4102 ΛΑΜΠΡΟΣ ΝΤΟΚΑΣ: γεννιέται τὸ ἐρώτημα: Οἱ πραγματικότητες, ποὺ κυριαρχοῦνται ἀπὸ αὐστηρὴ λογι- κἡ συνέπεια, ἐκφράζουν, ἔστω καὶ μερικῶς, τὴν ἀντικειμενικὴ πραγματικότητα; Ἢ ἀπάντηση εἶναι ἀρνητική! καὶ θὰ δώσουµε ἕνα παράδειγµα ἀπὸ τὶς γνωστὲς ἀπορίες τοῦ Ζήνωνος: 'Ο ᾽Αχιλλεὺς ἀκολουθεῖ μιὰ χελώνα μὲ σταθερἡ ταχύτητα, ἡ ὁποία εἶναι µεγα- λύτερη τῆς ὁμοίως σταθερῆς ταχύτητας τῆς χελώνας. ᾿Αν Αι εἶναι μιὰ θέση τοῦ ᾿Αχιλλ- έως καὶ Χι τῆς χελώνας, τότε σὲ κάθε στιγμὴ ἡ θέση τῆς χελώνας θὰ εἶναι Χν, ἐνῶ τοῦ ᾿Αχιλλέως θὰ εἶναι ἡ θέση Αι, ὅπου ἡ θέση Αι. προηγεῖται τῆς Χν στὴ διάταξη τῆς ἀκο- λουθίας Αι, ΑΣ, Α:. ..., Αν... Χι, Χλ, Χλι..ι, ἄν... ο ᾿Αχιλλεὺς δὲν θὰ συναντήσει ποτὲ τὴ χελώνα. Πράγματι, σὲ κάθε ζεῦγος θέσεων (Αι, Χι), (Α:, Χ2), ..., (Αν, Χν)... ὑπάρχει ἕνα μέσον, ἀπὸ τὸ ὁποῖο πρέπει νὰ περάσει ὁ ᾿ Αχιλλεὺς' καὶ ἐπειδὴ τὰ ζεύγη εἶναι ἄπειρα, εἷ- ναι ἄπειρα καὶ τὰ µέσα αὐτῶν, δηλαδὴ Μι, Μ., Με, ..., Μν, ... Ἔτσι ὁ ᾿Αχιλλεὺς δὲν μπορεῖ ποτὲ νὰ ξεπεράσει ἕνα ἄπειρο πλῆθος σημείων. Αὐτὴ ἡ ἀπορία προέρχεται ἀπὸ ἐλαττωμα- τικὴ ἐφαρμογὴ τοῦ μαθηματικοῦ μοντέλου, δηλαδὴ ἔχουμε μιὰ νοητικὴ πραγματικότητα ποὺ δὲν ἐκφράζει τὴν ἀντικειμενικὴ διαδοχὴ τῶν συμβάντων. Συγκεκριμένα στὸν καθορι- σμὸ τῆς ἔννοιας τοῦ ἀπείρου περιλαμβάνονταν καὶ ὁ περιττὸς περιορισμός, ὁ ὁποῖος ἀπα- γορεύει τὴν ὕπαρξη γεγονότος μετὰ ἀπὸ μιὰ ἄπειρη διαδοχὴ συμβάντων, δηλαδὴ δὲν ἦταν δεκτὴ γιὰ φιλοσοφικοὺς λόγους ἡ ὑπέρβαση τοῦ ἀπείρου, παρ᾽ ὅλο ποὺ ἡ ἔννοια τοῦ ὁ- ρίου ἦταν διαμορφωμένη. Οἱ φιλόσοφοι καὶ οἱ μαθηματικοὶ τῆς ἀρχαιότητας δὲν μποροῦ- σαν νὰ δεχθοῦν τὴν ὕπαρξη πραγμάτων καὶ γεγονότων πέρα ἀπὸ τὸ ἄπειρο, ἐνῶ δέχονταν τὴν προσέγγιση μὲ ἄπειρο πλῆθος μεταβολῶν. Τὸ προηγούμενο παράδειγμα καθὼς καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα μποροῦμε νὰ βροῦμε στὶς ἐπιστημονικὲς θεωρίες, δείχνουν, ὅτι στὴ δια- μόρφωσῃη τῶν πραγματικοτήτων ὑπεισέρχονται στοιχεῖα ἄσχετα ἀπὸ τοὺς ἀντικειμενικοὺς ἐρεθισμούς, τὰ ὁποῖα διαμορφώνονται ἀπὸ τὶς παραδοχὲς τοῦ ὑποκειμένου. Αν καὶ οἱ ι ν δεχθοῦμε πὼς ἡ νόηση κινεῖται μόνο μέσα στὸν χῶρο τῶν πραγματικοτήτῳν, τότε Ποιότητα καὶ Παιδεία Τὸ θέμα τῆς παιδείας ἀπὸ ἀρχαιοτάτων χρόνων ἕως σήμερα εἶναι ποιοτικό. Δὲν ὑπάρχει ἀντίκρυσμα στὴν ὅποια παιδεία, ποὺ ἀποβλέπει σὲ ποσοτικοὺς στό- χους, γιατὶ αὐτομάτως ὑποβιβάζεται τὸ ποιοτικό της ἐπίπεδο, καὶ ἀπολήγει σὲ ἀ- παιδεία. ᾿Αλλά κάποια στιγμὴ ἡ «παιδεία« ταυτίστηκε μὲ τὸ «πτυχίο», ἀπέκτησε σκοπὸ καὶ χαρακτῆρα ποσοτικὸ καὶ μὲ τὸ πέρασμα τοῦ χρόνου κάτω ἀπὸ τὴν μαζρποιητικὴ ἐπίδραση τῶν διαφόρων «-ισμῶν» ἔγινε ἀντικείμενο τῆς ἐξουσίας. Ἔτσι λοιπὸν φτάσαμε νὰ ζητᾶμε ὄχι μόνο «γεφύρια σὲ ἀνύπαρκτα ποτάμια» (καὶ οἱ ἐξουσιαστὲς νὰ τὰ ὑπόσχονται) ἀλλὰ καὶ πτυχία μὲ ἀνύπαρκτη παιδεία ἢ ἀκόμη μὲ ἀνύπαρκτη «ἐκπαίδευση», ποὺ συνιστᾶ ψευδεπίγραφη ἔκφραση τῆς παιδείας. ο ᾿Αριστοτέλης στὸ Λύκειο καὶ ὁ Πλάτωνας στὴν ᾿Ακαδημεία ᾱ- σχολοῦνταν µόνο μὲ τὴν παιδεία, καὶ μάλιστα ὑψηλοῦ ἐπιπέδου καὶ περιεχοµέ- νου, χωρὶς βεβαίως πτυχία. Στὶς μέρες µας εἴμαστε μάρτυρες ἐξευτελισμοῦ τῆς σχολικῆς καὶ πανεπιστη- μιακῆς ἐκπαίδευσης, ὅπου ἡ ἀπουσία τῆς ποιότητας εἶναι ὁλοσχερής. Οἱ παλαιό- τεροι τὸ ξέρουν, ὅτι κάποτε οἱ γυμνασιακὲς καὶ πανεπιστημιακὲς σπουδὲς εἶχαν κάποιο περιεχόµενο, κάποια τέλος πάντων ποιότητα, παρὰ τὰ ἀναμφισβήτητα μόνιμα μειονεκτήματα τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήµατος. Κι ὅμως, ἀντὶ νὰ βελτιω- θοῦν τὰ πράγματα, χειροτέρεψαν., Δὲν θὰ μπῶ σὲ λεπτομέρειες, οὔτε θὰ ἀναλύσω οτος