ΗΛΙΑΣ ΔΛ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΤΡΟΣ Πῶς ὁ "Ελληνικὸς χῶρος-ἄνθρωπος «ἐγέννησαν» τὶς σημασίες τοῦ «Ταῦ» [ΠΡΟ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΤΩΝ: Στὸ 29ο τεῦχος τοῦ «Δαυλοῦ» (Μαΐου τοῦ ἔτους [984), δηλαδὴ πρὸ τεσσάρων ἀκριβῶς ἐτῶν, ὅταν ὁ «Δαυλός» εἶχε ἀφιερώσει καὶ πάλι τὸ τεῦχος ἐκεῖνο στὴν «Κρίση τῆς Γλώσσας», εἶχα γράψει τὰ ἑξῆς χαρακτηριστικά: «1. Ἢ ἑλληνικὴ γλῶσσα, ὅποια μορφὴ κι ̓ ἄν πῆρε ἀπ ̓ τὴν γεννησή της μέχρι σήμερα, ἐξακολούθησε, παρὰ τὶς προσπάθειες τῶν διωκτῶν τῆς, νὰ παραμένη μοναδικὸ μνημεῖο πολιτισμοῦ. Γέννημα, ὅπως θ ̓ ἀποδειχθῆ, τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου καὶ τῆς ἑλληνικῆς φύσεως, ἔγινε ὄχι μόνον ἡ τέλεια ἔκφραση τοῦ ἑλληνικοῦ λόγου ἀλλὰ κατόρθωσε μέσῳ τῶν λέξεών της ν ̓ ἀποταμιεύση τὴ σοφία χιλιετιῶν καὶ νὰ καταστῆ, μ ̓ αὐτὸ τὸν τρόπο, τὸ μεγαλύτερο ταμεῖο γνώσεων τοῦ ἀρχαίου κόσμου καὶ πολύτιμο ἀρχεῖο τῆς ἱστορίας τοῦ πολιτισμοῦ. 2. Ἢ ἀρχὴ τῆς ἀνθρώπινης ἱστορίας, τῶν ἀνθρώπων δηλαδὴ ποὺ πρῶτοι ἀνέπτυξαν γλῶσσα καὶ πολιτισμό, βρίσκεται καταχωρισμένη στὸ μεγάλο ἀρχεῖο ἱστορίας καὶ γνώσεων, ἀρχεῖο ποὺ εἶναι ἡ ἴδια ἡ γλῶσσα. 3, Γιὰ ἐμένα τὸ θέμα τοῦ πότε καὶ ποῦ πρωτοεμφανίστηκε ὁ ἔμφρων ἄνθρωπος δὲν ἔχει ἰδιαίτερη σημασία. Οἱ ἄνθρωποι πρέπει ἤ μπορεῖ νὰ ἑμφανίστηκαν ταυτόχρονα σὲ πολλὲς περιοχὲς τοῦ πλανήτη. Σημασία ἔχει νὰ ἐρευνήσουμε καὶ νὰ κατανοήσουμε τὶς διαφορὲς ποὺ ἔκαναν ξεχωριστὲς καὶ ταχύτερες τὶς διαδικασίες, ὥστε ἄλλοι λαοὶ νὰ εἰσέλθουν πρῶτοι στὸν πολιτισμὸ καὶ ἄλλοι νὰ βραδύνουν μέχρι σήμερα κατὰ τρόπο τραγικό... ̓Επειδὴ ὅμως πολιτισμὸς δὲν ὑπάρχει χωρὶς γλῶσσα, πρέπει νὰ ἀναζητήσουμε τὴν ἀπάντηση στὸ ἐρώτημα: κατὰ πόσον πράγματι ὁ “χῶρος - φύση” (ποὺ εἶναι φανερὸ ὅτι ἀποτελοῦν τὸ ξεχωριστὸ στοιχεῖο ἑνὸς ἑκάστου λαοῦ) εἶναι τὰ κατ ̓ ἐξοχὴν ὑπεύθυνα τῶν διαφορῶν στὴν ταχύτερη ἀνάπτυξη τοῦ πολιτισμοῦ καί, ἐν προκειμένῳ, ὁ μεγάλος συντελεστὴς στὴν δημιουργία γλώσσας. 4. Εἶναι ἐντελῶς αὐθαίρετα ὅσα ἐντελῶς θεωρητικὰ καὶ μὲ βάση τὰ δεδομένα ἄλλων γλωσσῶν διατυπώνονται γιὰ τὴν πορεία ποὺ ἔλαβε ἡ ἐλληνικὴ γλῶσσα ἀπὸ τὴν ἐμφάνιση τοῦ ἀνθρώπου τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου καὶ μετά. “Η βάση ποὺ πρέπει νὰ θέσουμε, γιὰ νὰ τὴν μελετήσουμε σωστά, εἶναι ὁ ἑλληνικὸς χῶρος... Γλῶσσα ἑλληνικὴ χωρὶς αὐτοὺς τοὺς συντελεστὲς (χῶρος-φύση) εἶναι ἀδύνατο νὰ κατανοήσουμε, νὰ συλλάβουμε τὶς διαδικασίες ποὺ τὴν γέννησαν. 5. Ἱστορία, τέλος, καὶ γλῶσσα εἶναι ἄρρηκτα συνδεδεμένα! καὶ γιὰ τὸ λόγο αὐτὸ θὰ ἦταν σωστὸ νὰ προχωρήσουμε στὴν ἐξέταση τῆς γλώσσας