ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
66ΙΟΥΝΙΟΣ 1987
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Μαθηματική σκέψη και πνευματικός πολιτισμός — ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Κείμενο φύλλου
ΜαθΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΚΑ] ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
̓Απὸ τὸν πολιτικὸ μηχανικὸ κ. Γιάννη Μάλλιαρη πήραμε καὶ δημοσιεύουμε τὴν ἀκόλουθη
ἐπιστολή:
Κύριε Διευθυντά,
Θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω τὰ πάρα κάτω
στὸ κεφάλαιο Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ
(4αυλός, τεῦχος 6.3), μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ συμβάλω
στὴ διερεύνηση τοῦ τὶ φταίει γιὰ τὴν
κατάσταση τῶν σημερινῶν κοινωνιῶν, ποὺ
ἀποπειρᾶται νὰ διερευνήσει ὁ κ. Η. Τσατσόμοιρος,
ἐπικαλούμενος σὰν βιβλιογραφικὸ βοήθημα
τὸ δοκίμιο τοῦ τέως Προέδρου τῆς Δημοκρατίας
κ. Κ. Τσάτσου. Σ ̓ ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν
γενικὴ τοποθέτηση τῆς παραγράφου / γενικά,
θὰ συμφωνοῦσα μὲ τὸν κ. Τσατσόμοιρο, παρ ̓
ὅτι εἶναι τόσο ἀπαισιόδοξζη, ὥστε νὰ θεωρεῖται
σχεδὸν μάταιο τὸ ψάξιμο τῆς αἰτίας. Τὸ νὰ λέει
ὁ ἀρθρογράφος ὅτι ἡ εἰκόνα ποὺ παρουσιάζει ὁ
πλανήτης ἀπ ̓ τὸ Νότιο ἕως τὸ Βόρειο Πόλο
εἶναι παρανοϊκή, σημαίνει ὅτι δὲν γίνεται
τίποτα - ἀφῆστε τα ὅπως εἶναι.
Στὶς ἑπόμενες παραγράφους τοῦ κειμένου,
ὅπου ἐπιχειρεῖται ἡ ἀζιολόγήηση τῶν αἰτιῶν, ἡ
διαφωνία μου εἶναι ἀπόλυτη. Γράφει « Όσοι
νέοι δὲν κινοῦνται μέσα σ ̓ αὐτὸ τὸ ρεῦμα (τῆς
φυσικομαθηματικῆς σκέψης) εἶναι φυσικὸ νὰ
αἰσθάνονται ὅτι βρίσκονται στὸ περιθώριο τῆς
σύγχρονης ζωῆς».
Προσωπικὰ πιστεύω (ἐκτὸς ἀπὸ ἐξαιρέσεις
ἀντικοινωνικῶν φαινομένων) στὸ περιθώριο
πρέπει νὰ αἰσθάνωνται οἱ νέοι τῶν
ἐργαστηρίων καὶ τοῦ σπουδαστηρίου, ποὺ
εἶναι ἔξω ἀπὸ τὶς πολλαπλὲς σημερινὲς
ἀποπροσανατολιστικὲς πιέσεις, ἀνεξάρτητα
ἀπ ̓ τὴν ἐπιστήμη ποὺ σπουδάζουν’ καὶ
αὐτοὶ, νομίζω, εἶναι οἱ καλοὶ καὶ δυστυχῶς
οἱ ἐλάχιστοι.
Είναι ἀλήθεια ὅτι μεταξὺ ἠθικῶν ἀξιῶν
καὶ τεχνολογίας (ὄχι τῆς θεωρητικῆς φυσικομαθηματικῆς
ἐπιστήμης, γιατὶ κι αὐτὴ
εἶναι ἠθικὴ ἀξία) ὑπάρχει σοβαρὴ ἀνισορροπία
σὲ βάρος τῶν ἠθικῶν ἀξιῶν, ἀλλὰ σ ̓
αὐτὸ δὲν φταίει ἡ τεχνολογία ̓ φταῖνε οἱ
ἠθικὲς ἀξίες, ποὺ ἔμειναν πίσω, ἢ ἀκριβέστερα
οἱ ἐκπρόσωποί τους.
