ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
71ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1987
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ρωμιοσύνη και κουλτουράριδες — ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ, ΣΠΥΡΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
3986
ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ
σὰν καλὸς δημοκρατικὸς καὶ φορολογού-
µενος πολίτης, ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἰθύνοντες εἷ-
ναι πραγματικοὶ “Ἕλληνες, ἢ μπὰς καὶ εἷ-
ναι τίποτα ἀνθέλληνες πληρωμένοι ἀπὸ ξέ-
νες σκοτεινὲς δυνάμεις, γιὰ νὰ ξεθεμελιώ-
σουν τὸ ἔθνος µας;
Εὐχαριστῶ γιὰ τὴν φιλοξενία
᾿Ηλίας Π. Γαζῆς
Βριλήσσια
Ρωμιοσύνη καὶ «κουλτουριάρΏδες»
Κύριε Διευθυντά,
[..] ᾿Εδῶ ἀναπολῶ τὸν πατέρα µου,
γερμανομαθημένο, μεγαλωμένο καὶ ἔκπαι-
δευµένο στὴν Βιέννη, νὰ διαβάζει περὶ τὸ
Ι930 τακτικὰ τὰ γερμανόφωνα φύλλα, τὸ
«Νέο ᾿Ελεύθερο Τύπο» τῆς Βιέννης καὶ
τὴν «Εφημερίδα τῆς Φραγκφούρτης», ποὺ
ξάφνου, ἀπὸ τὴ μιὰ μέρα στὴν ἄλλην ἐ-
γκατέλειψαν τὸ χαρακτηριστικὸ γοτθικό
τους τύπο, παρουσιαζόμενες μὲ λατινικοὺς
χαρακτῆρες σύμφωνα μὲ τὴ χιτλερικὴ µε-
ταρρύθμµιση. Κάτι ποὺ ἀσφαλῶς θὰ εἰση-
γηθεῖ ὁ κ. Τρίτσης γιὰ τὴν ἑλληνικὴ γρα-
φὴ στὸ ἐπιμόνως κουλτουριάρικό µας
Κοινοβούλιο.
Στὴν "Ἑλλάδα τὸ νέο κουλτουριάρικο
ρεῦμα ἐκδηλώθηκε πρώτιστα κατὰ τὸν ιθ΄
αἰῶνα μὲ τὴν ἐμφάνιση τοῦ ἀποκληθέντος
δημοτικισμοῦ καὶ τοῦ ψυχαρισμοῦ. Μέσα
ἀπὸ τὴν τριανδρία τοῦ μαχομένου δηµοτι-
κισμοῦ ὁ ᾿Ιωάννης Ψυχάρης (1854-1929)
ἄρχισε συστηματικὰ τὴν... «κουλτουριάρι-
Κκη ἐπανάσταση» κηρύσσοντάς την στὴ
«γλῶσσα τοῦ λαοῦ» ποὺ ἔπλαθε μόνος του,
χωρὶς νὰ εἶναι φυσικὰ ἡ γλῶσσα ποὺ µι-
λοῦσε ὁ λαός, Υἱὸς ἑνὸς πλούσιου µπέη
τῶν Τούρκων στὴ Χίο, καταγοµένου ἀπὸ
τὴν Κρήτη, μεγάλωσε στὴν ᾿Οδησσὸ (τὴν
τότε ᾿Ελβετία αὐτῶν ποὺ ἔκαναν χρήματα
δουλεύοντας στὸν κατακτητή), ὅπου µορ-
φώθηκε, κι ἀφοῦ ἐξασφάλισε μιὰ ἕδρα στὴ
Σορβόννη συνάπτοντας γάμο μὲ τὴ θυγατέ-
