ΜΑΡΩ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ 168 χρόνια γυναικείας λογοτεχνίας (Ἐὐανθία Καΐρη--- ̓ Ελισάβετ Μαρτινέγκου) Χωρὶς ἀμφιβολία μέσα στὰ 350 χρόνια τῆς σκλαβιᾶς τοῦ Γένους πλῆθος θὰ ὑπῆρξαν οἱ γυναῖκες ποὺ ἔγραψαν ἐπώνυμα. Ἢ λογοτεχνία καὶ ἰδιαίτερα ἡ ποίηση, καθὼς ἀναβλύζουν ἀπὸ τοὺς ἐσώτερους ψυχικοὺς χώρους, ταιριάζουν στὴν γυναικεία αἴσθηση καὶ κεντρίζουν τὶς ἰδιαίτερες χορδὲς γιὰ δημιουργία. ́Ὅμως δὲν ἔχουμε σημάδι ἐπώνυμης γυναικείας λογοτεχνίας, κι αὐτὸ ὁφείλεται στὸν σκληρό, τὸν ἀνελέητο, θὰ λέΎαμε, περιορισμὸ τῆς γυναίκας καὶ ἀποκλεισμὸ τόσο ἀπὸ τὴν κοινωνικὴ ὅσο καὶ ἀπὸ τὴν πνευματικὴ ζωή. Τὸ πρῶτο σημάδι καὶ ὄνομα γυναικείας λογοτεχνίας παρουσιάζεται ἀκριβῶς ἕνα χρόνο πρὶν τὸν ξεσηκωμό. Καὶ τ ̓ ὄνομα αὐτὸ εἶναι τῆς πρώτης καὶ θρυλικῆς 'Ελληνίδας λογοτέχνιδας Εὐανθίας Καΐρη, μιᾶς ἀπὸ τὶς διαπρεπέστερες γυναικεῖες μορφὲς τῆς ἀναγεννημένης Ελλάδας. Γεννημένη ἡ Καΐρη στὴν ἼΑνδρο τὸ 1799, ἀπὸ ἀρχοντικὴ οἰκογένεια, προκαλεῖ τὴν ἔκπληξη καὶ σ ̓ αὐτὸν ἀκόμη τὸν ̓ Αδαμάντιο Κοραῆ, μὲ τὸν ὁποῖο διατηρεῖ συχνότατη ἀλληλογραφία, γιὰ τὴν καταπληκτική της μόρφωση. Μὲ προτροπἡ τοῦ Κοραῆ μεταφράζει τὸ σύγγραμμα τοῦ Μπουγιὸν «Συμβουλαὶί πρὸς τὴν θυγατέρα μου», τὸ ὁποῖο τυπώνει τὸ [820 στὸ τυπογραφεῖο τῆς Σχολῆς τῶν Κυδωνιῶν. ̓Εκτὸς ἀπὸ τὴν ἄψογη μετάφραση (ἡ Καΐρη γνώριζε τέλεια τὴν γαλλική, τὴν ἰταλική, τὴν ἀρχαία Ἑλληνική, τὴν Φφιλοσοφία καὶ τὰ ἀνώτερα μαθηματικὰ) γράφει ἕναν μακρὺ πρόλογο στὸ βιβλίο. Στὸ κείμενο αὐτὸ προτρέπει τὶς "Ἑλληνίδες τοῦ καιροῦ της νὰ ἀσχοληθοῦν ἐπίμονα μὲ τὴν μόρφωσή τους. ̓Αλλὰ τὸ πρῶτο ἐπώνυμο ἔργο Ύγυναικείας πνευματικῆς δημιουργίας ἔχει καὶ τὸν παλμὸ τῆς ἀγωνιστικότητας. Εἶναι βγαλμένο ἀπὸ τὶς φλόγες τοῦ ἀγῶνα, ἀνήκει κι αὐτὸ στὴν Εὐανθία Καΐρη καὶ ἁπο- Ὃ σημαντικὸς φιλόσοφος Θεόφιλος Καΐρης. Ἢ ἀδελφή του Εὐανθία ἦταν ἐπίσης ἡ πιὸ σημαντικὴ ̓ Ελληνίδα διανοούμενη τοῦ ιθ ́ αἰῶνος. τελεῖ ἕνα σάλπισμα πρὸς τὶς γυναῖκες τοῦ κόσμου νὰ συμπαρασταθοῦν καὶ νὰ βοηθήσουν τὸν κατατρεγμένο λαὸ τῶν "Ελλήνων, ποὺ πάλευε γιὰ τὴν λευτεριά του. Εἶναι τὸ φυηλλάδιο τῆς πνευματικῆς ἐκείνης ἡρωίδας, ποὺ τυπώθηκε τὸ [825 στὴν “Ύδρα μὲ τίτλο « ̓Επιστολὴ "Ελλήνων τινων πρὸς Φιλελληνίδας, συντεθεῖσα παρά τινος τῶν σπουδαιοτέρων Ελληνίδων». Στὸ κείμενο αὐτὸ ἡ Καΐρη ἱστορεῖ τὴν "Ἑλληνικὴ τραγωδία καὶ κάνει ἔκκληση γιὰ μιὰ θετικἠ συμπαράσταση ὅλων τῶν «φιλελευθέρων καρδιῶν τοῦ κόσμου. Μιὰ γυναῖκα ἀπευθύνεται στὶς γυναῖκες καὶ μιλάει στὴν γλῶσσα ἐκείνη τῶν αἰσθημάτων, ποὺ μόνον αὐὖτὲς ξέρουν νὰ τραβοῦν ἀπὸ τὶς ἄχραντες περιοχὲς τῆς ψυχῆς, γιὰ νὰ ὑπερασπίσουν τὸ πνεῦμα, τὴν κοινωνικὴ ἁρμονία καὶ τὴν ἠθικὴ ἐλευθερία τῶν ἀνθρώπων. ἛἝνα χρόνο μετὰ τὴν ἔκδοση τοῦ μανιφέστου, δηλ.