ἀπσάλινες πυραχτωμµένες θοῦλλες ὅλων τῶν ἐκφάνσεων καὶ τῶν ὅπλων τους, ὅλων τῶν μορφῶν ποὺ φέρναν, καὶ τῶν ποιοτήτων πους, στὸν ἄξονα τοῦ ἐφιάλτη µας -- τοῦ ἐφιάλτη ποὺ ή- σαμε, ἀγγίξαμε μὲ τὰ ἴδια µας τὰ δάχτυλα, δέν ὠνειρευ- τήκαμµε (κ᾽ ἔκτοτε δέν ξεχνᾶμε, δέ σθήνει μὲ τίποτα) --,ὅλα, ὅλα θεθαίωναν πὼς δέν κάναμε λάθος: Ὅλα ἦταν ἀλη- θιν ἆ κιόμως ἀσύλληπτα μὲ τὶς κατηγορίες τοῦ παλιοῦ νοῦ, ἀν ἕ κ- Φρα στα μὲ τὶς ποιότητες τοῦ παλιοῦ λόγου!.. ᾿Αληθινά, ἀσύλληπτα, ἀνέκφραστα - κιὅμως ἐπιζούσαμε ! Μά - ὁλοφάνερο! ᾿Ἐπιζήσαμε, γιατὶ ἀκριθῶς: Γίναμµε ἄλλου |.. ” Άλλοι - ποὺ τέτοιοι, φοθᾶμαι, δέν εἶναι, καὶ δέν ὑποψιάζουνται ἀκόμα, ὅλοι οἱ γύρω µας, ὅσοι ἀπόηχοι θορυθοῦν καὶ περιασεύουν, προπολεμικά ρεπάλια τοῦ ὑπανάπτυκτου λαοῦ µας, ἤ ὁμοιόζωα θρυκολακιάσµατα κόσμου ὁ ρ ι- στικἁ παρελθόντος, ποὺ µόνο στὰ πάροχθα καὶ στ᾿ ἀπόνερα μποροῦν νὰ στήνουν καὶ νὰ συντηροῦν τὶς γλοιώδεις σαπροφυτικές τους κροῦστες, σὲ θάλτους στενούς καὶ παράµερες λασπόλουμπες σὰν τοὺς δι-