ας ΕΙΠΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΙΓΝΩΣΤΙΟ Περὶ τὸ μυστήριον τοῦ λόγου ᾿Αξιότιμε κύριε διευθυντά, Στὴν ἐπιστολὴ τοῦ γυμνασιάρχου κ. Φ. Μπουζάνη, καὶ σχετικὰ μὲ τὸν «Κώδικα σημασιῶν» τῶν γραμμάτων τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας (ἀλίμονον, πάντα πεισματικά... φοινικικῶν κατὰ τὸν ἀδικοῦντα ἑαυτὸν κ. Μπαμπινιώτη...), νομίζω ἀπαραίτητο νὰ ὑ- πογραμμισθοῦν τὰ περὶ Μαντείας: αὐτῆς, ποὺ δίχως ἄλλο τῆς διαφεύγει ἡ μείζων σημασία πολύτιμων καὶ δυσπρόσιτων τοῦ ἀρχαίου ἑλληνικοῦ λόγου. Θαρρῶ, σωστὰ ὁ ἀξιότιμος ἐπιστολογράφος σας ὑποστη- ρίζει, πώς, προκειμένου ν᾿ ἀγκιστρωθεῖ-ά- νασυρθεῖ τὸ καίριο-πολύτιµο (αὐτὸ ποὺ ἐν- νοηματώνουν τὰ συμβατικῶς μόνον μαρτυ- ρικὰ ψηφία), δέον ὅπως στὴν καθόλου παι- δείαν τοῦ μελετητοῦ-μεταφραστοῦ συγκα- ταριθμεῖται καὶ ἡ Μαντεία --- πλέον τῆς ἀγωνίας, μόχθου, ἐφευρετικό- τητας, ὀξύνοιας... «Μάντις ὁ συνεργάτης σας;» (δηλαδὴ ὁ κ. ἸΤσατσόμοιρος), ἀπορεῖ δῆθεν ὁ κ. Μπουζάνης («Δαυλός»/74, σελ. 487). Γιὰ ν᾿ ἀπαντήσει ὁ ἴδιος: «Ναὶ ἀσφαλῶς, διότι κατὰ τοὺς γάλλους, διὰ νὰ εἶναι κανεὶς εἰς θέσιν νὰ ἑρμηνεύσει ἤ κοινῶς νὰ μεταφρά- σει ἕν ἀρχαιοελληνικὸν κείμενον, πρέπει, ἐ- κτὸς τῆς ἄλλης παιδείας νὰ εἶναι καὶ ΜΑΝΤΙΣ. Αὐτὸς δὲ εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον χρησιμοποιεῖται ὁ ὅρος “ἀονίπογ᾽", μαντεύ- ειν, προκειμένου περὶ καλῆς ἀποδόσεως ἀρχαίων φράσεων». “ὥστε, μὲ δεδομένους τοὺς ὁρισμοὺς: Μάντις: ὁ δι᾽ αὐστηρᾶς ὀρθολογιστικῆς πορείας (πρόσω-ὀπίσω) κατ᾽ ἀντίληψιν προβλέπων ἢ συνάγων, Μαντεία: τὸ ἀνακαλύπτειν τὰ ἄγνωστα (ἢ προφητεύειν-προλέγειν τὰ μέλλοντα) καὶ Διαίσθησις: ἡ διὰ τοῦ ὑποσυνειδήτου γνῶ- σις-κατανύησις (α), δικαίως, κ. διευθυντά, φρονῶ τὴν παρατήρησι τοῦ κ. Μπουζάνη καίρια ἐπισήμανσιν. Τουτέστι ἕνα γερὸ «πιάσιμο ἀπ᾿ τὰ μαλλιὰ» πρωτεύουσας ἑρμηνευτικῆς πτυ- χῆς, ποὺ μᾶλλον διέφευγε τῆς παρ᾽ ἡμῖν ξηρότητας-ἀγονίας-ἀνεμπνευστίας-άχαρο- σύνης, ἰδιαίτατα προκειµένου γιὰ τὴν βαρύ- τητα τοῦ προγονικοῦ θεωρητικοῦ λόγου. Ὅτι ἐδῶ ὁ μελετητὴς ὀφείλει νὰ διακρίνει- ἀπομονώσει (κατακτήσει-διατυπώσει) ὀμ- φαλὸν καὶ ὁλκὴν συγκλονιστικοῦ εὔρους ἐννοιῶν. Ὁ ὑποφαινόμενος, παρὰ τὸ αὐτονόητον ὅτι ἡ λέξις μάντις πρέπει νὰ ἐκλαμβάνεται στὴν ἱερή τῆς σημασίαν καὶ παρὰ τὸ ὅτι νιώθω κέντρον τὸν ὅρον (νὰ μὲ κεντᾶ), εἰ- δικὰ γιὰ τὸν κ. Τσατσόμοιρο καὶ γενικὰ μὲ τὴν χάραξι καινούργιων ὁδῶν --ρηξικέ- λευθον, χρησιμοποιῷ τοὺς ὅρους «ποίησις- »-ἀ«ποιητὴς». Τοῦτο ἐν τῆ βεβαιότητι ὅτι «ποίησις» δὲν εἶναι ἡ φάβα τῶν παρ᾽ ἡμῖν διεκδικητῶν... συντάξεως ποιητῶν, μὰ ἡ βιούμενη ἐρωτικὴ προσαρμογὴ στὰ ἐπὶ μέ- ρους τοῦ φυσικοῦ κόσμου --- ἡ ἐν συμμε- τρία, ἄλλως, αὐτοένταξις στὸ συμπαντικὸν γίγνεσθαι! Ποὺ σημαίνει πώς ἄξια λόγου ποίησις εἶναι ἡ ἀδιατάρακτη, ἱλαρὴ βουλὴ-δράσις τῆς «ἄλλης φύσης μέσα στὴ Φύσι» (β) ὅπως προσαρμόζεται ἀριστεία (γ), καὶ ἄξιος σε- βασμοῦ ποιητὴς αὐτὸς ποὺ ζῆ (κάνει πράξι- ἔργον-πολιτεία του) τὴν ποίησι -- ἀδιάφο- ρο ἂν τὴν διατυπώσει ἢ ὄχι (περισσότερα σὲ προσεχῆ ἐργασία μου). Ὅ,τι λοιπὸν θὰ τολμήσω νὰ ὑπογραμ- μίσω, δὲν εἶναι ὅτι ὁ ὅρος μαντεία περιέχε- ται στὴν βακχικὴ «μυστηριακὴ» μὰ οὐσια- στικότατη πληρότητα τῆς ποίησης, μὰ πὼς σὲ πλαίσια διάχυσης (καταπλημμύρισης) ἡ ἴδια αὐτὴ (ποίησις) λειτουργεὶ καὶ «μαντικά», ἤτοι ὡς ἄπειρα ἐλαστικὴ ἑαυτῆς ἱκανό- της εἰς προσαρμογὴν (δ), εἰς ἀπολυτότητα ἐ- παφῆς πρὸς ὅσα, διαφεύγοντα τῆς ἑρμη- νευτικῆς ραθυμίας-ξηρότητας-ἀτονίας- στειρότητας, διορίζονται (εἰς αὐτοπαρηγο-