ρα ἑνὸς γνωστοῦ διανοουμένου, τοῦ ᾿Ερνέ-
στου Ρενάν, αὐτοχειροτονήθηκε εἰς προ-
φητάνακτα τῶν πολεμίων «τοῦ σχολαστι-
κισμοῦ καὶ τῆς στέρφας προγονολατρίας»
(κατὰ τὸν ἀείμνηστο 1.Μ.Π.), ἀπορρίπτων
«τὰ ἄχαρα καὶ ἄζωα γλωσσικὰ σχήματα»
(Δ. Τσάκωνας). ᾽Αλέξ. Πάλλης καὶ ᾽ Αργύ-
ρης ᾿Εφταλιώτης ἧταν τὰ ἄλλα δύο µέλη
τῆς τριανδρίας. Καὶ προσπάθησε ν᾿ ἀπο-
δείξει ἑαυτὸν συνδεόµενο τόσο μὲ τὴν ἕλ-
ληνικἡ ἀρχαιότητα, ὅσο καὶ μὲ τοὺς ρῷ-
µαίους, προτιμώντας νὰ ὁμιλεῖ γιὰ ρωμιο-
σύνη µόνο καὶ ὄχι γιὰ ἑλληνισμό. ᾽Αρνή-
θηκε νὰ θεωρήσει τὸν ἀρχαῖο ἑλληνικὸ κό-
σµο σὰν ἀναμφισβήτητο πρότυπο, ὑπο-
στηρίζων πὼς αὐτὸς δὲν εἶχε οὔτε λογοτε-
χνική, ἢ γλωσσικἡ ἢ ἐθνικὴ ἑνότητα. Τὴν
ἑνότητα αὐτήν, ποὺ κατ᾽ ἐκεῖνον ἔλειπε ἀ-
πὸ τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα, διεκήρυξε ὁ Ψυ-
χάρης πὼς τὴν ἔδωσαν οἱ Ρωμαῖοι στὸν
“Ἑλληνισμὸ διὰ μέσου τοῦ Βυζαντίου. Τὸ
Βυζάντιο, γι᾿ αὐτὸν ὅμως ἔμεινε πάντα ἡ
αὐτοκρατορικὴ Ρώμη (Δ. Τσάκωνα: «᾿1-
στορία τῆς Νεοελληνικῆς Λογοτεχνίας»).
"Ἠταν ἡ ἐποχὴ τοῦ Ψυχάρη μιὰ ἐποχή,
πού, ὅπως διέκριναν ὡρισμένοι συγγρα-
φεῖς, ἐνεφανίσθη στὴν ᾿ Ελλάδα μιὰ ἐπὶ τὸ
λατινικώτερον κλίσις, ἐπειδὴ μερικὲς ἕλ-
ληνικὲς λέξεις μετετρέποντο εἰς ἐξελληνι-
σμένα λατινικές: ᾿Αντὶ πίλου ἔλεγαν καπέ-
λο, τὸ τηλεβόλο ἔγινε κανόνι καὶ τὸν ἱππή-
λατο σιδηρόδρομο τὸν εἶπαν τράμ. ᾿Απὸ
τὴ μόδα αὐτὴν ὁρμήθηκε καὶ ὁ Ψυχάρης
στὶς κουλτουριάρικές του πρωτοβουλίες,
ἰσχυριζόμενος ὅτι «ἀπὸ τὸ ρομιὸ βαστοῦμε
καὶ τὴ γλυκειά µας τὴ κουβέντα, τὸ ὕφος
µας αὐτὸ ποὺ κουβεντιάζουµε καὶ παίζου-
με», κ.ο.κ. Πιστεύοντας ὅτι «ἡ ᾿ Ακρόπολη
μ᾽ ὅλη τὴν ἀρχαία της δόξα εἶναι ἕτοιμη
νὰ πέσει νὰ μᾶς πλακώσει», θέλει νὰ δώσει
ξεχωριστὴ ἀξία σ᾽ ἕνα νεόκοπο στὰ χέρια
του νόμισμα, τὸν ὅρο «ρομιοσύνη» (Δημ.
Τσάκωνα, ἐνθ᾽ ἀνωτ.).
᾿Ἐπιμένοντας δὲ πὼς οἱ βυζαντινοὶ δὲν
καταλάβαιναν τίποτα ἀπολύτως ἀπὸ τὸ
μηχανισμὸ τῆς κουλτουριάρικης γλώσσας,
ποὺ θεωροῦσε πὼς ἦταν ἡ πραγματικὴ
γλῶσσα τῆς «ρομιοσύνης» ἐν ἀντιθέσει