ΜΙΧΑΗΛ ΔΑΝΙΚΑΣ3 Ἢ «μάχη τῆς ᾽Αγγλίας» γιὰ τὴ διατήρηση τῶν ἑλληνικῶν σπουδῶν στὴν Παιδεία της Ἢ σύγχρονη ἐποχὴ παρὰ τὰ μεγάλα ἐπιτεύγματά της στὶς ἐπιστῆμες καὶ τὴν τεχνολογία δὲν μπόρεσε νὰ δημιουργήσει κάποια σταθερὰ σημεῖα ἀναφορᾶς, κά- ποιες ἀξίες στὶς ὁποῖες νὰ μποροῦν νὰ προσβλέπουν οἱ ἄνθρωποι. “Οταν δὲ κυ- ριαρχεῖ μιὰ τέτοια κρίση ἀξιῶν, φρονῶ πὼς ἡ ἀνθρωπότης δὲν ἔχει ἄλλη ἔπιλο- γὴ παρὰ νὰ κοιτάξει πίσω, πρὸς τὴν κλασσικἡ ἀρχαιότητα, γιὰ ν᾿ ἀντλήσει δι- δάγµατα καὶ νὰ ἐνστερνισθεῖ καὶ πάλι τὶς ἀξίες, οἱ ὁποῖες τότε ἐπεκράτησαν. 'Ἡ προτροπἡ «πίσω στοὺς ἀρχαίους» δὲν στερεῖται σημασίας. Εἶναι, γιὰ τὴν ἐποχή μας. ὑπέρτατη κραυγὴ ἀγωνίας, ἡ ὁποία ὑπαγορεύεται ἀπὸ μιὰ ἀδήριτη ἀνάγκη. “Ὅμως καὶ ἐὰν ἀκόμη κάποιος ἐπείθετο γιὰ τὴν διαχρονικότητα τῶν ἀξιῶν τῆς κλασσικῆς παιδείας καὶ τὴν ἐπικαιρότητά τους στὴν ἐποχή µας, θὰ μποροῦσε νὰ ρωτήσει: σὲ τί χρησιμεύει ἡ κλασσικὴ παιδεία σήμερα; Ποιά τὰ χειροπιαστὰ ὀ- φέλη ἀπὸ τὴν μελέτη τῶν μεγάλων τῆς Ἑλληνικῆς ἀρχαιότητος; "Αν καὶ οἱ δυὸ αὐτὲς ἐρωτήσεις ἐντάσσονται στὴν ὠφελιμιστικὴ «λογικὴ» τῆς σύγχρονης ἐποχῆς, φρονῶ πὼς δὲν θἄπρεπε νὰ τὶς ἀφήσουμε ἀναπάντητες. ὋΟ σύγχρονος ἄνθρωπος ἐνδιαφέρεται περισσότερο γιὰ ἄμεσα, πρακτικὰ ἀποτελέ- σµατα παρὰ γιὰ ἰδέες καὶ ἰδανικά. ᾿Αλλὰ καὶ ἐδῶ θὰ μποροῦσε κάποιος ν᾿ ἀπα- ντήσει πὼς μιὰ (πρόχειρη ἔστω) ματιὰ στοὺς ὅρους τῆς σύγχρονης τεχνολογίας καὶ τῶν ἐπιστημῶν γενικώτερα ἀποδεικνύει τὴν μεγάλη ἐπίδραση τὴν ὁποία ἐξα- κολουθεῖ νὰ ἀσκεῖ ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα στὴν διαµόρφωση τῶν καινούργιων ἔπι- στημονικῶν ὅρων. ᾿Αποκοπὴ ἀπὸ τὸ κλασσικὸ παρελθὸν καὶ τὴν μοναδική του γλῶσσα, θᾶλεγα, θὰ σήμαινε αὐτομάτως καὶ τεράστιες ὀυσκολίες ἐκφράσεως καὶ διατυπώσεως τυχὸν νέων ὅρων. Ὅποιος ἀμφιβάλλει γιὰ τοῦ λόγου τὸ ἀληθές, ἂς ξεφυλλίσει ἁπλῶς ἕνα ὁποιοδήποτε ἐπιστημονικὸ περιοδικὀ κύρους. Θὰ διαπι- στώσει ὅτι καὶ οἱ πλέον πρωτοποριακοὶ τομεῖς τῆς τεχνολογίας καὶ τῶν ἐπιστη- μῶν συνεχίζουν ν᾿ ἀντλοῦν ἕνα σημαντικὸ ποσοστὸ τῶν ὅρων τους ἀπὸ τὴν ἕλ- ληνικἡ γλῶσσα. Βλέπουμε δηλαδή, πὼς ἡ κλασσικἡ παιδεία πέρα ἀπὸ τὶς ἀπαρά- μιλλες ἠθικὲς ἀξίες τὶς ὁποῖες ἐκληροδότησε στὸ ἀνθρώπινο γένος, ἔχει καὶ ᾱ- µεση πρακτικἡ χρησιμότητα. Σ᾽ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ σημεῖο, μιὰ ποὺ μιλοῦμε γιὰ τὴν καθαρῶς πρακτικὴ πλευρὰ τῶν κλασσικῶν σπουδῶν, ἂς ἀναφέρουμε κάτι τὸ ἀληθινὰ συγκλονιστι- κὀ; στὶς Η.Π.Α. ἤδη σημειοῦται μιὰ ἀναγέννηση τῶν κλασσικῶν σπουδῶν. Στὴν ᾿Ινδιανάπολη τετρακόσιοι μαθητὲς ἠλικίας ! 1 ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι διδάχθηκαν ἕλλη- νικὰ καὶ λατινικά, βελτίωσαν τὴν ἐπίδοσή τους στὴν ἀγγλικὴ γλῶσσα καθὼς καὶ (ἐδῶ ἀκριβῶς βρίσκεται ἡ συγκλονιστικἡ εἴδηση) στὰ μαθηματικὰ καὶ στὰ ἄλλα µαθήµατα θετικῆς κατευθύνσεως”. Τὸ ὅτι ἡ µελέτη τῶν κλασσικῶν γλωσσῶν ἐ- πανεισήχθη στὰ ἀμερικανικὰ σχολεῖα μὲ κύριο σκοπὸ τὴν βελτίωση τῆς ἀκαδη- "Ὁ ὁρ. Μιχαὴλ Δονίκας εἶναι μηχανολόγος. µέλος τῆς ᾿Ερουυνητικῆς ᾿Οµάδος ΄Υψηλῶν Τάσεων τοῦ Τον οχογικοῦ Πανεπιστηµίου τοῦ Εἰπά]ονει (Ολλανδία).