ΗΛΙΑΣ ΔΛ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Μιὰ πρώτη ἀναφορὰ στοὺς κανόνες «κατασκευῆς» πρωτογενῶν λέξεων Τὸ φάσμα σημασιῶν τοῦ γράμματος «1» ΙΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ: “Οταν ἀποφασίσαμε, ὁ γράφων καὶ ὁ ἐκδότης τοῦ περιοδικοῦ «Δαυλὸς», τὴ δηµοσίευ- ση στὸ περιοδικὸ τῆς γνωστῆς σήµερα στοὺς ἀναγνῶστες τοῦ «Δαυλοῦ» ἔρευνας ἀποκω- δικοποιήσεως τοῦ ἕλληνος λόγου, δηλαδὴ τῶν συµβόλων-γραμμάτων τῆς γραφῆς καὶ ταυ- τοχρόνως τῶν λέξεων ἐκ τοῦ θησαυροῦ τοῦ 'Ελληνικοῦ Λεξιλογίου, οἱ προβληματισμοί μας ὑπῆρξαν μακροχρόνιοι ἐπὶ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖο θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκτεθοῦν τὰ στοι- χεῖα - ἀποδείξεις ποὺ προῆλθαν ἀπὸ τὴν ἔρευνα, γιὰ νὰ ἐξακριβωθεῖ τί πράγματι ἀντιπρο- σωπεύει αὐτὸ τὸ μοναδικὀ ἀκέραιο μνημεῖο τῆς ἑλληνικῆς δημιουργίας. Φθάσαμε φυσικά, κατόπιν συμφωνίας, στὶς γνωστὲς πρῶτες δημοσιεύσεις, γνωρίζαμε ὅμως ὅτι μετὰ ἀπὸ αὐ- τὲς ἔπρεπε νὰ γίνουν οἱ ἀναγκαῖες διευκρινήσεις, γιὰ νὰ διαφωτισθεῖ ὁ ἀναγνώστης τόσο ἐπὶ τοῦ τρόπου ἑρμηνείας τῶν γραμμάτων - συμβόλων ὅσο καὶ ἐπὶ τοῦ ἀναλύσεως τῶν λέ- ξεων - ὀνομάτων τοῦ ἕλληνος λόγου. Γνωρίζαμε ὅτι ἡ ἀνάλυση πολλῶν θεμάτων ταυτο- χρόνως, ὅπως ἀπαιτεῖται γιὰ τὴν ἐντόπιση τῶν σημασιῶν ποὺ ἔχουν ἐμφυτευθεῖ τόσο ἐ- ντὸς τῶν συμβόλων-γραμμάτων ὅσο καὶ ἐντὸς τῶν λέξεων ποὺ συνθέτονται ἐξ αὐτῶν καὶ ἀποτελοῦν, ὅπως ἔχουμε ἤδη διαπιστώσει, μαρτυρίες πολιτισμοῦ καὶ ἱστορικῶν συµβά- ντων, ἦταν ὄχι µόνο δύσκολος τρόπος ἐπικοινωνίας ἀλλὰ καὶ ὅτι θὰ ἐγείροντο ἀρκετὰ ἐ- ρωτήματα. Σήµερα ἐρχόμεθα νὰ δώσουμε διευκρινήσεις ἐφ᾽ ὅλων αὐτῶν τῶν ἀποριῶν καὶ ἐρωτημάτων, μὲ τὴ βεβαιότητα ὅτι συμπληρώνουμε κατὰ πληρέστερο τρόπο τὴν πληροφό- ρηση τῶν ἀναγνωστῶν µας γι᾿ αὐτὴ τὴν ἔρευνα. "Ὑπεστήριξα ὅτι ἀφετηρία γιὰ τὴ δηµιουργία τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ὑπῆρξε ἡ ἕλλη- νικὴ φύση, νοούµενη γενικῶς ὡς γεωγραφικἡ θέση, μορφολογία ἐδάφους, κλῖμα, χλωρίδα καὶ πανίδα: καὶ βεβαίως καὶ ὁ ἄνθρωπος. Προσπάθησα ἐν συνεχεία νὰ ἐξακριβώσω τὸν τρόπο τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας. Τὸ θέµα αὐτὸ ἀσφαλῶς καὶ ἐνδιαφέρει τὴν εἰδικὴ γλωσσολογία, ἡ ὁποία ἐξετάζει τὴ δομὴ καὶ τὴν ἐξέλιξη ὅλων τῶν γλωσσῶν' ἐδῶ ὅμως δὲν ἀναπτύσσονται θέµατα γενικὰ τῆς γλωσσολογίας ἀλλὰ µόνο τὸ εἰδικὸ θέµα τῆς προελεύσεως καὶ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας. 'Ὑπεστήριξα ὅτι τὰ ἠχη- τικὰ καὶ ὁπτικὰ ἐρεθίσματα ποὺ περιέβαλλαν τὸν «ἕλλοπα» ἄνθρωπο τοῦ ἑλληνικοῦ χώ- ρου κατὰ τὴν πρώτη περίοδο τῆς ζωῆς του, ἀποτέλεσαν τὴ «μαγιὰ» τοῦ μετέπειτα ἕλληνος λόγου. Αὐτὰ τὰ ἠχητικὰ καὶ ὀπτικὰ ἐρεθίσματα, τὰ ὁποῖα καὶ θέλησε νὰ μιμηθεῖ ὁ ἔλλοψ ἄνθρωπος γιὰ νὰ κατορθώσει νὰ ἐπικοινωνήσει μὲ τοὺς ἄλλους τῆς ὁμάδος, ἀποτελοῦν τὴ βάση ἐπὶ τῆς ὁποίας θ᾽ ἀναπτυχθεῖ βαθµιαίως ἡ γλῶσσα. Αὐτὰ ταξινομοῦνται, ὡς ἔλεγα, σὲ τρεῖς κατηγορίες ἤχων-εἰκόνων. Οἱ ἀντιλήψεις τῆς ἐπιστήμης τῆς γλὠσσολογίας, ἐν προκειμένω, διαφέρουν. Τοὺς ἤ- χους τοὺς ταξινομεῖ σύμφωνα μὲ τὴν στοματική τους ἄρθρωση. Η στοµατικἠ ἄρθρωση στὴν παροῦσα µελέτη ἐξετάζεται µόνον, ἐπειδὴ συνδέεται μὲ τὴ μίμηση τῶν ἤχων τοῦ πε- ριβάλλοντος καὶ μὲ τὴ φυσικὴ ἱκανότητα τῶν κατοίκων τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου νὰ τοὺς ᾱ- ποδώσουν πληρέστερα, πιστότερα διὰ τῶν γλωσσικῶν τους ὀργάνων καὶ φυσικῶν λει- τουργιῶν (γλώσσας, χειλέων, ὀδόντων, λάρυγγος, ρινός, οὐρανίσκου, σταφυλῆς, ἐκπνοῆς,