δράση ἀπελευθερώνει ἤ δουλώνει; Η Θὰ ἦταν εὔκολη ἡ ἀπάντηση, ἄν ἡ πράξη, ἡ «κίνηση», ἡ «ἐνέργεια» ταν πάντοτε ἡ «συνέχεια μὲ ἄλλα μέσα» τῆς σχέψεως. Τότε ἀσφαλῶς ἡ τελευταία, δίνοντας μορφή στοὺς ἰδεατούς τύπους ποὺ συλλαμβάνει ὁ ἐσωτερικός «Λόγος», θὰ ὡλοκλήρωνε τὴν κίνηση πρὸς τὴν ἐλευ- θερία, θὰ προῆγε καὶ θὰ τελειοποιοῦσε τὴν συνείδηση ἤ, τουλάχιστον, θὰ δημι- ουργοῦσε στὸν δρῶντα τὸ αἴσθημα τῆς συμπορεύσεώς του μέ τὴν γενική κίνηση τοῦ Κόσμου, τὸν καθολικὸ Ῥυθμό του, τὴν ἀέναη μεταβολὴ, τὸ «ποτάμι» τοῦ 'Ἡράκλειτου. "Όμως, ἄν ὁ ἐσωτερικός Λόγος ἔχη νὰ κάνη μὲ τὸν ἑαυτό του καὶ µόνο -- ἄρα «στὸ χέρι του» εἶναι νὰ ἀναχθὴ μὲ τὴ σκέψη σέ ἀκρότατες κορυ- φὲς ἐλευθερίας, τῆς «πνευματικῆς ἔλευ- θερίας» ἐπὶ τοῦ προκειμένου ---, ἡ δρῶσα συνείδηση μοιραῖα εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀντιμετωπίση τὸν ἐκτὸς αὐτῆς κόσμο, νὰ «πολεμήση» μαζί του καὶ νὰ τὸν φέρη στὸν ἴδιο ρυθμό μὲ τὸν ρυθµό τοῦ ἐσω- τερικοῦ της Λόγου. ᾿Εδῶ δημιουργεῖται τό κρίσιμο, τὸ Χαίριο σταυροδρόμι: ὁ Λόγος, ἄν καὶ ξυνός (Ξ κοινός, διάχυτος) σ᾽ ὅλα, εἶναι ταυτόχρονα καὶ χρυφός, δύσκολα ἀποκαλύπτεται καὶ ἀκόμα πιὸ δύσκολα γίνεται ἀντιληπτή ἡ ἔχφρασή του, ἡ παρουσία του στὰ πράγματα καὶ στὶς ἄλλες συνειδήσεις. Αὐτές μποροῦν ἴσως, ὅταν τὸν «ἀκούσουν», νὰ «όμολο- γήσουν», δηλαδή νὰ συντονισθοῦν καὶ συμπορευθοῦν µαζί του, ἀλλά μπορεῖ καὶ νὰ μὴν αἰσθάνωνται καθόλου τὴν ὑπαρξὴ του, ἀφοῦ οἱ πολλοί «κεκόρηνται ὅκωσ- περ χτήνεα» καὶ σὰν «ὧες βορβόρῳ Ἠδον- ται». Στὸ σημεῖο αὐτὸ ἀρχίζει τὸ ξε- στράτισµα ἀπὸ τὸ δρόµο προσπελάσεως τῆς ἐλευθερίας καὶ τὸ χατρακύλισμα πρὸς τὴ δουλεία, τὴν ἐνεργητική δουλεία (ἐξουσία) ἤ τὴν παθητική δουλεία (ὑπο- ταγή). ᾿Αρχίζει, δηλαδὴ, ὁ ἀποσυντονι- σµός ἀπὸ τὸ Λόγο, ἡ ἐξαλλοτρίωση τῆς ἐλευθερίας τοῦ πνεύματος µέσα στόν χυ- κεῶνα τῶν φαινομένων καὶ τῶν αἰσθή- σεων, µέσα στὸ ἀνεξερεύνητο πέλαγος τοῦ ἄλογου, τοῦ ἐξωλογικοῦ, δηλαδὴ τοῦ ἀνελεύθερου, τῆς ᾿ Ανάγχης. Γιατὶ ὁ Λό- γος μπορεῖ νὰ παραµένη ξυνός σ᾽ ὅλα, ἀλλά δὲν εἶναι στατικός, ἡ φύση του ἀποτελεῖ τὴν ἴδια τὴν Κίνηση καὶ τήν ἴδια τὴν Μεταβολή, κίνηση καὶ μεταβολή ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ τὴν παρακολουθήση ἀπόλυτα παρὰ μόνο ἡ πηγή τής, τὸ «πρῶτον χινοῦν», ὁ «Πόλεμος», ὁ δημι- ουργός αὐτός τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δουλείας. Πλάτων ἦταν τὸ τραγικώτερο θῦ- ο μα τοῦ «πολέμου» αὐτοῦ, τοῦ παι- χνιδιοῦ τοῦ Λόγου, ποὺ ἀρέσχεται σὰν παιδί, μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Αἰῶνος - χρό- νου - νὰ φτιάχνη (ἐλεύθερους) καὶ νὰ χαλᾷ (δούλους), ἀδυσώπητα ὅσο καὶ δί-. χαια. “Ὅσο κι ἄν τὸν κατηγοροῦν γιὰ δογμα- τισμὸ, ἡ σκέψη του ἦταν ἐλεύθερη, ἦταν συντονισμένη μὲ τὸ Λόγο ἤ τούς «ἐν τῇ ψυχῇ λόγους», ὅπως ὠνόμαζε αὐτός τὸ σταθερό σημεῖο ἀναφορᾶς τοῦ πνεύματός του, τὴν ᾿Αλήθεια. τουλάχιστον ὁ