ΜΑΡΩ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ 168 χρόνια γυναικείας λογοτεχνίας (Ἐὐανθία Καΐρη---᾿ Ελισάβετ Μαρτινέγκου) Χωρὶς ἀμφιβολία µέσα στὰ 350 χρόνια τῆς σκλαβιᾶς τοῦ Γένους πλῆθος θὰ ὑπῆρ- ξαν οἱ γυναῖκες ποὺ ἔγραψαν ἐπώνυμα. Ἢ λογοτεχνία καὶ ἰδιαίτερα ἡ ποίηση, καθὼς ἀναβλύζουν ἀπὸ τοὺς ἐσώτερους ψυχικοὺς χώρους, ταιριάζουν στὴν γυναικεία αἴσθη- ση καὶ κεντρίζουν τὶς ἰδιαίτερες χορδὲς γιὰ δημιουργία. ΄Ὅμως δὲν ἔχουμε σημάδι ἐ- πώνυμης γυναικείας λογοτεχνίας, κι αὐτὸ ὁ- φείλεται στὸν σκληρό, τὸν ἀνελέητο, θὰ λέ- Ύαμε, περιορισμὸ τῆς γυναίκας καὶ ἀπο- κλεισμὸ τόσο ἀπὸ τὴν κοινωνικὴ ὅσο καὶ ἀπὸ τὴν πνευματικὴ ζωή. Τὸ πρῶτο σημάδι καὶ ὄνομα γυναικείας λογοτεχνίας παρουσιάζεται ἀκριβῶς ἕνα χρόνο πρὶν τὸν ξεσηκωμό. Καὶ τ᾽ ὄνομα αὐτὸ εἶναι τῆς πρώτης καὶ θρυλικῆς 'Ελ- ληνίδας λογοτέχνιδας Εὐανθίας Καΐρη, μιᾶς ἀπὸ τὶς διαπρεπέστερες γυναικεῖες μορφὲς τῆς ἀναγεννημένης Ελλάδας. Γεν- νηµένη ἡ Καΐρη στὴν ἼΑνδρο τὸ 1799, ἀπὸ ἀρχοντικὴ οἰκογένεια, προκαλεῖ τὴν ἔκ- πληξη καὶ σ᾽ αὐτὸν ἀκόμη τὸν ᾿ Αδαμάντιο Κοραῆ, μὲ τὸν ὁποῖο διατηρεῖ συχνότατη ἀλληλογραφία, γιὰ τὴν καταπληκτική της μόρφωση. Μὲ προτροπἡ τοῦ Κοραῆ μεταφράζει τὸ σύγγραμμα τοῦ Μπουγιὸν «Συμβουλαὶί πρὸς τὴν θυγατέρα µου», τὸ ὁποῖο τυπώνει τὸ [820 στὸ τυπογραφεῖο τῆς Σχολῆς τῶν Κυ- δωνιῶν. ᾿Εκτὸς ἀπὸ τὴν ἄψογη μετάφραση (ἡ Καΐρη γνώριζε τέλεια τὴν γαλλική, τὴν ἰταλική, τὴν ἀρχαία Ἑλληνική, τὴν Φφιλο- σοφία καὶ τὰ ἀνώτερα μαθηματικὰ) γράφει ἕναν μακρὺ πρόλογο στὸ βιβλίο. Στὸ κεί- µενο αὐτὸ προτρέπει τὶς "Ἑλληνίδες τοῦ καιροῦ της νὰ ἀσχοληθοῦν ἐπίμονα μὲ τὴν µόρφωσή τους. ᾿Αλλὰ τὸ πρῶτο ἐπώνυμο ἔργο Ύγυναι- κείας πνευματικῆς δημιουργίας ἔχει καὶ τὸν παλμὸ τῆς ἀγωνιστικότητας. Εἶναι βγαλμένο ἀπὸ τὶς φλόγες τοῦ ἀγῶνα, ἀνή- κει κι αὐτὸ στὴν Εὐανθία Καΐρη καὶ ἁπο- Ὃ σημαντικὸς φιλόσοφος Θεόφιλος Καΐρης. Ἢ ἀδελφή του Εὐανθία ἦταν ἐπίσης ἡ πιὸ ση- μαντικὴ ᾿ Ελληνίδα διανοούμενη τοῦ ιθ΄ αἰῶνος. τελεῖ ἕνα σάλπισμα πρὸς τὶς γυναῖκες τοῦ κόσμου νὰ συμπαρασταθοῦν καὶ νὰ βοηθή- σουν τὸν κατατρεγμένο λαὸ τῶν "Ελλήνων, ποὺ πάλευε γιὰ τὴν λευτεριά του. Εἶναι τὸ φυηλλάδιο τῆς πνευματικῆς ἐκείνης ἡρωί- δας, ποὺ τυπώθηκε τὸ [825 στὴν “Ύδρα μὲ τίτλο «᾿Επιστολὴ "Ελλήνων τινων πρὸς Φιλελληνίδας, συντεθεῖσα παρά τινος τῶν σπουδαιοτέρων Ελληνίδων». Στὸ κείµενο αὐτὸ ἡ Καΐρη ἱστορεῖ τὴν "Ἑλληνικὴ τρα- γωδία καὶ κάνει ἔκκληση γιὰ μιὰ θετικἠ συμπαράσταση ὅλων τῶν «φιλελευθέρων καρδιῶν τοῦ κόσμου. Μιὰ γυναῖκα ἀπευθύ- νεται στὶς γυναῖκες καὶ μιλάει στὴν γλῶσ- σα ἐκείνη τῶν αἰσθημάτων, ποὺ µόνον αὐὖ- τὲς ξέρουν νὰ τραβοῦν ἀπὸ τὶς ἄχραντες περιοχὲς τῆς ψυχῆς, γιὰ νὰ ὑπερασπίσουν τὸ πνεῦμα, τὴν κοινωνικὴ ἁρμονία καὶ τὴν ἠθικὴ ἐλευθερία τῶν ἀνθρώπων. ἛἝνα χρό- νο μετὰ τὴν ἔκδοση τοῦ µανιφέστου, δηλ.