ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
66ΙΟΥΝΙΟΣ 1987
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Μαθηματική σκέψη και πνευματικός πολιτισμός — ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΜαθΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΚΑ] ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
᾿Απὸ τὸν πολιτικὸ μηχανικὸ κ. Γιάννη Μάλλιαρη πήραμε καὶ δημοσιεύουμε τὴν ἀκόλουθη
ἐπιστολή:
Κύριε Διευθυντά,
Θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω τὰ πάρα κάτω
στὸ κεφάλαιο Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ
(4αυλός, τεῦχος 6.3), μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ συμβά-
λω στὴ διερεύνηση τοῦ τὶ φταίει γιὰ τὴν
κατάσταση τῶν σημερινῶν κοινωνιῶν, ποὺ
ἀποπειρᾶται νὰ διερευνήσει ὁ κ. Η. Τσατσόµοι-
ρος, ἐπικαλούμενος σὰν βιβλιογραφικὸ βοήθη-
μα τὸ δοκίμιο τοῦ τέως Προέδρου τῆς Δημο-
κρατίας κ. Κ. Τσάτσου. Σ᾿ ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν
γενικὴ τοποθέτηση τῆς παραγράφου / γενικά,
θὰ συμφωνοῦσα μὲ τὸν κ. Τσατσόµοιρο, παρ᾽
ὅτι εἶναι τόσο ἀπαισιόδοξζη, ὥστε νὰ θεωρεῖται
σχεδὸν μάταιο τὸ ψάξιμο τῆς αἰτίας. Τὸ νὰ λέει
ὁ ἀρθρογράφος ὅτι ἡ εἰκόνα ποὺ παρουσιάζει ὁ
πλανήτης ἀπ᾿ τὸ Νότιο ἕως τὸ Βόρειο Πόλο
εἶναι παρανοϊκή, σηµαίνει ὅτι δὲν γίνεται
τίποτα - ἀφῆστε τα ὅπως εἶναι.
Στὶς ἑπόμενες παραγράφους τοῦ κειµένου,
ὅπου ἐπιχειρεῖται ἡ ἀζιολόγήηση τῶν αἰτιῶν, ἡ
διαφωνία µου εἶναι ἀπόλυτη. Γράφει « Όσοι
νέοι δὲν κινοῦνται µέσα σ᾽ αὐτὸ τὸ ρεῦμα (τῆς
φυσικομαθηματικῆς σκέψης) εἶναι φυσικὸ νὰ
αἰσθάνονται ὅτι βρίσκονται στὸ περιθώριο τῆς
σύγχρονης ζωῆς».
Προσωπικὰ πιστεύω (ἐκτὸς ἀπὸ ἐξαιρέ-
σεις ἀντικοινωνικῶν φαινομένων) στὸ περι-
θώριο πρέπει νὰ αἰσθάνωνται οἱ νέοι τῶν
ἐργαστηρίων καὶ τοῦ σπουδαστηρίου, ποὺ
εἶναι ἔξω ἀπὸ τὶς πολλαπλὲς σημερινὲς
ἀποπροσανατολιστικὲς πιέσεις, ἀνεξάρτη-
τα ἀπ᾿ τὴν ἐπιστήμη ποὺ σπουδάζουν’ καὶ
αὐτοὶ, νομίζω, εἶναι οἱ καλοὶ καὶ δυστυχῶς
οἱ ἐλάχιστοι.
Είναι ἀλήθεια ὅτι μεταξὺ ἠθικῶν ἀξιῶν
καὶ τεχνολογίας (ὄχι τῆς θεωρητικῆς φυσι-
κομαθηματικῆς ἐπιστήμης, γιατὶ κι αὐτὴ
εἶναι ἠθικὴ ἀξία) ὑπάρχει σοβαρὴ ἀνισορ-
ροπία σὲ βάρος τῶν ἠθικῶν ἀξιῶν, ἀλλὰ σ᾿
αὐτὸ δὲν φταίει ἡ τεχνολογία᾽ φταῖνε οἱ
ἠθικὲς ἀξίες, ποὺ ἔμειναν πίσω, ἢ ἀκριβέ-
στερα οἱ ἐκπρόσωποί τους.
