ΔΗΛΩΣΗ ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΗ Στὸ τεῦχος 73 (Ιανουαρίου) κάναμε στὴ στήλη αὐτὴ μιὰ πρώτη προσπάθεια ἀξιολογή- σεως τῆς καταπληκτικῆς ἑρμηνείας τῆς γενέ- σεως τοῦ ἀνθρώπινου προφορικοῦ καὶ γρα- πτοῦ Λόγου, ποὺ στοιχειοθετεῖ ἀργὰ καὶ µε- θοδικὰ ὁ κ. ᾿Ηλίας Λεωνίδα Τσατσόμοιρος στὸ «Δαυλό», καθὼς καὶ μιὰ πρώτη ἀναφορὰ στὶς συνέπειες ποὺ θὰ ἔχη κατὰ τὴ γνώμη μας ἐπὶ τοῦ μέλλοντος τῆς γλωσσολογίας, τῆς φι- λολογίας, τῆς ἱστορίας, τῆς ἐπιστήμης γενι-. κά, τοῦ πολιτισμοῦ καὶ γενικότερα τῆς δομῆς τῆς ἀνθρώπινης διάνοιας τὸ νέο αὐτὸ πολὺ μεγάλο ἐπιστημονικὸ «γεγονὸς», ποὺ στιγμα- τοδοτεῖται τώρα στὶς στῆλες τοῦ Περιοδικοῦ αὐτοῦ. Μολονότι μπορεῖ καθένας εὔκολα νὰ ἀμφισβητήση τὶς ἐκτιμήσεις μας αὐτὲς (διότι «οὔπω καιρός»). ὅμως ἐμεῖς δικαιούμεθα νὰ τὶς συμπληρώσουμε, ἀφοῦ ὁ κίνδυνος νὰ μιλή- σουμε ἀνεύθυνα, νὰ διαψευσθοῦμε καὶ νὰ ἐ- κτεθοῦμε, στὴν περίπτωση ποὺ βρισκόμαστε σὲ πλάνη, ἀποτελεῖ καὶ τὴν ἰσχυρὴ «ἐγγύηση» ποὺ παρέχουμε στὸν ἀναγνώστη γι᾿ αὐτὰ ποὺ λέμε, ἀλλὰ καὶ τὸ μὴ δυνάμενο νὰ παραμερι- σθῆ κίνητρο γιὰ ἔγκαιρη ἀνάληψη τῶν πνευ- ματικῶν εὐθυνῶν ἡμῶν καὶ ὑμῶν, ὅταν δὲν θὰ εἶναι πιὰ ἀργὰ (ὅταν «μηκέτι καιρός»). Δηλώνουμε λοιπόν, ὅτι μὲ τὴ μέθοδο αὐτὴ «λύσεως» καὶ ἑρμηνείας τῆς ἑλληνικῆς λέξεως ἐπιτυγχάνεται ἕνα τεράστιο ρῆγμα στὸ τεῖχος ποὺ ἔως σήμερα ὡριοθετοῦσε τὴν «αἰχμὴ» τῶν ἀνθρωπίνων ἱστορικῶν καὶ θεωρητικῶν γνώ- σεων. ᾿Αν ἡ «ὠργανωμένη» ἑλληνικὴ λέξη ἀ- ποτελῆ τὸν τέλειο «ὁρισμὸ» τῆς ἔννοιας ποὺ περικλείει, μὲ πλήρη καταγραφή, διὰ τῶν γραμμάτων ποὺ τὴν ἀποτελοῦν, ὄχι µόνο τῆς «εἰδοποιοῦ» της διαφορᾶς ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν γνωρισμάτων της, κυριολεκτικῶν ἀλλὰ καὶ μεταφορικῶν, συγκεκριμένων ἀλλὰ καὶ άφη- ρηµένων, πραγματικῶν ἀλλὰ καὶ δεοντολογι- κῶν, ἐπιστημονικῶν ἀλλὰ καὶ φιλοσοφικῶν, περιστασιακῶν ἀλλὰ καὶ ὑπερχρονικῶν (καὶ μάλιστα κατὰ σειρὰν σημασίας ἑνὸς ἑκάστου γνωρίσματος ἀνάλογη πρὸς τὴ σειρὰ προτε- ραιότητας τῶν γραμμάτων ποὺ τὴν συνθέτουν, ὅπως θὰ φανὴ στὰ ἑπόμενα τεύχη τοῦ «Δαυ- λοῦ», ὅπου θὰ συναχθοῦν οἱ κανόνες κατα- σκευῆς τῆς ἐλληνικῆς λέξεως στὰ πανάρχαια «Μουσεῖα Λόγων»), τότε ὑποχρεωτικὰ θὰ πρέ- πει νὰ δεχθοῦμε ὅτι σὲ ἐποχὲς ποὺ χάθηκαν μέ- σα στὸ σκότος τοῦ ἀπώτερου παρελθόντος ἡ ἐ- πιστημονικὴ καὶ «λογικὴ» ἀνάπτυξη τοῦ πο- λιτισμοῦ εἶχε φθάσει σὲ τέτοια ἐπίπεδα, ὅπου μόνο στὸ μέλλον μὲ τὴν πλήρη ἀνάπτυξη τῶν προγραμμάτων τῶν Μἠλεκτρονικῶν ὑπολογι- στῶν μπορεῖ ἴσως νὰ ξαναφθάση. Γιὰ νὰ συλ- λάβη κανεὶς τὴν ἕκταση τῆς πανάρχαιας αὐ- τῆς φοβερῆς ᾿Εποποιῖας τοῦ Πνεύματος, ἂς σκεφθεῖ μόνο πόσες λίγες αὐστηρῶς καθωρι- σμένες ἔννοιες-λέξεις προστίθενται σήμερα στὶς ἀνθρώπινες γλῶσσες, ὕστερα μάλιστα ἀ- πὸ τὶς προσπάθειες χιλιάδων