η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ νο τολμά... -ᾱ ΑΡΙΣΤΟΤΕΔΗΣ Θ. ΝΙΚΟΛΑ ΤΔΗΣ, Ὃ τρόπος τῆς γλώσσας καὶ ᾿ ἄλλες ἐγγραφὲς Ὃ ᾿Αριστοτέλης Νικολαΐδης, γεννημένος στὴν ποιητικὴ Λέσβο, εἶναι ἐραστὴς τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας καὶ αὐθεντικὸς ἐρασιτέχνης γλωσσολόγος, ὡσὰν νὰ βγῆκε ἀπὸ τὰ σωθικά της, ὅπως αὐτὴ ἡ ἴδια ἡ γλῶσσα μας. («Ξέρεις τί θὰ πεῖ νὰ περιμένεις ἀπ᾿ τὴν φύ- σὴ νὰ μιλήσει στὴν λαλιά σου;» Σελ. 126). Στὸ ἀνὰ χεῖρας ὀγκῶδες βιβλίο τοῦ Α.Ν. (ψυ- χίατρου τὸ ἐπάγγελμα καὶ πολυγλωσσότατου) μὲ τὰ 23 δοκίµια ἀποτυπώνεται ταυτοχρό- νως κεντρομόλα καὶ φυγόκεντρα ὁ βιωμένος καημὸς τοῦ συγγραφέα γιὰ τὴν γλῶσσα τῶν γλωσσῶν: τὴν ἑλληνική. Περιορίζομαι στὴν συνολικὴ περιγραφὴ τῆς εἰκόνας ποὺ προκύ- πτει ἀπὸ τὴν μελέτη τῶν 23 δοκιμίων προσπαθώντας νὰ ἀποδώσω τὰ κοινὰ χαρακτηριστι- κά τους καθὼς καὶ βασικὲς ἀντιλήψεις τοῦ συγγραφέα. Τὸ κυριώτερο συμπέρασμα ποὺ προκύπτει ἀπὸ τὴν μελέτη τοῦ βιβλίου συνοψίζεται στὸ ὅτι ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα εἶναι μία καὶ διαχρονικὰ ἐξελίσσεται συνεχῶς, ἀλλὰ ἐτυμο- λογικὰ παραμένει ἀναλλοίωτη. ᾿Επίσης ὅτι ἡ φροντίδα µας γι᾿ αὐτὴν ἀποτελεῖ καθῆκον ἀναπνοῆς καὶ προὐπόθεση ἐλευθερίας γιὰ τὸν κάθε πολίτη τοῦ τόπου μας ἐφ᾽ ὅρου ζωῆς. ΓἝνα ἄλλο συμπέρασμα ποὺ προκύπτει εἶναι, ὅτι ὕστερα ἀπὸ τὴν ἁλματώδη πρόοδο ποὺ γνώρισε ἡ ἐπιστήμη τῆς γλωσσολογίας στὸν αἰῶνα µας, ἀποκαλύφτηκε, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα δὲν εἶναι µία ὁποιαδήποτε γλῶσσα, ἀλλὰ γλῶσσα ἀναφορᾶς καὶ μάνα-γλῶσσα γιὰ ὅλες σχεδὸν τὶς γλῶσσες τοῦ κόσμου. ᾿Απὸ τὴν ἐτυμολογικὴ ἀνάλυση καὶ ἐμβάθυνση στὶς λέξεις (ἂς ἀναφερθεῖ ὁ Χάϊντεγκερ) ὁ ἴδιος ὁ Α. Νικολαΐδης καὶ πρόσφατα ἀπὸ τὶς στῆλες τοῦ «Δαυλοῦ» ὁ Η. Τσατσόμοιρος, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἄλλοι, διαπιστώνουν ὅτι πίσω ἀπὸ τὶς ἑλληνικὲς λέξεις κρύβεται ἡ ἱστορία µας καὶ κατ᾽ ἐπέκταση ἡ ἱστορία τῆς πολι- τισμένης ἀνθρωπότητας. Σχετικὰ μὲ τὸ ἐλληνικὸ ἀλφάβητο ὁ Α.Ν. ὑποστηρίζει καὶ ἀποδεικνύει ὅτι ἀποτελεῖ ἐ- παναστατικὴ ἀνακάλυψη γιὰ τὴν μοίρα τοῦ ἀνθρώπου, συνιστᾶ τὴν σπουδαιότερη ἐξαλ- λαγὴ τῆς γραφῆς καὶ τεχνολογικὰ παραμένει ἀξεπέραστο ἐδῶ καὶ χιλιάδες χρόνια. Μέσω τοῦ ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου καὶ τῶν ἀλφαβήτων ποὺ προέκυψαν ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸ διὰ τοῦ λατινικοῦ ἡ ἀνθρώπινη σκέψη κατόρθωσε νὰ ἀποδώσει λεπτεπίλεπτες ἀφηρημένες ἔν- νοιες τῆς συνειδήσεως φθάνοντας στὸν αἰώνιο ἑλληνικὸ Λόγο, ποὺ σήμερα καταυγόζει τὴν ἀνθρωπότητα, παρὰ τὶς κίβδηλες προσπάθειες τῶν δῆθεν «διαλεκτικῶν» τῶν διαφόρων «ισμῶν» νὰ ἐναντιωθοῦν. 'Ο ᾿Αριστοτέλης Νικολαΐδης βαθύτατα « Ελληνικὸς» εὐτύχησε νὰ ζεῖ σὲ οἰκογενειακὸ περιβάλλον ποὺ εἶχε ἐπίγνωση τῆς σημασίας τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας. ᾿ Απολαυστικὲς καὶ διδακτικὲς εἶναι οἱ στιχομυθίες τοῦ πατρός του Θεολόγη (ἰατροῦ καὶ πρόσφυγα ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη) μὲ τὸν Κ. Βάρναλη γιὰ τὴ γλῶσσα: «Φτερό, ὄχι πτερό, γιατὶ πῶς θὰ ποῦμε: Φτέραρχος καὶ φτερύγιο»; ᾿ Ακόμη πρωτοποριακὴ εἶναι ἡ ἰδέα τοῦ συγγραφέα γιὰ τὸ «Διεθνὲς "Ίδρυμα ᾿Επιστημονικῆς Ορολογίας καὶ Γλώσσας» ποὺ ἵδρυσε τὸ Ι966, καὶ τώρα ἑδρεύει στὴ Γενεύη, μὲ ὑπεύθυνο τὸν ἀδελφό του γιατρὸ καὶ ἐπίσης αὐθεντικὸ ταλέ- ντο στὰ γλωσσικὰ Ν. Νικολαΐδη, καθηγητὴ τῆς ψυχανάλυσης στὸ Πανεπιστήµιο τῆς Γε- νεύης μὲ µεγάλη ἀπήχηση παγκοσμίως. "Αφησα γιὰ τελευταίο τὸν ἀξονικὸ ρόλο ποὺ ἔπαιξε ὁ Α.Ν, στὴν Ίδρυση τοῦ «Ἑλληνι- κοῦ Γλωσσικοῦ Ομίλου», τοῦ ὁποίου ἡ διακήρυξη τῆς 174 1982 συγκίνησε τὸ Πανελλή- νιο, σὲ μιὰ προσπάθεια νὰ σταματήσει ἡ περαιτέρω ἐξαχρείωση καὶ στρέβλωση τῆς γλώσσας µας. Δυπᾶμαι ποὺ δὲν ὑπάρχει χῶρος νὰ ἐπεκταθῶ σὲ ἐπὶ μέρους κείµενα τοῦ βι-