ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΑΙΜΠΡΙΤΖΚ. Ο. ΕΕΝΕΚΕΝ [Σ᾿ ὡρισμένα ἀντίτυπα τοῦ προηγουμένου 7όου τεύχους τοῦ «Δαυλοῦ» ἡ σελίδα 4298, ὅ- που ἄρχιζε τὸ κείµενο ποὺ ἀκολουθεῖ, ἐκτυπώθηκε πολὺ «ἔέθωρα», μὲ ἀποτέλεσμα νὰ διαβά- ζεται μὲ πολλὴ δυσκολία ἤ καθόλου. Χάριν τῶν ἀναγνωστῶν ποὺ ἀτύχησαν καὶ ἔλαβαν τὰ λίγα αὐτὰ κακέκτυπα, ἀναδημοσιεύουμε καὶ στὸ παρὸν τεῦχος τὸ κείµενο αὐτό, προσθέτο- ντας μὲ τὴν εὐκαιρία καὶ τὸν πολὺ χαρακτηριστικὸ χάρτη τῆς ἑπόμενης σελίδας ποὺ συνώ- δευε τὴν ἐν μεταφράσει ἀγγλικὴ βιβλιοκρισία]. ᾿Απὸ τὸ ἐπιστημονικὸ περιοδικὀ τοῦ Λονδίνου “Νενν ϑοϊξη[ἰςι᾽ (τ. /997, Ι9 "Ιαν. 1988) μεταφράσαμε τὴν ἀκόλουθη βιβλιοκριτική: Τί τὸ ἀσύνηθες ὑπάρχει στὸ βιβλίο τοῦ καθηγητοῦ τῆς ᾿Αρχαιολογίας στὸ Καϊμπριτζ (οϊϊη Κεηΐτεν; Κατὰ βάσιν τὸ βιβλίο τοῦ Ο.Ε. “Αγοβδείορν δπα Ι.8Π- βυβρε’ εἶναι ἡ ἐπίθεση τοῦ Κεηΐτον κατὰ τῆς κυριωτέρας σχολῆς σκέψεως, ἡ ὁ- ποία τοποθετεῖ τὶς ρίζες τῶν ᾿]1νδο-ευρωπαϊκῶν γλωσσῶν, καὶ συνεπῶς τῶν συγ- χρόνων Εὐρωπαϊκῶν λαῶν, στὶς στέππες τῆς Νότιας Ρωσίας, κατὰ τὴν τετάρτη χιλιετία π.Χ. Συμφωνεῖ ὅτι οἱ ᾿Ινδοευρωπαϊκὲς γλῶσσες --- ποὺ περιλαμβάνουν τὶς περισσότερες σύγχρονες εὐρωπαϊκὲς γλῶσσες καθώς καὶ μερικὲς ἐκλιποῦσες, ὅπως τὴν Λατινικἡ καὶ τὴν Μυκηναϊκὴ "Ἑλληνική, ἐπίσης τὴν Σανσκριτικἡ καὶ τὶς ἀπογόνους τῆς στὸ βορειότερο τμῆμα -- σχετίζονται μεταξύ τους. ᾽Αλλ᾽ ἀ- πορρίπτει ἐντελῶς τὴν ἄποψη ὅτι ὀρδὲς κατακτητῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν νομάδες βοσκοί, ὁμιλοῦντες µία πρωτο-ινδο-ευρωπαϊκὴ γλῶσσα, ἐγκατέλειψαν τὴν πα- τρική τους γῆ στὶς στέππες τῆς Ρωσίας κατὰ τὶς ἀρχὲς τῆς Χαλκῆς ᾿Εποχῆς, γύ- ρω στὸ 3.000 π.