4ἱ44ΕΚΠΙΚΗ ΚΑ] ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ᾿Απὸ τὸν δικηγόρο καὶ τ. ὑπουργὸ ᾿Εζωτορικῶν κ. ᾿Ασημάκη Φωτήλα λάβαμε καὶ δημοσιεύουμε τὴν ἀκόλουθη ἐπιστολή: ᾿Αξιότιμε κ. Διουθυντὰ, Δὲν μοῦ ἀρέσει ἰδιαιτέρως νὰ ἀναμει- γνύομαι εἰς θέµατα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἔχω τὴν ἰδιαίτερη προπαίδεια, ποὺ ἀπαιτεῖται, γιὰ νὰ ἔχη κανεὶς ὄχι ἁπλῶς στοιχειώδη ἀντίληψη περὶ αὐτῶν, ἐκείνην δηλαδὴ ἡ ὁποία εἶναι ὁπωσδήποτε χρήσιμη ἐπὶ «πα- ντὸς ἐπιστητοῦ», ἀλλὰ ἐκείνην ποὺ ἀπαιτεῖ- ται, γιὰ νὰ ἔχη κανεὶς ἔγκυρη γνώμην. καὶ μάλιστα γνώμην διάφορον ἐκείνης τῶν εἰδικῶν. "Αν, συνεπῶς, σᾶς γράφω σήμερα ἐπὶ τοῦ ἀκολουθοῦντος θέματος, εἶναι, γιὰ νὰ παρέμβω εἰς μιὰ συζήτηση, ποὺ ἄρχισε ὡς εὐρύτερον φιλοσοφικὴ καὶ ἐξειλίχθη εἰς εἰδικώτερον μαθηματικὴν, ὄχι βεβαίως μὲ τὴν κάπως κωμικὴν πρόθεσιν νὰ «βάλω τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν τους», ἀλλ᾽ ἀκρι- βῶς γιὰ νὰ καταδείξω, πόσον αὐθαδῶς αὐτάρεσκον εἶναι αὐτὸ τὸ ἐγχείρημα καὶ εἰς ποίου εἴδους γελοιοποιήσεις μπορεῖ νὰ ὁδηγήσει ἡ προσπάθεια ἐπιδείξεως γνώσε- ων, ἤ μᾶλλον πληροφοριῶν ἀπὸ... ἐγκυκλο- παιδικὰ λέξικὰ ἤ τὸ πολὺ ἀπὸ συγγράμματα ἀποσπασματικῶς φυλλομετρηθέντα καί προδήλως κακοχωνευμένα. ᾿Αφορμὴν μοῦ δίνουν οἱ μαθηματικοὶ «κεραυνοὶ», τοὺς ὁποίους ἐξαπέλυσς ὁ... φιλόλογος κ. Μπουζέας κατὰ τοῦ μαθηματι- κοῦ κ. Ντόκα γιὰ τὶς ἀπόψεις τοῦ τελευ- ταίου ἐπὶ... μαθηματικῶν θεμάτων! [«Δαυ- λὸς», τ. 63, σ. 3545-91. Βεβαίως τὸ φαινόμενον δὲν εἶναι παρά- ὄοξον γιὰ μίαν χώρα σὰν τὴν ΄ Ελλάδα, εἰς τὴν ὁποίαν «φοιτηταὶ τῶν... καφενείων» καὶ φοιτηταὶ τῶν πανεπιστημίων ἀποτελοῦν... ἀμφιμονοσήμαντη ἀντιστοιχίαν, µεταβλη- θείσης τοιουτοτρόπως τῆς «πολιτείας τῶν »ραμμάτων εἰς πολιτείαν τῶν... ἀγραμμάτων». ᾿Αλλ᾽ ὁσονδήποτε ἀναρμόδιος πρὸς πα- ρέμβασιν καὶ ἄν εἶμαι, δικαιοῦμαι «οὐχ ἧττον» νὰ ἀγανακτῶ, ὅταν ἡ προπέτεια. ἡ αὐτάρεσκος ἡμιμάθεια καὶ ἡ αὐθαιρέτως ἀξιουμένη αὐθεντία φθάνουν νὰ προσβάλ- λουν τὴν ταπεινὴν γνώμην ἀκόμη καὶ τῶν μὴ εἰδικῶν μὲν ἀλλ” ὄχι καὶ ἐντελῶς ἀστοιχειώτων. Τέλος πάντων, ὁ κ. Μπουζέας εἰς τὴν «᾿Οφειλομένην ᾿Απάντησὴ» του σωρεύει ἡ ἀφθονίαν ὀνομάτων ἐπιφανῶν μαθηματικῶν καί φιλοσόφων, τοὺς ὁποίους χρεώνει μὲ ἀπόψεις, τὰς ὁποίας εἴτε οὐδέποτε διετύπω- σαν εἴτε εἶναι ἀκριβῶς ἀντίθετοι τῶν ἀπό- ψεών τοὺς, εἰς τρόπον ὥστε τὸ ἐκ τῆς σωρεύσεως αὐτῆς κῦρος καὶ αὐθεντία νὰ ἀπορρέουν μᾶλλον ἐκ τῆς ἀπορίας τοῦ ἀναγνώστου σγετικῶς μὲ τὶ πρότερον καὶ τὶ ὕστερον νὰ θαυμάσει, παρὰ ἐκ τῆς ἀθροι- στικῆς λογικῆς ἰσχύος των. Εἰς τὴν ἀπορίαν αὐτὴν εὑρισκόμενος καὶ ἐγὼ περιορίζομαι νὰ παρατηρήσω μό- νον τὰ ἀκόλουθα: α. Γράφει ὁ κ. Μπουζέας: «... τὰ βέλη κατὰ τοῦ μαθηματικοῦ φορμαλισμοῦ εἶναι ἐξ οἰκείων ἀπὸ τοὺς κορυφαίους μαθηματικοὺς ἔγορο, Κιιδεοὶ, Οοοαοί, δ οάοκίηα, Βγονθηδν καὶ πολλούς ἄλλους...». Εἶναι προσφιλής, ὡς φαίνεται, μέθοδος τοῦ κ. Μπουζέα νά συγχέη ἤ νὰ προσποιῆ- ται ὅτι συγχέει τὴν ἕννοιαν μὲ τὴν ὁποία χρησιμοποιεῖται ἑκάστοτε ἕνας ἐπιστημο- νικὸς ὄρος δισήµαντος ἤ πολυσήµαντος. Ἔτσι οἱ ἀναφερόμενοι σωρηδὸν ἀπὸ τὸν κ. Μπουζέα μαθηματικοὶ ἐμφανίζονται ὡς χρησιμοποιοῦντες τὸν ὅρον «φορμαλισμὸς» μὲ μίαν καί µόνον αὐστηρῶς προσδιορισµέ- νην ἔννοιαν, καὶ δὴ ἐκείνην ποὺ προσέδωσε εἰς τὸν ὅρον ὁ Δ. Ηι]σετι, ἐνῶ εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν συΐχρονον ὁρολογίαν ὁ ὅρος «φορμαλισμὸς» ἀποδίδει κάτι τὸ οὐσιωδῶς διάφορον, τὴν περιγραφὴν τοῦ ὁποίου δίδει ἐναργέστατα ὁ κ. Ντόκας εἰς τὸ ἄρθρον του «Τριαδικὴ διαλεκτικὴ καί τυπικὴ λογικὴ» («4αυλός», τεῦχ. 59, σελ. 3217 ἐπ.). ᾿Αλλά.