ΣΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΟΡΘΡΟΥ ̓Αποχαιρετισμὸς στὸν Κ. Τσάτσο Σὲ ἀναγνωρίζομε, ὅπως ἀποσύρεσαι γιὰ πάντα στὸ χῶμα τῆς ̓Αττικῆς, μεγάλε φίλε μας, παίρνοντας μαζὶ σου μιὰν ὁλόκληρη ἐποχή, ἀλλὰ καὶ κληροδοτόντας στοὺς ἐπιγόνους σου μιὰ ματιὰ καθοριστικἡ γιὰ τὰ πεπρωμένα τοῦ ἀνθράόπου. Κι ἂν ἡ κλειστὴ τελετὴ δὲν μᾶς ἐπέτρεψε νὰ καταθέσωμε ἕνα κλαδὶ ἑλιᾶς στὸν τάφο ποὺ σὲ δέχτηκε, δὲν μᾶς ἐμπόδισε νὰ καταθέσωμε τὶς σκέψεις μας γιὰ τὴν μοναδικὴ πνευματικότητά σου, ἐπιβλητικὴ καθώς ἦταν ὡς λόγος συνειρμικὸς καὶ πέρα γιὰ πέρα ἑλληνική. «Τὸ ἑλληνικὸ --ὁμολογοῦσες- τὸ αἰσθανόμαστε σὰ μιὰν ἀρετὴ φωτὸς ποὺ διώχνει τὸ σκιερό, τὸ θαμπό, καὶ ἀποφεύγει τὸ ἀλλόκοσμο τοῦ μυστηρίου: ποὺ δίνει σαφήνεια στὴ γραμμὴ καὶ στὸ περίγραμμα ́ ποὺ φέρει τ ̓ ἀντικείμενα σὲ ἀπόσταση μιᾶς χειρολαβῆς. Μιὰν ἀρετὴ μέτρου, ποὺ δὲν σηκώνει τὴν ὑπερβολὴ καὶ τὴν ὑπέρταση: ποὺ θυσιάζει τὰ τιτανικὰ καὶ τὰ γιγάντια στὰ ὀλύμπια καὶ στὰ ἀνθρώπινα" ποὺ ἡνιοχεῖ τὴν ψυχὴ καὶ, μετὰ κάθε της ξέσπασμα, ὅσο γοργὰ μπορεῖ, τὴν ξαναφέρνει στὸ μέσο ρεῖθρο' ποὺ στρέφεται πρὸς τὸ ὅλο, θυσιάζοντας τὴν ἡδονικὴ λεπτομέρεια στὴν πειθαρχία αὐτοῦ τοῦ ὅλου, καὶ τὸ πάθος τῆς αἴσθησης στὴν τάξη τῆς ἰδέας. Μιὰν ἀρετὴ μέτρου, ποὺ θαυμαστὰ συγχωνεύει ἐντὸς της καὶ τὸ ἄμετρο, προσθέτοντάς του τὴ συνειδητότητα καὶ τὴν εὐλύγιστη ἰσορροπία τῶν μερῶν. Ἕνα μέτρο σταθερὸ κι ὅμως εὔκαμπτο, σὰν τὸν μολυβένιο κανόνα τῆς λέσβιας οἰκοδομῆς. Καὶ μαζὶ μὲ τὸ μέτρο, ἡ ἀρχὴ τῶν κλειστῶν ὁλοτήτων. Ἢ κυριάρχηση, ὄχι γιὰ νὰ μικρύνει, ἀλλὰ γιὰ νὰ ἀντικειμενικοποιηθεῖ, νὰ μορφοποιηθεῖ τὸ πάθος ἀπὸ τὴν ξύπνια συνείδηση, ποὺ δὲν παύει ποτὲ ἀπὸ ψηλὰ νὰ τὸ ἐφορεύει. Έλλογο εἶναι τὸ ἑλληνικό, χωρὶς νὰ δουλεύει στὸν διανοητικὸ λόγο, ἐγκόσμιο, χωρὶς νὰ τοῦ ἀπολείπει τοῦ μυστικοῦ ἡ ἀπεραντοσύνη, ἰδεατὸ, χωρὶς νὰ μακραίνει ἀπὸ τὰ πράγματα, ἄξιο νὰ συμφιλιώνει τὴ διάσταση τῶν ἀντιθέτων, χωρὶς νὰ καταπνίγει τὴν ὕπαρξή τους». Εἶναι τό πρόσωπο τῆς "Ἑλλάδας ὡς λόγος, δηλαδὴ τῆς αἰώνιας ̓ Ἑλλάδας μὲ τὸ αἰνιγματικὸ μειδίαμα, ποὺ ἀναδύεται ἀπὸ τὰ καθοριστικὰ αὐτὰ ρήματα τῆς ̓Ἑλλάδας, ὅταν ὁ λόγος συμπορεύεται μὲ τὸν μῦθο, ἐνῷ ἡ πνοὴ τοῦ διθυράμβου παραμένει κρίσιμη γιὰ τὸ νόημα τῆς ζωῆς, ὅπως ὑπαινίσσεσαι. Εἶναι ἡ ἀγγελία τοῦ Ἕλληνα, ὡς ἱστορικὴ παράσταση, κι ὄχι τοῦ ὑποκειμένου, γιὰ νὰ