ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
71ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1987
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ρωμιοσύνη και κουλτουράριδες — ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ, ΣΠΥΡΟΣ
Κείμενο φύλλου
3986
ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ
σὰν καλὸς δημοκρατικὸς καὶ φορολογούμενος
πολίτης, ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἰθύνοντες εἷναι
πραγματικοὶ “Ἕλληνες, ἢ μπὰς καὶ εἷναι
τίποτα ἀνθέλληνες πληρωμένοι ἀπὸ ξένες
σκοτεινὲς δυνάμεις, γιὰ νὰ ξεθεμελιώ-
σουν τὸ ἔθνος μας;
Εὐχαριστῶ γιὰ τὴν φιλοξενία
̓Ηλίας Π. Γαζῆς
Βριλήσσια
Ρωμιοσύνη καὶ «κουλτουριάρΏδες»
Κύριε Διευθυντά,
[..] ̓Εδῶ ἀναπολῶ τὸν πατέρα μου,
γερμανομαθημένο, μεγαλωμένο καὶ ἔκπαιδευμένο
στὴν Βιέννη, νὰ διαβάζει περὶ τὸ
Ι930 τακτικὰ τὰ γερμανόφωνα φύλλα, τὸ
«Νέο
̓Ελεύθερο Τύπο» τῆς Βιέννης καὶ
τὴν «Εφημερίδα τῆς Φραγκφούρτης», ποὺ
ξάφνου, ἀπὸ τὴ μιὰ μέρα στὴν ἄλλην ἐγκατέλειψαν
τὸ χαρακτηριστικὸ γοτθικό
τους τύπο, παρουσιαζόμενες μὲ λατινικοὺς
χαρακτῆρες σύμφωνα μὲ τὴ χιτλερικὴ μεταρρύθμμιση.
Κάτι ποὺ ἀσφαλῶς θὰ εἰσηγηθεῖ
ὁ κ. Τρίτσης γιὰ τὴν ἑλληνικὴ γραφὴ
στὸ ἐπιμόνως κουλτουριάρικό μας
Κοινοβούλιο.
Στὴν "Ἑλλάδα τὸ νέο κουλτουριάρικο
ρεῦμα ἐκδηλώθηκε πρώτιστα κατὰ τὸν ιθ ́
αἰῶνα μὲ τὴν ἐμφάνιση τοῦ ἀποκληθέντος
δημοτικισμοῦ καὶ τοῦ ψυχαρισμοῦ. Μέσα
ἀπὸ τὴν τριανδρία τοῦ μαχομένου δημοτικισμοῦ
ὁ
̓Ιωάννης Ψυχάρης (1854-1929)
ἄρχισε συστηματικὰ τὴν... «κουλτουριάριΚκη
ἐπανάσταση» κηρύσσοντάς την στὴ
«γλῶσσα τοῦ λαοῦ» ποὺ ἔπλαθε μόνος του,
χωρὶς νὰ εἶναι φυσικὰ ἡ γλῶσσα ποὺ μιλοῦσε
ὁ λαός, Υἱὸς ἑνὸς πλούσιου μπέη
τῶν Τούρκων στὴ Χίο, καταγομένου ἀπὸ
τὴν Κρήτη, μεγάλωσε στὴν ̓Οδησσὸ (τὴν
τότε ̓Ελβετία αὐτῶν ποὺ ἔκαναν χρήματα
δουλεύοντας στὸν κατακτητή), ὅπου μορφώθηκε,
κι ἀφοῦ ἐξασφάλισε μιὰ ἕδρα στὴ
Σορβόννη συνάπτοντας γάμο μὲ τὴ θυγατέρα
