ΗΛΙΑΣ Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ | Τὸ 9) δόπάτο / τοῦ κ. Γεωργίου Μπαμπινιώτη καὶ τὸ «δένδρο» τῆς ᾿Ελληνικῆς Γλώσσας... (Πρόσκληση σὲ διάλογο μὲ τὸν διαπρεπῆ καθηγητὴ) 1. Στὸ προηγούμενο τεῦχος του «Δαυλοῦ» (77/ 1986) ὑπέδειξα, πρᾶγμα ἄλλωστε ποὺ ἀποτελεῖ γνωστὴ θέση τῆς γλωσσολογίας, ὅτι: θεωρητικὸ ὑπόβαθρο ὅλης τῆς συγκριτικῆς καὶ ἰδιαίτερα τῆς «᾿ Ινδοευρωπαϊκῆς» γλωσσολογίας εἶναι ἡ συμβατικὴ σχέση τῶν μερῶν τοῦ γλωσσικοῦ σημείου (σηµασία-μορφή). Σήµερα θὰ μᾶς ἀπασχολήσει ἰδιαίτερα ὁ «σημειακὸς χαρακτήρας)» τῆς γλώσσας. Σχολιάζοντας τὸν Φᾶιςςµτε ὁ καθηγητὴς Γ. Μπαμπινιώτης στὸ βιβλίο του «Θεωρητικὴ Γλωσσολογία» (σελ. 105) γράφει: «Γιὰ τὸν, 81556... ἡ συμβατικότητα περιορίζεται καθαρὰ µέσα στὸ ἴδιο τὸ γλωσσικὸ σημεῖο, στὴν ἴδια γλῶσσα, ὅπου ἐπισημαίνεται ὅτι ἡ σχέση σηµαινο- μένου καὶ σημαίνοντος εἶναι σχέση συμβατική, αὐθαίρετη τρόπον τινά, ἐν πάση δὲ περιπτώσει ὄχι αἰτιακή. Δὲν ὑπάρχει δηλ. κανεὶς ἐσωτερικός, αἰτιώδης σύν- δεσµος μεταξὺ τῆς σημασίας «δένδρο» καὶ τῆς ἀκουστικῆς εἰκόνας / δέπάτο 7. Ἢ σημασία «δένδρο» θὰ μποροῦσε κάλλιστα νὰ ἐκφράζεται ἀπὸ κάποιον ἄλλο φωνολογικὸ συνδυασμό: δὲν εἶναι ἀπαραίτητο νὰ δηλώνεται μὲ τὰ στοιχεῖα δ,6,η,α κ.ο.κ. ᾿Αρα συµβατικότητα χαρακτηρίζει τὴν ἐσωτερικὴ γλωσσικὴ σχέ- ση «σημάνσεως» ποὺ ὑπάρχει μεταξὺ σηµαινοµένου καὶ σημαίνοντος, ἤτοι σχη- "" ον »᾽ Αντιθέτως μεταξὺ ὁλοκλήρου τοῦ γλωσσικοῦ σημείου ὡς ὀνόματος καὶ τοῦ ἑκάστοτε δηλουμένου ἀντικειμένου --- θέµα ποὺ δὲν ἀπασχολεῖ τὸν Φ8155ΗΓΕ --- πρέπει νὰ ὑπάρχη κάποιο ποσοστὸ αἰτιότητας, γιατὶ βεβαίως ὅταν δίδεται ἕνα ὄ- νοµα σ᾽ ἕνα ἀντικείμενο, τὸ ὄνομα κανονικᾶ δίδεται βάσει κάποιου οὐσιώδους χαρακτηριστικοῦ (χρώματος, σχήματος, ἰδιότητας, χρήσεως κ.λπ.) τοῦ ἀντικειμέ- νου. ᾿Αλλὰ καὶ στὴν περίπτωση αὐτὴ --- στὴν ἐξωτερικὴ σχέση δηλώσεως δηλ. - τὸ μεγαλύτερο ποσοστὸ τῶν χαρακτηριστικῶν τοῦ ὀνόματος δὲν παύει νὰ εἷ- ναι συμβατικό, γιατὶ φυσικὰ τὸ ὄνομα δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ καλύψη ἕνα ἀπὸ τὰ πολλὰ χαρακτηριστικἁ γνωρίσματα τοῦ ἀντικειμένου. Οπωσδήποτε ἐδῶ δὲν πρό- «κειται γιὰ σχέση σηµάνσεως (5ἱρηή]Ποβ[{ο), ἀλλὰ γιὰ σχέση δηλώσεως (αεποιᾶ- ΠΟ), ἤτοι: .-- »᾿ Ακριβῶς ἡ προσφορὰ τοῦ δ8µ55ωτε ἔγκειται στὸ ὅτι συνειδητὰ ἐγκαταλεί-