ΤΟ ΑΝΕΚΑΟΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ ο ΤΟΥ «ἃν τς Αχ μωρὲ ζαμάνια καὶ τοῦτα Ηπρεπε νὰ γλέπατε τσὶ κοπελλιὲς τσῆ Σμύρνης, νὰ δεῖτε φρύδι γραμμένο, νὰ δεῖτε χειλάκι ροσ- όλι. Ὅλο παρφούμια καὶ λοῦσα, καὶ στὸ στῆθος γαρούφαλο. Αχ μωρὲ ζαμάνια!... Ὃ κυρ᾽ Σωκράτης πείραζε τὰ κορίτσια τῆς γειτονιᾶς κι ἔλεγε τὰ ντέρτια τῆς καρ- διᾶς του, καθὼς πουλοῦσε τὸ παγωτὸ τῆς στιγμῆς. -- Ποῦντα τὰ ἔρμα τὰ νιάτα! Νὰ δεῖτε κάντιο καὶ πετιμέζι... "Ύστερα μάζευε τὰ κέρματα ποὺ τοὔδιναν οἱ νοικοκυρὲς καὶ τὰ παιδιὰ τῆς γειτονιᾶς. 'Ἡ φωνή του, διαπε- ραστικὴ καὶ μακρόσυρτη, λίγο τραγουδι- στή, ξεσήκωνε ὅλο τὸ γυναικομάνι στὸ πόδι. ᾿Ακουγόταν ἴσαμε ἕνα χιλιόμετρο μακρυά! - Πάρε κόσμε. Χῆρες, ζωντοχῆρες, γε- ροντοκόρες, παντρεµένες, λεύτερες, λογο- δοσµένες... Πάρε κόσμε. Χρῆμα νὰ βλέπω, νὰ χαίρομαι. Ἔλα, τὰ παγωτάααα... “Ο κυρ) Σωκράτης ὁ Σμυρνιός, ὁ ὑπαί- θριος παγωτατζἠς τῆς γειτονιᾶς, γύριζε ἀπὸ μαχαλᾶ σὲ μαχαλᾶ, διαλαλώντας τὸ Σμυρ- νέϊκο παγωτό του, ὅλο καϊμάκι καὶ γάλα. "Ἠταν µπεκιάρης, καμμιὰ πενηνταριὰ χρονῶ, μὲ μάτια μαῦρα καὶ μύτη μακρουλὴ καὶ γαμψή, πρησμένη σὰ μελιτζάνα. Μελαχροι- νὸς καὶ δασύτριχος, εἶχε φρύδι θυσανωτό, μαῦρο σὰ γιούσουρι, πού, ὅταν χαμογελ- οὖσε, ἔδινε στό πρόσωπό του ὄψη σχεδὸν κωμική. Φαίνεται, πὼς σὲ τοῦτα τὰ μέρη δὲ μπο- ροῦσε νὰ σταυρώσει θηλυκό, μιὰ νύφη μαθές, καί τούχαν πάρει τὰ συλλοϊκὰ ὅλες οἱ μπιρ- μπιλομάτες τῆς γειτονιᾶς. Τοῦτες ὅμως οἱ καρακάξες ἦταν δύσκολες κι ἄκαρδες κι ὅλο μονολογοῦσε. --ἾΑχ! ἄτιμο κολονᾶτο τὸ γύναιον... "Ἠταν ἀπομεινάρι τῆς μικρασιατικῆς κα- ταστροφῆς κι ἦρθε στὰ λεσβιακὰ χώματα νὰ ξαναρριζώσει. Εἶχε στὴ Σμύρνη γαλατάδικο, μαγαζὶ μὲ τ᾽ ὄνομα --- τὄλεγε καὶ καμάρωνε τὸ «Γαλακτοπωλεῖον ἡ “Ωραία ᾿ Ελλάς», κι ἦταν, λέει, τότε κύριος μὲ ρεπούμπλικα καὶ ὑπόληψη. Σὰν ἔκαψαν οἱ Τοῦρκοι τὴ Σμύρνη, μόλις ποὺ πρόλαβε νὰ γλυτώσει ἀπ᾽ τὴ φωτιὰ καὶ τοὺς Τσέτες