Χ. καὶ ἐξαπλώθηκαν σὲ ὅλη τὴν Κεντρικἡ καὶ Δυτικὴ ᾿Ασία. Ὁ Εεπ[ενν ἐπίσης ἀποκλείει τὴν ἐναλλακτικὴ ὑπόθεση, ποὺ τοποθετεῖ τὸν γενέθλιο χῶρο στὴν Κεντρικἡ καὶ Βόρεια Εὐρώπη κατὰ τὴν τέταρτη καὶ τρίτη χιλιετία π.Χ. Κατὰ τὸν Εεπίτεν ἡ ἐξάπλωση τῶν ᾿1νδο-ευρωπαϊκῶν γλωσσῶν ἦταν πε- ρισσότερο εἰρηνικὴ καὶ βαθμιαία ἀπὸ ὅσο ὑπεστήριζαν οἱ προηγούμενες θεωρίες καὶ ἄρχισε μᾶλλον κατὰ τὴν Νεολιθικὴ παρὰ κατὰ τὴν µεταγενεστέρα Χαλκῆ ᾿Εποχή. λύση τοῦ ἰνδοευρωπαϊκοῦ αἰνίγματος, εἰσηγεῖται, βρίσκεται στὴν Μικρὰ ᾿Ασία. ᾿Εδῶ τὸ 7.000 π.Χ., εἰκάζει, πρώϊμοι ἀγρότες μὲ μικτὴ οἰκονομία ποὺ στηριζόταν σὲ λίγα κατοικίδια ζῶα καὶ φυτά, μιλοῦσαν μιὰ πρωτότυπη ᾿Ιν- δοευρωπαϊκἡ γλῶσσα. Γιά κάποιο λόγο οἱ ὁμάδες τῶν πρωτοπόρων αὐτῶν γεωρ- γῶν μετανάστευσαν πρὸς δυσμάς, στὴν ᾿ Ελλάδα, πιθανῶς μὲ πλοῖα, ὅπου εἰσή- γαγαν τὴν νέα γεωργικὴ τεχνολογία καὶ τὴν (πρωτοελληνική: “ρΓοΙο-ΟΓΘεΚ᾽ γλῶσσα των. Αὐτὸ συνέβη μέχρι τὸ 6.500 π.Χ. Τρεῖς χιλιετίες ἀργότερα ἡ γεωρ- γικὴ οἰκονομία ἔφθασε στὶς νήσους Οι(ΚΠεγ στὸ βορειότερο ἄκρο τῆς Σκωτίας, καὶ σχεδὸν σ᾽ ὅλο τὸ ὑπόλοιπο τῆς Εὐρώπης. 'Ο Εεπ/τεν περιγράφει αὐτὴ τὴ σταδιακἡ ἐξάπλωση τῆς γεωργίας σὰν ἕνα κῦμα προόδου. «Μόνο μὲ µικρές, το- πικὲς μετακινήσεις τῶν 20---30 χιλιομέτρων», ἰσχυρίζεται, «αὐτὸ θὰ κατέληγε στὴν βαθμιαία ἐποίκιση ὅλης τῆς Εὐρώπης ἀπὸ ἕνα ἀγροτικὸ πληθυσμό, τοὺς ᾱ- πογόνους τῶν πρώτων Εὐρωπαίων γεωργῶν». Αὐτοὶ οἱ πρῶτοι Εὐρωπαῖοι γεωρ- γοὶ ἔφεραν μαζί τους τὴ γλῶσσα τους, ἡ ὁποία, µέσα στὶς χιλιετίες, διαµορφώ- θηκε κατ᾽ ἀρχὴν σὲ διαλέκτους, καθώς διεχωρίσθησαν οἱ πληθυσμοί, καὶ ἐν συ- νεχεία στὶς διάφορες ᾿Ινδοευρωπαϊκὲς γλῶσσες, ποὺ γνωρίζουμε σήµερα. ᾿Επὶ παραδείγματι, οἱ Κελτικὲς καὶ Γερμανικὲς γλῶσσες προέρχονται ἀπὸ τὴ γλῶσσα ποὺ εἰσήγαγαν στὴν βόρεια Εὐρώπη οἱ ὁμάδες αὐτὲς τῶν γεωργῶν. --- Θ4Γ8]ι ΒιΠπεΥγ