ἡ Ἢ ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ὁ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Μ. ΚΑΛΛΙΑΣ, Ἢ ἀριστοτελικὴ «μεσότης» καὶ τὸ «κέντρο» |. ̓Εφ ̓ ὅσον τὸ θέμα ποὺ θέτει ὁ ἔμπειρος πολιτικὸς καὶ συγγραφεὺς εἶναι ἡ ἀριστοτελικὴ «μεσότης» ὡς μορφὴ πολιτικῆς σκέψεως καὶ ἐάν, μάλιστα, δὲν θελήσουμε νὰ σχολιάσουμε τοῦ Σταγειρίτη τὴν δημιουργικἡ σύνθεση ἀπὸ στοιχεῖα δύο πολιτευμάτων, τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς ̓Ολιγαρχίας, ὡς ἐπίσης καὶ τὶς προτάσεις του γιὰ τὸν σχηματισμὸ τῆς «πολιτείας», θὰ ἔπρεπε νὰ θέσουμε ἕνα ἐρώτημα: Γιατὶ ὁ Αριστοτέλης καὶ γενικώτερα τὸ σύνολο τῶν διανοητῶν τῆς κλασσικῆς περιόδου προσπάθησαν ἀφ ̓ ἑνὸς νὰ συλλάβουν τὰ αἴτια τῆς κακοδιοικήσεως καὶ τῆς συνεχοῦς ἐντροπίας τῶν θεσμῶν, ἀφ ̓ ἑτέρου νὰ προτείνουν διαδικασίες, ὥστε νὰ ἀρθοῦν τὰ πάσης μορφῆς ἐμπόδια καὶ ἀνέλθουν, ὅπως ἡ ἀνθρώπινη φύση καθορίζει, στὴν ἀρχὴ οἱ «ἄριστοι», «κλέος ἀέναον θνητῶν» κατὰ "Ἡράκλειτον, ἢ οἱ «κρέσσονες» κατὰ Δημόκριτον. 2. Στὴν ἐξέταση τοῦ θέματός μας, ἑπομένως, πρὶν φθάσουμε νὰ τὸ θέσουμε κάτω ἀπ ̓ τὴν ἐξέταση τοῦ “Ἱπποκράτους, γιὰ νὰ προτείνουμε θεραπεία στήν ἀσθενοῦσα κοινωνία, θὰ ἔπρεπε νὰ προηγηθῆ τὸ “Ἱστορικὸ τοῦ ἀσθενοῦς. Οἱ διαπιστώσεις αὐτὲς θὰ μᾶς ἐπέτρεπαν καὶ τὴν ̓Αριστοτελικὴ «μεσότητα» νὰ κατανοήσουμε ὡς μέθοδο θεραπείας καὶ τὸ σημμαντικώτερο νὰ ἐπεξεργαστοῦμε προτάσεις κατάλληλες γιὰ τὴν σύγχρονη πραγματικότητα. "Ἡ δὲ πραγματικότητα μᾶς ὁδηγεῖ σ ̓ ἕνα πόρισμα τραγικό, ὅτι: ἡ κοινωνικὴ αὐτὴ ἀσθένεια τοῦ «ἐξουσιασμοῦ» ἔχει εἰσέλθει πλέον ἐντὸς τοῦ κοινωνικοῦ ΓΝΑ καὶ ἔχει πραγματοποιήσει κοινωνικὴ μετάλλαξη. 'Ἑπομένως καὶ ἡ θεραπευτικὴ μέθοδος ποὺ θὰ ἀκολουθηθεῖ, θὰ πρέπει νὰ γίνει ἀντικείμενο ὄχι πλέον κάποιας «ἰδεολογίας» ἀλλὰ τῆς σύγχρονης ἐπιστήμης, τῆς ἀπασχολούμενης γενικῶς μὲ τὸν ἄνθρωπο, ὑπὸ τὸ φῶς ὅμως τῶν ἀξεπέραστων πορισμάτων τῆς πανάρχαιας καὶ κλασσικῆς ἑλληνικῆς σκέψεως' δηλαδὴ τῆς φιλοσοφίας. 