κι ἔφτασε στὸ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΙΚΟΡΕΤΖΟΣ Ὃ Σμυρνιὸς νησὶ μὲ μιὰ φραντσέζικη σκαµπαβία, ἀφή- νοντας πίσω βιὸς καὶ μάνα κι ἀδερφὴ κι ἀγαπητικιά. "Ολοι χάθηκαν σέ κεῖνο τὸ φο- βερὸ γιανκίνι, κι ὁ κυρ Σωκράτης βάλθηκε νὰ κάνει προκοπὴ ἀποξαρχῆς, στὴ νέα πα- τρίδα. "Ἠταν ἀπὸ χαρακτῆρα ἄνθρωπος ἔξω ἀπ᾿ ἄδικο, ντερµπεντέρης καὶ χωρατατζῆς, Φοροῦσε τὸ ἄσπρο σκουφὶ καὶ τὴν ἄσπρη ποδιά του -- ἕνεκα ἡ καθαριότητα -- καὶ ἀνηφόριζε γιὰ τὸ Νιὸ Χωριό, τραγουδώντας δικά του αὐτοσχέδια στιχάκια. Εἶχε µου- στακάκι κοντό, ψαλλιδισµένο µόρτικα καὶ φρέζα χωρισμένη μὲ χτενάκι πάνω ἀπ΄ τὸ µεσόφρυδο. "Οπως ἦταν ντυμένος στ᾿ ἄσπρα, ἦταν ἴδιος ὁ Πετεφρῆς, ἢ ὁ ἀρχιτρίκλινος τοῦ Φαραώ. Στὸ στρίφωµα τῆς ζώνης του κρέµονταν πάντα μιὰ χνουδωτἠ πετσέττα, γιὰ νὰ σκουπίζει τὰ ἱδρωμένα του χέρια. "Ἠταν, μὰ τὴν ἀλήθεια, μιὰ παρουσία γρα- φικὴ καὶ χαριτωμένη. Στὸν ἀριστερό ὦμο σήκωνε τὸ κινητό του ἐμπόρευμα μ᾽ ἕνα μακρόστενο ξύλινο λοστό, ποὺ στὶς ἄκρες του ἦταν κρεμασμέ- νοι δυὸ κυλινδρικοὶ κάδοι. ᾿Απ᾽ τὴ μιὰ µε- ριὰ ὁ ἕνας, μὲ τὸ θρυμματισμένο πάγο καὶ τὸ τσίγγινο δοχεῖο τοῦ παγωτοῦ, κι ἀπ᾿ τὴν ἄλλη ὁ ἄλλος κάδος, μὲ πάγο ἐφεδρικὸ καὶ τὰ διάφορα σύνεργα. Τὸ παγωτό του ἦταν μιᾶς μπουκιᾶς λι- χουδιά. Ἴἴσαμε ἕνα κουτὶ σπίρτα. Εἶχε ἕνα περίεργο ἐργαλεῖο, ποὔχε στὴ βάση ἕνα με- ταλλικὸ σπιρτόκουτο μὲ κινητὸ πάτο. "Ἔβαζε πρῶτα στὸν πάτο μιὰ γκοφρέττα καὶ μὲ μιὰ μικρὴ σπάτουλα γέμιζε τὸ διάκενο τοῦ σπιρ- τόκουτου λίγο-λίγο μὲ παγωτό. Ὕστερα τὸ κάλυπτε ἀπὸ πάνω μὲ μιὰ ἄλλη γκοφρέττα καὶ πιέζοντας τὴ βάση πρὸς τὰ πάνω ἀποκά- λυπτε τὸ παγωτὸ ἕτοιμο. ᾿Ερχόταν στὸ μαχαλᾶ ντάλα μεσημέρι καὶ στὰ σοκκάκια γινόταν χαλασμός. Τὰ μωρά, πάντα λαίμαργα γιὰ λιχουδιές, ἅμα τὸν ἄκουγαν νὰ διαλαλεῖ τὸ παγωτό, ἔτρε- χαν σὰν τρελλὰ ν᾿ ἀγοράσουν τὸ δροσᾶτο βάλσαμο. Ἢ μικρὴ σπάτουλα, δούλευε στὰ χέρια του ἀσταμάτητα, κι ὅση ὥρα μάζευε τὸ