ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
76ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1988
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Μια πρώτη αναφορά στους κανόνες "κατασκευής" πρωτογενών λέξεων. Το γράμμα "Γάμμα" — ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ, ΗΛΙΑΣ
Κείμενο φύλλου
ΗΛΙΑΣ ΔΛ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ
Μιὰ πρώτη ἀναφορὰ στοὺς κανόνες
«κατασκευῆς» πρωτογενῶν λέξεων
Τὸ φάσμα σημασιῶν τοῦ γράμματος «1»
ΙΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ:
“Οταν ἀποφασίσαμε, ὁ γράφων καὶ ὁ ἐκδότης τοῦ περιοδικοῦ «Δαυλὸς», τὴ δημοσίευση
στὸ περιοδικὸ τῆς γνωστῆς σήμερα στοὺς ἀναγνῶστες τοῦ «Δαυλοῦ» ἔρευνας ἀποκωδικοποιήσεως
τοῦ ἕλληνος λόγου, δηλαδὴ τῶν συμβόλων-γραμμάτων τῆς γραφῆς καὶ ταυτοχρόνως
τῶν λέξεων ἐκ τοῦ θησαυροῦ τοῦ 'Ελληνικοῦ Λεξιλογίου, οἱ προβληματισμοί
μας ὑπῆρξαν μακροχρόνιοι ἐπὶ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖο θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκτεθοῦν τὰ στοιχεῖα
- ἀποδείξεις ποὺ προῆλθαν ἀπὸ τὴν ἔρευνα, γιὰ νὰ ἐξακριβωθεῖ τί πράγματι ἀντιπροσωπεύει
αὐτὸ τὸ μοναδικὀ ἀκέραιο μνημεῖο τῆς ἑλληνικῆς δημιουργίας. Φθάσαμε φυσικά,
κατόπιν συμφωνίας, στὶς γνωστὲς πρῶτες δημοσιεύσεις, γνωρίζαμε ὅμως ὅτι μετὰ ἀπὸ αὐτὲς
ἔπρεπε νὰ γίνουν οἱ ἀναγκαῖες διευκρινήσεις, γιὰ νὰ διαφωτισθεῖ ὁ ἀναγνώστης τόσο
ἐπὶ τοῦ τρόπου ἑρμηνείας τῶν γραμμάτων - συμβόλων ὅσο καὶ ἐπὶ τοῦ ἀναλύσεως τῶν λέξεων
- ὀνομάτων τοῦ ἕλληνος λόγου. Γνωρίζαμε ὅτι ἡ ἀνάλυση πολλῶν θεμάτων ταυτοχρόνως,
ὅπως ἀπαιτεῖται γιὰ τὴν ἐντόπιση τῶν σημασιῶν ποὺ ἔχουν ἐμφυτευθεῖ τόσο ἐντὸς
τῶν συμβόλων-γραμμάτων ὅσο καὶ ἐντὸς τῶν λέξεων ποὺ συνθέτονται ἐξ αὐτῶν καὶ
ἀποτελοῦν, ὅπως ἔχουμε ἤδη διαπιστώσει, μαρτυρίες πολιτισμοῦ καὶ ἱστορικῶν συμβάντων,
ἦταν ὄχι μόνο δύσκολος τρόπος ἐπικοινωνίας ἀλλὰ καὶ ὅτι θὰ ἐγείροντο ἀρκετὰ ἐρωτήματα.
Σήμερα ἐρχόμεθα νὰ δώσουμε διευκρινήσεις ἐφ ̓ ὅλων αὐτῶν τῶν ἀποριῶν καὶ
ἐρωτημάτων, μὲ τὴ βεβαιότητα ὅτι συμπληρώνουμε κατὰ πληρέστερο τρόπο τὴν πληροφόρηση
τῶν ἀναγνωστῶν μας γι ̓ αὐτὴ τὴν ἔρευνα.
"Ὑπεστήριξα ὅτι ἀφετηρία γιὰ τὴ δημιουργία τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ὑπῆρξε ἡ ἕλληνικὴ
φύση, νοούμενη γενικῶς ὡς γεωγραφικἡ θέση, μορφολογία ἐδάφους, κλῖμα, χλωρίδα
καὶ πανίδα: καὶ βεβαίως καὶ ὁ ἄνθρωπος. Προσπάθησα ἐν συνεχεία νὰ ἐξακριβώσω τὸν
τρόπο τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας. Τὸ θέμα αὐτὸ ἀσφαλῶς καὶ ἐνδιαφέρει
τὴν εἰδικὴ γλωσσολογία, ἡ ὁποία ἐξετάζει τὴ δομὴ καὶ τὴν ἐξέλιξη ὅλων τῶν γλωσσῶν'
ἐδῶ ὅμως δὲν ἀναπτύσσονται θέματα γενικὰ τῆς γλωσσολογίας ἀλλὰ μόνο τὸ εἰδικὸ θέμα
τῆς προελεύσεως καὶ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας. 'Ὑπεστήριξα ὅτι τὰ ἠχητικὰ
καὶ ὁπτικὰ ἐρεθίσματα ποὺ περιέβαλλαν τὸν «ἕλλοπα» ἄνθρωπο τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου
κατὰ τὴν πρώτη περίοδο τῆς ζωῆς του, ἀποτέλεσαν τὴ «μαγιὰ» τοῦ μετέπειτα ἕλληνος
λόγου. Αὐτὰ τὰ ἠχητικὰ καὶ ὀπτικὰ ἐρεθίσματα, τὰ ὁποῖα καὶ θέλησε νὰ μιμηθεῖ ὁ ἔλλοψ
ἄνθρωπος γιὰ νὰ κατορθώσει νὰ ἐπικοινωνήσει μὲ τοὺς ἄλλους τῆς ὁμάδος, ἀποτελοῦν τὴ
βάση ἐπὶ τῆς ὁποίας θ ̓ ἀναπτυχθεῖ βαθμιαίως ἡ γλῶσσα. Αὐτὰ ταξινομοῦνται, ὡς ἔλεγα,
σὲ τρεῖς κατηγορίες ἤχων-εἰκόνων.
Οἱ ἀντιλήψεις τῆς ἐπιστήμης τῆς γλὠσσολογίας, ἐν προκειμένω, διαφέρουν. Τοὺς ἤχους
τοὺς ταξινομεῖ σύμφωνα μὲ τὴν στοματική τους ἄρθρωση. Η στοματικἠ ἄρθρωση
στὴν παροῦσα μελέτη ἐξετάζεται μόνον, ἐπειδὴ συνδέεται μὲ τὴ μίμηση τῶν ἤχων τοῦ περιβάλλοντος
καὶ μὲ τὴ φυσικὴ ἱκανότητα τῶν κατοίκων τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου νὰ τοὺς ᾱποδώσουν
πληρέστερα, πιστότερα διὰ τῶν γλωσσικῶν τους ὀργάνων καὶ φυσικῶν λειτουργιῶν
(γλώσσας, χειλέων, ὀδόντων, λάρυγγος, ρινός, οὐρανίσκου, σταφυλῆς, ἐκπνοῆς,