3. Σήμερα π.χ. θὰ ἔπρεπε, ἐὰν καταλήγαμε στὸ συμπέρασμα ὅτι: ἡ κοινωνικὴ ἀσθένεια ὀφείλεται στὴν καθιέρωση (ἡ λέξη ἔχει χάσει τὸ φοβερὸ νοηματικό της περιεχόμενο καὶ καλύπτει πλέον κάθε ὕβριν στρεφομένην κατὰ τοῦ ἀνθρώπου) τῆς παρὰ φύσιν ἡγεσίας σ ̓ ὅλα τὰ ἐπίπεδα τῆς διοικήσεως μέχρι καὶ αὐτοῦ τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος, νὰ πάψουμε ἀμέσως νὰ ὁμιλοῦμε γιὰ κόμματα, οἰκονομικὰ συστήματα, συσπειρώσεις πολιτῶν ἰδεολογικὲς ἢ κοινῶν συμφερόντων, γιὰ Δικαιοσύνη μὴ οἰκουμενική, γιὰ ρατσισμούς, γιὰ θρησκευτικὰ πιστεύω καὶ τέλος γιὰ ὅλα τὰ δόγματα ὅπως καὶ τόσα ἄλλα, ποὺ ὡς ἐκτρώματα γεννήθηκαν κάτω ἀπὸ ἱστορικὲς συγκυρίες καὶ ἐπέτρεψαν τὴν ἐμφάνιση τῆς σημερινῆς τραγικῆς εἰκόνας. 4. Τὶς σκέψεις βεβαίως τοῦ συγγραφέως τὶς προκάλεσε ὁ ̓Αριστοτέλης. Ο μεγάλος αὐτὸς σοφὸς στὰ Πολιτικά του ἀνατρέχοντας ἱστορικὰ τὰ αἴτια τῆς γενέσεως τῶν ἀνθρωπίνων ἑνώσεων, θεωρεῖ τὸ συμβὰν ὡς ἀποτέλεσμα φυσικῆς αἰτίας καὶ τονίζει: «Διότι δὲ πολιτικὸν ὁ ἄνθρωπος ζῷον πάσης μελίττης καὶ παντὸς ἀγελαίου ζῴου μᾶλλον, δῆλον. Οὐθὲν γάρ, ὡς φαμέν, μάτην ἡ φύσις ποιεῖ"». [Ἢ δ ̓ αἰτία γιὰ τὴν ὁποία ὁ ἄνθρωπος εἶναι ὃν κοινωνικώτερο ἀπὸ κάθε μέλισσα καὶ κάθε ἄλλο ζῶο ἀπὸ ὅσα ζοῦν κατ ̓ ἀγέλας, εἶναι φανερή’ διότι τίποτε, ὅπως εἴπαμε ἤδη, ἡ φύση δὲν κάμνει ματαίως (Πολιτικὰ Α |253α)]. Θεωρεῖ δὲ ὡς ἀρχὴ τοῦ κοινωνικοῦ γίγνεσθαι στόν ̓ Ἑλληνικὸ χῶρο τοὺς κτηνοτρόφους Κύκλωπες. ̓Απὸ τὰ ἔθη τῆς ζωῆς τῶν κτηνοτρόφων ἀνεπήδησεν ὁ νόμος (νέμω - νομὴ κιλ.π.), γιὰ νὰ φθάσουμε κάποτε στὴν «πόλιν ἄκρην», στὴν χρησιμοποίηση τῶν βοδιῶν στὴν γεωργίαν, ποὺ αὐτὴ ἡ «χρησιμοποίησις» μετέβαλε τὶς σχέσεις τοῦ ἀνθρώπου πρὸς τὸ παραγόμενο ἔργο (γεωργικὴ ἐπανάσταση) καὶ τέλος στὸ «ἄστυ».