| ΗΛΙΑΣ Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Τὸ 9) δόπάτο / τοῦ κ. Γεωργίου Μπαμπινιώτη καὶ τὸ «δένδρο» τῆς ̓Ελληνικῆς Γλώσσας... (Πρόσκληση σὲ διάλογο μὲ τὸν διαπρεπῆ καθηγητὴ) 1. Στὸ προηγούμενο τεῦχος του «Δαυλοῦ» (77/ 1986) ὑπέδειξα, πρᾶγμα ἄλλωστε ποὺ ἀποτελεῖ γνωστὴ θέση τῆς γλωσσολογίας, ὅτι: θεωρητικὸ ὑπόβαθρο ὅλης τῆς συγκριτικῆς καὶ ἰδιαίτερα τῆς « ̓ Ινδοευρωπαϊκῆς» γλωσσολογίας εἶναι ἡ συμβατικὴ σχέση τῶν μερῶν τοῦ γλωσσικοῦ σημείου (σημασία-μορφή). Σήμερα θὰ μᾶς ἀπασχολήσει ἰδιαίτερα ὁ «σημειακὸς χαρακτήρας)» τῆς γλώσσας. Σχολιάζοντας τὸν Φᾶιςςμτε ὁ καθηγητὴς Γ. Μπαμπινιώτης στὸ βιβλίο του «Θεωρητικὴ Γλωσσολογία» (σελ. 105) γράφει: «Γιὰ τὸν, 81556... ἡ συμβατικότητα περιορίζεται καθαρὰ μέσα στὸ ἴδιο τὸ γλωσσικὸ σημεῖο, στὴν ἴδια γλῶσσα, ὅπου ἐπισημαίνεται ὅτι ἡ σχέση σημαινομένου καὶ σημαίνοντος εἶναι σχέση συμβατική, αὐθαίρετη τρόπον τινά, ἐν πάση δὲ περιπτώσει ὄχι αἰτιακή. Δὲν ὑπάρχει δηλ. κανεὶς ἐσωτερικός, αἰτιώδης σύνδεσμος μεταξὺ τῆς σημασίας «δένδρο» καὶ τῆς ἀκουστικῆς εἰκόνας / δέπάτο 7. Ἢ σημασία «δένδρο» θὰ μποροῦσε κάλλιστα νὰ ἐκφράζεται ἀπὸ κάποιον ἄλλο φωνολογικὸ συνδυασμό: δὲν εἶναι ἀπαραίτητο νὰ δηλώνεται μὲ τὰ στοιχεῖα δ,6,η,α κ.ο.κ. ̓Αρα συμβατικότητα χαρακτηρίζει τὴν ἐσωτερικὴ γλωσσικὴ σχέση «σημάνσεως» ποὺ ὑπάρχει μεταξὺ σημαινομένου καὶ σημαίνοντος, ἤτοι σχη"" ον » ̓ Αντιθέτως μεταξὺ ὁλοκλήρου τοῦ γλωσσικοῦ σημείου ὡς ὀνόματος καὶ τοῦ ἑκάστοτε δηλουμένου ἀντικειμένου --- θέμα ποὺ δὲν ἀπασχολεῖ τὸν Φ8155ΗΓΕ --πρέπει νὰ ὑπάρχη κάποιο ποσοστὸ αἰτιότητας, γιατὶ βεβαίως ὅταν δίδεται ἕνα ὄνομα σ ̓ ἕνα ἀντικείμενο, τὸ ὄνομα κανονικᾶ δίδεται βάσει κάποιου οὐσιώδους χαρακτηριστικοῦ (χρώματος, σχήματος, ἰδιότητας, χρήσεως κ.λπ.) τοῦ ἀντικειμένου. ̓Αλλὰ καὶ στὴν περίπτωση αὐτὴ --- στὴν ἐξωτερικὴ σχέση δηλώσεως δηλ. - τὸ μεγαλύτερο ποσοστὸ τῶν χαρακτηριστικῶν τοῦ ὀνόματος δὲν παύει νὰ εἷναι συμβατικό, γιατὶ φυσικὰ τὸ ὄνομα δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ καλύψη ἕνα ἀπὸ τὰ πολλὰ χαρακτηριστικἁ γνωρίσματα τοῦ ἀντικειμένου. Οπωσδήποτε ἐδῶ δὲν πρό«κειται γιὰ σχέση σημάνσεως (5ἱρηή]Ποβ[{ο), ἀλλὰ γιὰ σχέση δηλώσεως (αεποιᾶΠΟ), ἤτοι: .-» ̓ Ακριβῶς ἡ προσφορὰ τοῦ δ8μ55ωτε ἔγκειται στὸ ὅτι συνειδητὰ ἐγκαταλεί-