ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
73ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1988
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Επιστήμη και αλήθεια — ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ, ΚΩΣΤΑΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΕΤΠΔΟΤΗ ΕΠΙΣΤΟΔΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ
᾿Επιστήμη καὶ ἀλήθεια
Κύριε διευθυντά,
"Ὅλοι γνωρίζουμε σήµερα, πὼς δὲν ὑ-
πάρχει πιὰ ἐπιστήμη ἀνεξάρτητη καὶ ᾱ-
παλλαγμένη ἀπὸ ὁποιαδήποτε σκοπιµότη-
τα. Εχει μεταῤληθεῖ σ᾽ ἕνα ἐπιστημονικὸ
ἀκαδημαϊσμό, ἕνα καθεστὼς ἀξιῶν ποὺ διέ-
πουν τὴ σύγχρονη ἐπιστήμη σὰν λειτούρ-
γηµα καὶ σὰν κάτι τὸ ἀναγκαῖο. ᾿Η νόθευ-
ση τοῦ ἰδανικοῦ τῆς ἀλήθειας σὰν µοναδι-
κοῦ σκοποῦ τῆς ἐπιστημονικῆς ἔρευνας καὶ
ζωῆς ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴ συγκεκριμένη
µορκφὴ ποὺ παίρνει στὴν ἐπιστημονικὴ δε-
οντολογία καὶ πράξη ὀπώλειας τῆς ἔπι-
στημονικῆς ἀνεξαρτησίας. Προσδιοριστι-
κὸ σύμπτωμα τοῦ ἐπιστημονισμοῦ - ἆκα-
δημαϊσμοῦ εἶναι τὸ φαινόμενο τῆς σύνδε-
σης δύο πραγμάτων ἀπὸ τὴ φύση τους ξέ-
νὼν μεταξύ τους καὶ ἀσυμβίβαστων: τῆς ἓ-
πιστήµης καὶ τῆς ἐξουσίας. Γιατί, ἐνῶ τῆς
πρώτης κορυφαῖο χαρακτηριστικὸ εἶναι τὸ
δίπτυχο ἐλευθερία-άλήθεια, τῆς δεύτερης
εἶναι τὸ ἐκ διαμέτρου ἀντίθετο δύναμη-
δόγμα.
Ἢ μετάπτωση τῆς ἐπιστήμης σὲ θερα-
παινίδα τῆς ἐξουσίας ἐκφράζεται μὲ τὴν
εἰσαγωγὴ στὸ χῶρο τοῦ ἐπιστητοῦ τῆς οἱ-
κονομικῆς καὶ ὀργανωτικῆς σκοπιμότητας
-- - δύο στοιχείων καθαρὰ ἐξουσιαστικῶν.
Στὸ φαινόμενο τῆς ἐπιστήμης ἡ ὀργάνωση
ἐκφράζεται μὲ τὸ σχολαστικισμό, δηλαδὴ
τὴν ἀναγκαστικὴ καὶ ὁλοκληρωτικὴ ὑπο-
ταγὴ τῆς ἐπιστημονικῆς σκέψης, ἔρευνας
καὶ πράξης, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ ἐπι-
στημονικοῦ κόσμου στὰ διάφορα «δόγμα-
τα» καὶ «σχολές». Ἔτσι ἡ κοινωνιολογία,
ἡ φιλοσοφία, ἡ βιολογία, ἡ ἰατρικὴ καὶ ἡ
τεχνολογία γενικὰ δὲν εἶναι τίποτα ἄλλο ἀ-
πὸ ἁπλᾶ πνευματικὰ συμπληρώματα ἢ ἐπι-
στημονικοφανεῖς ἑδραιώσεις πολιτικῶν ἰ-
δεολογιῶν ἢ κοσμοθεωριῶν καὶ γενικὰ τῶν
κατεστημένων ἀντιλήψεων γιὰ τὴ ζωὴ καὶ
γιὰ τὸ σύμπαν.
"Ὑπάρχουν σύγχρονα κορυφαῖα ἔργα ἐ-
πιστημονικῆς φιλοσοφίας, στὰ ὁποῖα καὶ ἡ
ἐπιστήμη καὶ ἡ φιλοσοφία ἐκμηδενίζονται
καὶ καταργοῦνται ἀπὸ τὸ πολιτικο-κοινῶ-
νικὸ δόγμα ποὺ ὑπηρετοῦν. ' Υποταγμένη
λοιπὸν καὶ κατασπλακωμένη ἡ ἐπιστήμη
ἀπ᾽ αὐτὸ τὸν ὀγκόλιθο τῆς ἐξουσιαστικῆς
σκοπιμότητας, ἀποκόπτεται τελικὰ ἀπὸ τὸν
ὀμφάλιο λῶρο της, τὴν ἀλήθεια, καὶ χάνει
τὴν ἴδια τὴν φύση της. Μέσα στὰ καταθλι-
πτικἁ πλαίσια τοῦ «δόγματος» καὶ τῆς
«σχολῆς» ἡ ἐλευθερία τῆς ἀπεριόριστης ᾱ-
ναζήτησης συντρίβεται καὶ χάνεται.
Τὰ περισσότερα ἐπιστημονικὰ ἔργα τῆς
ἐποχῆς, «πρωτοποριακά» καὶ μή. στὴν
πραγματικότητα δὲν εἶναι ἄλλο ἀπὸ ἔπα-
ναλήψεις µέσα στὸν ἴδιο καμβᾶ. ᾿Ασφυ-
κτιᾶ ἡ ἐπιστήμη, καθὼς συναντᾷ στὸ δρό-
μο τῆς τὸ ἀξεπέραστο φράγμα τῆς ἐξου-
σίας. ᾿Ασφυκτιᾶ, σταματᾶ, ἀκινητοποιεῖ-
ται, ἀναρχοποιεῖται μπροστὰ στὸ ἐξουσια-
στικὸ δόγμα’ καὶ περιστρέφεται γύρω ἀπὸ
τὸν ξαντό της. περιοχὴ τῆς γνώσης ποὺ
ἀφορᾶ στὴν οὐσία. τὴν ἀλήθεια καθολικοῦ
κύρους καὶ γενικότερης ἰσχύος, ἡ ἀπαλ-
λαγμένη ἀπὸ κάθε περιορισμό, ἡ ἀπολύτως
ἐλεύθερη ἀλήθεια εἶναι ἀπαγορευμένος
καρπὸς γιὰ τὸν σύγχρονο ἐπιστημονισμὸ-ἀ-
καδημαῖσμό. Καὶ οἱ ἐπιστήμονες μετατρέ-
πονται σταδιακὰ σὲ παράσιτα τοῦ πνεύμα-
τος χωρὶς καμμία δυνατότητα καὶ προῦπό-
θεση δικιᾶς τους πρωτότυπης δημιουργίας"
σὲ πνευματικὰ ἀπολιθώματα, ποὺ θὰ ἔπιβι-
ώνουν καὶ θὰ ᾿δικαιώνονται ὄχι γιατὶ θὰ
συνεχίζουν τὸ δρόµο τους πρὸς τὴν ἀλή-
θεια, ἀλλὰ γιατὶ θὰ τρέφονται πνευματικὰ ᾱ-
πὸ τὸ µόχθο τῶν παλιότερων, τῶν ἐλεύθε-
ρων πνευμάτων.
Μετὰ τιμῆς
Κώστας Δημόπουλος
᾿Ιατρὸς
Χαλκίδα