ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
77ΜΑΙΟΣ 1988
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ακροβολισμοί: Ο τρομοκρατικός εφιάλτης της αγλωσσίας - αλογίας — ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Ἢ ΜΕΤΕΩΡΙΣΜΟΙ ἢ
Ὃ τρομακτικὸς ἐφιάλτης τῆς ἀγλωσσίας - ἀλογίας
Ζοῦμε σὲ μιὰ ἐποχὴ ἀγλωσσίας, ᾱ-
λαλίας. Κανεὶς δὲν μπορεῖ ν᾿ ἀμφι-
βάλλη γι᾿ αὐτό. 'Ο σημερινὸς μέσος
Ἕλληνας χρησιμοποιεῖ ὡς λεξιλογιό
του 600- δ00 λέξεις. Ο ἐπιστήμων,
ὁ δημοσιογράφος, ὁ διοικητικὸς ἢ
πολιτικὸς «ταγός» δὲν ξεπερνοῦν τὶς
2.000---3. 000. [Δὲν μιλῶ ἐδῶ παρὰ μό-
νο γιὰ ποσότητες: ἀφήνω τὴν ποιό-
τητα, τὸ νόημα, τὴν ἐννοιολογία τῶν
ἐν χρήσει λέξεων, ποὺ κατὰ κανόνα
εἶναι χυδαῖα, ρηχά, διάστροφα, πα-
ραπλανητικά, οἰκονομιστικά, ἐντε-
λῶς τυποποιημένα καὶ λογικῶς ἀμφί-
βολα ἤ στοιχειώδη). Ο λογοτέχνης
σὲ σπάνιες περιπτώσεις ξεπερνᾶ τοὺς
ἀριθμοὺς αὐτούς. Καὶ νὰ φαντασθῆ
κανείς, ὅτι ἡ γλῶσσα, τῆς ὁποίας ἔ-
χοµε τὴν τύχη νὰ εἴμεθα γρῆστες,
διαθέτει ἕξι ἑκατομμύρια (6.000.000)
λέξεις!.. Ὅποιος ἀμφιβάλλει γιὰ τὸν
ἀριθμὸ αὐτό, ἄς τηλεφωνήση στὸ
“Ὑπουργεῖο «Πολιτισμοῦ καὶ ᾿ἜἘπι-
στημῶν» (ἁρμόδια ἡ κ. Πατελάρου),
ὅπου βρίσκεται (ἐν ἀχρηστία!..) ὁ τε-
ράστιος ἠλεκτρονικὸς ἐγκέφαλος
ποὺ μᾶς δώρησε ἡ ᾿Αμερικανίδα κ.
Μο Γοπα]ᾶ (ἐγκέφαλος ποὺ «τροφο-
δοτήθηκε» μὲ ὅλες τὶς καταγραμμένες
ἑλληνικὲς λέξεις, ὕστερα ἀπὸ ἐπι-
στημονικὴ ἔρευνα ποὺ ἐπὶ χρόνια
διεξήγαγαν δεκάδες ᾿Αμερικανοὶ φι-
λόλογοι, γλωσσολόγοι καὶ ἄλλοι ἐ-
πιστήμονες). Καὶ μπορεῖ νὰ ἀποδει-
χθῆ, ὅτι τὸ φαινόμενο τῆς ἀγλωσ-
σίας, τῆς ἀλαλίας, δὲν εἶναι μόνο ἑλ-
ληνικό, εἶναι γνώρισμα ὁλόκληρου
τοῦ ἀνθρώπινου εἴδους σήμερα, ἀνε-
ξάρτητα σὲ ποιὰ χώρα ζῆ καὶ ποιὰ
γλῶσσα μιλεῖ. ᾿Αλλὰ αὐτὸ δὲν εἶναι
τοῦ παρόντος.
Τί σημαίνει ἡ ἐξέλιξη αὐτή; "Ας
ξεκινήσω μὲ τὴν παρατήρηση, ὅτι κά-
θε λέξη ἀνταποκρίνεται ὑποχρεωτικὰ
πρὸς κάποιο πρᾶγμα, κάθε σημαῖνον
ἀντιστοιχεῖ πρὸς κάποιο σηµαινόµε-
νο. Μ᾿ ἄλλα λόγια ἡ λέξη δὲν εἶναι
παρὰ ἔννοια. Ὅλοι βέβαια ξέρουμε ὅ-
τι σκεπτόμαστε μὲ ἔννοιες: ὑπενθυμί-
ζω, ὅτι αὐτὸ ποὺ λέμε «λογική» (ὅ,τι
δηλαδὴ ξεχωρίζει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ
τὸ κτῆνος) δὲν εἶναι τίποτ᾽ ἄλλο ἀπὸ
συσχέτιση ἐννοιῶν (Ξλέξεων), ἀπὸ
τὴν ὁποία συνάγονται οἱ κρίσεις, ἀπὸ
τὶς ὁποῖες στὴ συνέχεια γίνονται οἱ
συλλογισμοί. Δὲν ὑπάρχει τίποτ᾽ ἄλ-
λο στὴ «λογικὴ διαδικασία», τὴν «ᾱ-
ναλυτικήν», ὅπως τὴν ὠνόμασε ὁ ἔ-
ξαντλήσας ἅπαξ διὰ παντὸς τὸ θέμα
αὐτό, ὁ ᾿Αριστοτέλης" ἀπὸ τὴν ὁποία
«ἀναλυτικὴν» ἐξαρτῶνται ὄχι μόνο ἀ-
ποκλειστικὰ ὁλόκληρη ἡ ᾿Επιστήμη,
ἡ Φιλοσοφία, ἡ Πολιτική, ἡ Τεχνο-
λογία κλπ., ἀλλὰ καὶ ἡ καθημερινή
συμπεριφορά µας καὶ ἡ ἁπλῆ ζωή
μας.
Πῶς νὰ κάνω κρίσεις πλήρεις, ἐ-
ποπτικὲς καὶ σφαιρικές, ὅταν ἡ
«πρώτη ὕλη» ποὺ χρειάξοµαι σ᾽ αὐὖ-
τό, δηλαδὴ οἱ ἔννοιες (λέξεις), εἶναι
τόσο λίγη, τόσο πενιχρή, τόσο κα-
κῆς ποιότητας; Καὶ πῶς νὰ προχωρή-
σω σὲ συλλογισμοὺς λεπτούς, ποὺ θὰ
μοῦ ἐπιτρέπουν νὰ προσεγγίσω τὴν
πραγματικότητα, νὰ ἐπικοινωνήσω
μὲ τὸν ἑαυτό µου καὶ μὲ τὸ περιβάλ-
λον, τὸ κοινωνικοπολιτικὸ καὶ «οἵ-
κολογικό» περιβάλλον, ὅταν ὁ ἐγκέ-