ἑνὸς γνωστοῦ διανοουμένου, τοῦ ̓Ερνέστου
Ρενάν, αὐτοχειροτονήθηκε εἰς προφητάνακτα
τῶν πολεμίων «τοῦ σχολαστικισμοῦ
καὶ τῆς στέρφας προγονολατρίας»
(κατὰ τὸν ἀείμνηστο 1.Μ.Π.), ἀπορρίπτων
«τὰ ἄχαρα καὶ ἄζωα γλωσσικὰ σχήματα»
(Δ. Τσάκωνας). ̓Αλέξ. Πάλλης καὶ ̓ Αργύρης
̓Εφταλιώτης ἧταν τὰ ἄλλα δύο μέλη
τῆς τριανδρίας. Καὶ προσπάθησε ν ̓ ἀποδείξει
ἑαυτὸν συνδεόμενο τόσο μὲ τὴν ἕλληνικἡ
ἀρχαιότητα, ὅσο καὶ μὲ τοὺς ρῷμαίους,
προτιμώντας νὰ ὁμιλεῖ γιὰ ρωμιοσύνη
μόνο καὶ ὄχι γιὰ ἑλληνισμό. ̓Αρνήθηκε
νὰ θεωρήσει τὸν ἀρχαῖο ἑλληνικὸ κόσμο
σὰν ἀναμφισβήτητο πρότυπο, ὑποστηρίζων
πὼς αὐτὸς δὲν εἶχε οὔτε λογοτεχνική,
ἢ γλωσσικἡ ἢ ἐθνικὴ ἑνότητα. Τὴν
ἑνότητα αὐτήν, ποὺ κατ ̓ ἐκεῖνον ἔλειπε ἀπὸ
τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα, διεκήρυξε ὁ Ψυχάρης
πὼς τὴν ἔδωσαν οἱ Ρωμαῖοι στὸν
“Ἑλληνισμὸ διὰ μέσου τοῦ Βυζαντίου. Τὸ
Βυζάντιο, γι ̓ αὐτὸν ὅμως ἔμεινε πάντα ἡ
αὐτοκρατορικὴ Ρώμη (Δ. Τσάκωνα: « ̓1στορία
τῆς Νεοελληνικῆς Λογοτεχνίας»).
"Ἠταν ἡ ἐποχὴ τοῦ Ψυχάρη μιὰ ἐποχή,
πού, ὅπως διέκριναν ὡρισμένοι συγγραφεῖς,
ἐνεφανίσθη στὴν ̓ Ελλάδα μιὰ ἐπὶ τὸ
λατινικώτερον κλίσις, ἐπειδὴ μερικὲς ἕλληνικὲς
λέξεις μετετρέποντο εἰς ἐξελληνισμένα
λατινικές: ̓Αντὶ πίλου ἔλεγαν καπέλο,
τὸ τηλεβόλο ἔγινε κανόνι καὶ τὸν ἱππήλατο
σιδηρόδρομο τὸν εἶπαν τράμ. ̓Απὸ
τὴ μόδα αὐτὴν ὁρμήθηκε καὶ ὁ Ψυχάρης
στὶς κουλτουριάρικές του πρωτοβουλίες,
ἰσχυριζόμενος ὅτι «ἀπὸ τὸ ρομιὸ βαστοῦμε
καὶ τὴ γλυκειά μας τὴ κουβέντα, τὸ ὕφος
μας αὐτὸ ποὺ κουβεντιάζουμε καὶ παίζουμε»,
κ.ο.κ. Πιστεύοντας ὅτι «ἡ ̓ Ακρόπολη
μ ̓ ὅλη τὴν ἀρχαία της δόξα εἶναι ἕτοιμη
νὰ πέσει νὰ μᾶς πλακώσει», θέλει νὰ δώσει
ξεχωριστὴ ἀξία σ ̓ ἕνα νεόκοπο στὰ χέρια
του νόμισμα, τὸν ὅρο «ρομιοσύνη» (Δημ.
Τσάκωνα, ἐνθ ̓ ἀνωτ.).
̓Ἐπιμένοντας δὲ πὼς οἱ βυζαντινοὶ δὲν
καταλάβαιναν τίποτα ἀπολύτως ἀπὸ τὸ
μηχανισμὸ τῆς κουλτουριάρικης γλώσσας,
ποὺ θεωροῦσε πὼς ἦταν ἡ πραγματικὴ
γλῶσσα τῆς «ρομιοσύνης» ἐν ἀντιθέσει