Πιστεύω, ὅτι ἀναλογικὰ εἴμαστε ὅλοι
ὑπεύθυνοι (ὄχι μόνο οἱ ἐξουσιαστὲς) καὶ
ἰδιαίτερα οἱ διανοούμενοι, οἱ ὁποῖοι, μόλις
ἀναγνωρισθοῦν (ἀξιοκρατικὰ ἢ ὄχι), ἔπαναπαύονται
στὶς δάφνες τους συμπορευόμενοι
μὲ τοὺς ἑκάστοτε ἐξουσιαστές, οἱ ὁποῖοι
στὸ κάτω κάτω τῆς γραφῆς κάνουν τὴ
δουλειά τους. Λέει, ὅτι ἀνθεῖ ἡ φυσικομαθηματικἠ
διανόηση. Μακάρι νὰ συνέβαινε
αὐτό, διότι ἡ διανόηση εἶναι μία καὶ
μοναδική, ἀπ ̓ ὁπουδήποτε καὶ ἂν προέρχεται,
εἴτε ἀπὸ κλασσικὲς εἴτε ἀπὸ φυσικομαθηματικὲς
σπουδές,
Μιὰ ὅμως καὶ τὸ πράγμα ἔχει τελείως
ἐξειδικευθεῖ καὶ οὔτε λίγο οὔτε πολὺ ἡ
φυσικομαθηματικἡ σκέψη: «τρέφει τὸ μηδενισμὸ
καὶ τὴν ἑωσφορικὴ Ψυχολογία τοῦ
χάους», τὶ γνώμη ἔχει ὁ συγγραφέας γιὰ τὸν
Πυθαγόρα, τὸν Πλάτωνα, τὸν Ὠεσοαγίες, γιὰ
τὸν ! Δρίδςε, τὸν Καπι καὶ ἄλλους μεγάλους,
ποὺ τράφηκαν μὲ τὴ μαθηματικὴ σκέψη καὶ
ἔγιναν οἱ στυλοβάτες τῆς Φιλοσοφίας; Ἢ
μήπως ἡ φιλοσοφία καὶ ἡ σοφία δὲν
κατατάσσονται στὶς ἠθικὲς ἀξίες;
Γράφει ὁ Β. Κιςςε] στὸ βιβλίο του
«Ἱστορία τῆς Δυτικῆς Φιλοσοφίας» (σελ.
56: Το Ηἰσιοιν οἱ Μοθδιογη ΡΗΙΙΟΦΟΡΗΥ, η
ἔκδοση): « ̓Ο συνδυασμὸς τῶν μαθηματικῶν
καὶ τῆς θεολογίας ποὺ ἄρχισε μὲ τὸν Πυθαγόρα,
χαρακτήρισε τὴν θρησκευτικὴ φιλοσοφία
στὴν
̓Αρχαία ̓ Ἑλλάδα, στοὺς χρόνους τοῦ
μεσαίωνα καὶ κατὰ τὴν μετέπειτα ἐποχή, μέχρι
τὸν Κάντ. Ὁ
̓”Ορφισμὸς πρὶν ἀπ ̓ τὸν
Πυθαγόρα ἦταν ἀνάλογος τῶν ἀσιατικῶν μυστηριακῶν
θρησκειῶν, ἀλλὰ στὸν Πλάτωνα,
τὸν "Αγ. Αὐγουστῖνο, στοὺς Τήοηιας Αφμίμας,
Βοεσοβγ165, δρίποζα καὶ Ι.οἰθηίζ ἡ θρησκεία καὶ
ή λογικὴ εἶναι ἕνα ἀδιάσπαστο κράμα».
Πῶς λοιπὸν μπορεῖ νὰ χαρακτηρίζεται ἡ
μαθηματικολογικὴ μεθοδολογία ἐωσφορισμός,
ὅταν, ἂν μή τι ἄλλο, προσέθεσε στὴ
θρησκεία τὸ κῦρος τῆς ἐπιστήμης;
Πιὸ πάνω στὴν ἴδια σελίδα τοῦ βιβλίου
τοῦ ἘωιςςεΙ] διαβάζουμε: «... ̓Εντεῦθεν τὸ
δόγμα τοῦ Πλάτωνα, ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι }εωμέτρης
καὶ ἡ πεποίθηση τοῦ δ ̓ν υανηδς ὕθαης ὅτι
̓Εκεῖνος εἶναι ἐπιρρεπὴς (ααα[ς1οί) στὴν ἀριθμητική».
"Αρα κατὰ τὶς δύο αὐθεντίες ὁ
Θεὸς εἶναι μαθηματικός. Κατὰ τὰ ἐκτιθέμενα
ὅμως ἀπὸ τὸν κ. σατσόμοιρο, καὶ πάλι
μὲ αὐθεντικὴ ὑποστήριξη, ὁ μαθηματικὸς
εἶναι
̓Εωσφόρος -- ἄρα (ἥμαρτον, Θεέ
μου) ὁ Θεὸς εἶναι ̓Εωσφόρος;
̓Εκτὸς ἀπὸ τὴν ἱστορία, ἡ προσωπική