πρωτοπόρων ἐ- πιστημόνων καὶ ἐρευνητῶν νὰ ἀνακαλύψουν τὴν κάθε νέα ἔννοια στὸ ἐργαστήριο ἢ τὸ σπουδαστήριό τους, νὰ τὴν ἐπεξεργασθοῦν καὶ νὰ τὴν ὁρίσουν ἀναλυτικὰ καὶ νὰ τὴν «βαφτίσουν» πλέον ὡς ὅρον (μὲ τὴ βοήθεια μά- λιστα, ἀκόμη καὶ σήμερα, τῆς ἀρχαίας ἑλλη- νικῆς λέξεως ἢ ἔννοιας, ἀφοῦ. ὡς γνωστόν, οί ὅροι τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς φιλοσοφίας ἐξα- κολουθοῦν νὰ ἀντλοῦνται ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα ἢ πάντως ἀπὸ ἔννοιες τὶς ὁποῖες διαθέ- τει ὡς νοητικὲς «συλλήψεις» τὸ ἀρχαῖο ἑλλη- νικὸ λεξιλόγιο). Τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ πρώτη καταγραμµένη ἑλληνικὴ γλῶσσα, ἡ ἡσιόδεια-όμηρική, εἶναι ἕνα τέλειο δημιούργημα μυριάδων καθωρισµέ- νων ἐννοιῶν-συλλήψεων τοῦ ἀνθρωπίνου ἐ- γκεφάλου, τὸν πλοῦτο τῶν ὁποίων καμμιὰ ἄλ- λη ἀρχαία γλῶσσα οὔτε κατὰ μακρυνὴ προ- σέγγιση διαθέτει. ἐπιβεβαιώνει τὴ σκέψη γιὰ τὴν προὔπαρξη τῆς γιγάντιας αὐτῆς ᾿Εποποι- ἴας. ᾽Η ἄποψη ὅτι δύο ἄνθρωποι, ὁ “Ὅμηρος καὶ ὁ ᾿Ησίοδος, ἢ ὅσοι ἄλλοι θέλετε, δη- μιούργησαν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος, ἐξ ὑπαρχῆς καὶ ξαφνικὰ αὐτὸ τὸ «θαῦμα», ἂν ὄχι δόλια, εἶναι ἀσφαλῶς παιδαριώδης καὶ ἀφ᾽ ἑαυτῆς ἀπορ- ριπτέα. ᾿ Ἢ ὄχι ἀμέσως κατανοητὴ ρήση τοῦ ἀρ- χαίου σοφοῦ, ὅτι ἂν ὑπάρχουν θεοὶ μόνο ἑλ- ληνικὰ ὁμιλοῦν, ἀποκτᾶ τώρα πλήρη διαύγεια ὡς κυριολεξία καὶ παύει νὰ φαίνεται ὡς ρητο- ρικὸ σχῆμα: Οἱ ἄνθρωποι-θεοὶ (καμμιὰ σχέση μὲ τὴ σύγχρονη βάρβαρη καὶ ἐξουσιαστικὴ ἔννοια «Θεός»), οἱ ἄνθρωποι δηλαδὴ τοῦ ἐλ- ληνικοῦ χώρου ποὺ «ἐθεῶντω» τὸ ἐπιστητὸ καὶ «ἐθ[εσμοθετοῦσαν» τὸ Λόγο καὶ τὴν ἀτο- μικὴ καὶ ὁμαδικὴ ζωή, ὄχι µόνο ὠμιλοῦσαν ἑλληνικὰ ἀλλὰ ἦταν οἱ ἴδιοι οἱ δημιουργοὶ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας. Αν ἡ σύντομη αὐτὴ ἀξιολόγηση τοῦ ἐπι- στημονικοῦ γεγονότος τῆς ἑρμηνείας τῆς γενέ- σεως τοῦ ἀνθρωπίνου Λόγου ἔχη λογικὰ θεµέ- λια καὶ πραγματικὲς ἀποδείξεις, ὅπως διακιν- δυνεύω νὰ βεβαιώσω ἐγὼ ἐδῶ, δὲν χρειάζεται νὰ προσθέσω. νομίζω, τώρα τίποτε ἄλλο. Θὰ ἀ- φήσω τὸν σκεπτόμενο ἀναγνώστη νὰ προε- κτείνη ἐλεύθερα μόνος του τὶς παραπάνω ἐ- κτιμήσεις καὶ νὰ προβλέψη τὶς συνέπειες τοῦ γεγονότος στὴν ἐπιστήμη καὶ τὴ Ζωὴ ἐν γένει τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος" καὶ ἴσως νὰ συναισθανθῆ τὸ καθῆκον του ὡς ἀνθρώπου γιὰ τὴν συμβολή του, μέσα στὰ πλαίσια τῶν ἀ- τομικῶν του δυνατοτήτων, στὴν προαγωγή, ἀ- νάπτυξη, «διόρθωση» (ποὺ ἴσως ἔχει ἀνάγκη) καὶ ὁλοκλήρωση τῆς ἔρευνας αὐτῆς; Ὅλοι οἱ διανοούμενοι μποροῦν πράγματι νὰ συμμετά- σχουν στὴ μεγάλη προσπάθεια, ἀκόμη καὶ οἱ «μὴ εἰδικοί». Γιατὶ καὶ ἡ σύλληψη καὶ ἡ μέ- χρι τώρα διεξαγωγὴ καὶ ὑποστήριξη τῆς ἔ- ρευνας γίνεται ἀπὸ μὴ εἰδικούς, γίνεται ἀπὸ ἐ- ρασι-τέχνες. Δ.Ι.Λ.