ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΙΚΟΡΕΊΤΖΟΣ “Ἡ γεροντοκρατία τῆς πνευματικῆς µας ζωῆς Τὸ κείµενο ποὺ ἀκολουθεῖ ἀποτελεῖ ἀπόπειρα σχολιογραφίας ποὺ ἑστιάζεται σ᾽ ἕνα σοβαρὸ πρόβλημα ποὺ χαρακτηρίζει τὴ σύγχρονη πνευματική µας ζωή, παίρνοντας ἤδη εὐδιάκριτες διαστάσεις. ᾿Η παρουσία τῶν νέων στὴν πνευματικὴ ζωὴ τοῦ τόπου ὁλοένα ὑποτονίζεται, καθίσταται ἐξαιρετικὰ πενιχρή, ὑποτυπώδης σχεδόν, ἂν ὄχι παντελῶς ἀνύπαρκτη. 'Η ἐπιδεικτικὴ ἀποχή τους τόσο σὲ ὅ,τι ᾱ- φορᾶ τὴν ἐνεργό τους συμμετοχὴ στὶς πολυποίκιλες λογοτεχνικὲς ἐκδηλώσεις ὅ- σο καὶ ἡ γενικότερη ἀδιαφορία τους γιὰ τὰ πνευματικά µας πράγματα στοιχειο- θετεῖ μιὰ πραγματικότητα, ποὺ πρέπει νὰ μᾶς ἐμβάλει σὲ ἀνησυχίες. Βλέπει κανεὶς μὲ θλίψη, ὅτι στὶς διάφορες ὁμιλίες, διαλέξεις, συζητήσεις, συμπόσια (εἴτε ποίησης, εἴτε λόγου καὶ τέχνης) κ.λπ. τὸ ἀκροατήριό τους ἀπαρ- τίζεται͵ κατὰ τὸ μέγιστο ποσοστό του ἀπὸ τὸν κόσµο τῶν ἡἠλικιωμένων καὶ συ- νταξιούχων. Οἱ νέοι ἀπουσιάζουν, Τὸ ἐρώτημα λοιπὸν ὀρθώνεται ἀμείλικτο. Τί φταίει γι᾿ αὐτό; Πῶς δικαιολογεῖται καὶ ποῦ πρέπει νὰ ἀποδοθεῖ ἡ ἀποχὴ αὐτή; Τὸ φαινόμενο πρέπει ἀσφαλῶς νὰ μᾶς προβληματίσει. Οἱ νέοι ἀποτελοῦν τὸ «φύ- σει καὶ θέσει» σφριγηλότερο καὶ δυναµικότερο πνευματικὸ ἀπόθεμα τῆς πολιτι- στικῆς µας συνέχειας, ἐκεῖνοι ποὺ θὰ ἀνελιχθοῦν καὶ θὰ κρατήσουν τὶς παρακα- ταθῆκες τῶν προκατόχων τους, μὲ τὴν ὑποχρέωση τὴν πνευματικὴ παράδοση ποὺ θὰ κληρονομήσουν ὄχι µόνο νὰ μὴν τὴν ἀπεμπολήσουν, ἀλλὰ νὰ τὴ διαφυλά- ξουν καὶ νὰ τὴ λαμπρύνουν ἀκόμη περισσότερο. Οἱ προὐποθέσεις ὅμως ποὺ δια- γράφονται στὸν ὁρίζοντα δὲν μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ εἴμαστε ἰδιαίτερα αἰσιόδοξοι. Οἱ νέοι δὲν φαίνεται νὰ ἔχουν ἀντιληφθεῖ τὸ ὑψηλὸ αὐτὸ χρέος, ποὺ διαγκωνίζε- ται καὶ συνωθεῖται σὲ μιὰ ἀνούσια καθημερινότητα. ᾿Η ἐκπλήρωσή του μοιάζει, μὲ τὰ σημερινά µέτρα, σχεδὸν φενάκη. 'Ο ἄκρατος εὐδαιμονισμός, ἡ νωθρότητα, ὁ μπλαζεδισμµός, ἡ ἀσύδοτη ἀπελευθέρωση καὶ ἡ ἀπομυθοποίηση τῶν ἀξιῶν τῆς σημερινῆς ἀμοραλιστικῆς κοινωνίας ἔχουν ὁδηγήσει τοὺς νέους σὲ χώρους ἐ- ντελῶς ἐπίπεδους, χωρὶς κανένα ἐπίχρισμα πνευματικότητας, χώρους ποὺ τοὺς ᾱ- πομακρύνουν ριζικἁ ἀπὸ ἀνησυχίες καὶ ἐπιρρέπειες, ποὺ νὰ συνάδουν στὰ λογο- τεχνικὰ ἐνδιαφέροντα. Θεωροῦν ὅτι ὁ συγχρωτισµός τους μὲ τέτοιας ὑφῆς ἕνα- σχολήσεις τοὺς χαρακτηρίζει σὰν ρομαντικοὺς ἢ ἀνθρώπους περιθωριακούς, ποὺ στεροῦνται σοβαρότητας. Τὰ ἐνδιαφέροντά τους περιστρέφονται σὲ ρεαλιστικό- τερους χώρους. Ἐν τῷ μεταξὺ τὸ λογοτεχνικό µας δυναμικὸ συνεχῶς ὑποβαθμί- ζεται καὶ ἀπογυμνώνεται, μὲ ἀπώλειες δημιουργῶν ποὺ δὲν ἀναπληρώνονται. Τὰ ὀνόματά τους, µέσα σ᾽ ἕναν κόσµο τεχνοκρατούµενο, φαντάζουν σήµερα σχεδὸν μυθικά. Προσεγγιστικἁὰ σὲ διάστηµα μόλις μιᾶς εἰκοσαετίας ξεκληρίστηκε ὅ,τι ἐ- κλεκτότερο εἶχε νὰ ἐπιδείξει ὁ πνευματικός µας κόσμος. Μετὰ τὴν ἀπώλεια τῶν Φάνη Μιχαλόπουλου (1960), Θεμιστοκλῆ ᾿Αθανασιάδη-Νόβα (1961), Πέτρου Σπανδωνίδη (1968), Κλέωνος Παράσχου (1964) καὶ μερικῶν ἄλλων ποὺ μᾶς ἔφυ- γαν λίγο προγενέστερα, ἀπὸ τὸ χῶρο τῆς κριτικῆς καὶ τοῦ δοκιµίου ἐξέλιπαν ἀ- ναστήµατα ὅπως ὁ Λέων Κουκούλας (1967), ὁ Κωνσταντῖνος Γεωργούλης (1969). ὁ Βάσος Βαρίκας (1971), ὁ Μάρκος Αὐγέρης (1973), ὁ Πέτρος Μαρκάκης (1973), ὁ Αἰμίλιος Χουρμούζιος (1974), ὁ Γιάννης Χατζίνης (1975), ὁ Γιῶργος Πράτσι-