Πιστεύω, ὅτι ἀναλογικὰ εἴμαστε ὅλοι
ὑπεύθυνοι (ὄχι µόνο οἱ ἐξουσιαστὲς) καὶ
ἰδιαίτερα οἱ διανοούμενοι, οἱ ὁποῖοι, μόλις
ἀναγνωρισθοῦν (ἀξιοκρατικὰ ἢ ὄχι), ἔπανα-
παύονται στὶς δάφνες τους συμπορευόµενοι
μὲ τοὺς ἑκάστοτε ἐξουσιαστές, οἱ ὁποῖοι
στὸ κάτω κάτω τῆς γραφῆς κάνουν τὴ
δουλειά τους. Λέει, ὅτι ἀνθεῖ ἡ φυσικοµαθη-
µατικἠ διανόηση. Μακάρι νὰ συνέβαινε
αὐτό, διότι ἡ διανόηση εἶναι µία καὶ
μοναδική, ἀπ᾿ ὁπουδήποτε καὶ ἂν προέρχε-
ται, εἴτε ἀπὸ κλασσικὲς εἴτε ἀπὸ φυσικομα-
θηματικὲς σπουδές,
Μιὰ ὅμως καὶ τὸ πράγμα ἔχει τελείως
ἐξειδικευθεῖ καὶ οὔτε λίγο οὔτε πολὺ ἡ
φυσικομαθηµατικἡ σκέψη: «τρέφει τὸ μηδε-
νισμὸ καὶ τὴν ἑωσφορικὴ Ψυχολογία τοῦ
χάους», τὶ γνώμη ἔχει ὁ συγγραφέας γιὰ τὸν
Πυθαγόρα, τὸν Πλάτωνα, τὸν Ὠεσοαγίες, γιὰ
τὸν ! Δρίδςε, τὸν Καπι καὶ ἄλλους μεγάλους,
ποὺ τράφηκαν μὲ τὴ μαθηματικὴ σκέψη καὶ
ἔγιναν οἱ στυλοβάτες τῆς Φιλοσοφίας; Ἢ
μήπως ἡ φιλοσοφία καὶ ἡ σοφία δὲν
κατατάσσονται στὶς ἠθικὲς ἀξίες;
Γράφει ὁ Β. Κιςςε] στὸ βιβλίο του
«Ἱστορία τῆς Δυτικῆς Φιλοσοφίας» (σελ.
56: Το Ηἰσιοιν οἱ Μοϑδιογη ΡΗΙΙΟΦΟΡΗΥ, η
ἔκδοση): «᾿Ο συνδυασμὸς τῶν μαθηματικῶν
καὶ τῆς θεολογίας ποὺ ἄρχισε μὲ τὸν Πυθαγό-
ρα, χαρακτήρισε τὴν θρησκευτικὴ φιλοσοφία
στὴν ᾿Αρχαία ᾿ Ἑλλάδα, στοὺς χρόνους τοῦ
μεσαίωνα καὶ κατὰ τὴν μετέπειτα ἐποχή, µέχρι
τὸν Κάντ. Ὁ ᾿”Ορφισμὸς πρὶν ἀπ᾿ τὸν
Πυθαγόρα ἦταν ἀνάλογος τῶν ἀσιατικῶν μυ-
στηριακῶν θρησκειῶν, ἀλλὰ στὸν Πλάτωνα,
τὸν "Αγ. Αὐγουστῖνο, στοὺς Τήοηιας Αφμίμας,
Βοεσοβγ165, δρίποζα καὶ Ι.οἰθηίζ ἡ θρησκεία καὶ
ή λογικὴ εἶναι ἕνα ἀδιάσπαστο κράμα».
Πῶς λοιπὸν μπορεῖ νὰ χαρακτηρίζεται ἡ
μαθηματικολογικὴ μεθοδολογία ἐωσφορι-
σμός, ὅταν, ἂν μή τι ἄλλο, προσέθεσε στὴ
θρησκεία τὸ κῦρος τῆς ἐπιστήμης;
Πιὸ πάνω στὴν ἴδια σελίδα τοῦ βιβλίου
τοῦ ἘωιςςεΙ] διαβάζουμε: «... ᾿Εντεῦθεν τὸ
δόγμα τοῦ Πλάτωνα, ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι }εωμέ-
τρης καὶ ἡ πεποίθηση τοῦ δ ᾽ν υανηδς ὕϑαης ὅτι
᾿Εκεῖνος εἶναι ἐπιρρεπὴς (ααα[ς1οί) στὴν ἀριθ-
µητική». "Αρα κατὰ τὶς δύο αὐθεντίες ὁ
Θεὸς εἶναι μαθηματικός. Κατὰ τὰ ἐκτιθέμε-
να ὅμως ἀπὸ τὸν κ. σατσόμοιρο, καὶ πάλι
μὲ αὐθεντικὴ ὑποστήριξη, ὁ μαθηματικὸς
εἶναι ᾿Εωσφόρος -- ἄρα (ἥμαρτον, Θεέ
µου) ὁ Θεὸς εἶναι ᾿Εωσφόρος;
᾿Εκτὸς ἀπὸ τὴν ἱστορία, ἡ προσωπική