ΜΙΧΑΗΔ ΔΑΝΙΚΑΣ "Ἑλληνικὸς πολιτισμός, διεθνισμὸς καὶ κοσμοπολιτισμὸς Τὸ ἑλληνικὸ πνεῦμα ὑπερβαίνει τὰ ὅρια τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου καὶ μὲ τὶς ἀξίες τὶς ὁποῖες ἐκφράζει μετουσιώνεται σὲ παγκόσμιο, οἰκουμενικό. Η οἰκουμενικὴ διάσταση ὑπάρχει βεβαίως σὲ κάθε ἐκδήλωση τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος καὶ πο- λιτισμοῦ. 'Η οἰκουμενικότης τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ ὅμως γεννᾶ καὶ ἐρωτη- µατικά: εἶναι μήπως ὁ ἑλληνικὸς πολιτισμὸς ὁ μοναδικὸς ὁ ὁποῖος διεκδικεῖ τὴν παγκοσμιότητα ἢ μήπως καὶ οἱ πολυσυζητηµένοι -ισμοὶ τῶν καιρῶν µας, ὁ διε- θνισμὸς καὶ ὁ κοσμοπολιτισµός, διεκδικοῦν κι᾿ αὐτοὶ τὴν οἰκουμενική τους θέ- ση; ᾿Αν ναί, κατὰ πόσον μποροῦμε νὰ ποῦμε πὼς ὁ Ἑλληνικὸς πολιτισμὸς εἶναι μιὰ διεθνιστικἡἠ-κοσμοπολιτικὴἡ ὑπόθεση, καὶ κατὰ πόσον ὁ διεθνισμὸς καὶ ὁ κο- σμοπολιτισμὸς ἔχουν ἑλληνικὰ στοιχεῖα; Κατ᾽ ἀρχὴν ἂς διευκρινήσουμε ὅτι τὸ ἑλληνικὸ πνεῦμα, ὁ ἑλληνικὸς πολιτι- σμὸς, μίλησε στὸν κόσμο ὁλόκληρο ἀδέσμευτος ἀπὸ κάθε ἐξουσιαστικὴ σκοπι- μότητα. Μίλησε στὴν οἰκουμένη χωρὶς κάποια ἄνωθεν παρέμβαση. Μίλησς ἀ- βίαστα, ἐλεύθερα, ἀνεξάρτητα. Τὸ ὅτι τὸ ἑλληνικὸ πνεῦμα ἐκφραζόμενο γιὰ τὴν πατρίδα κλπ., τὄκανε πέρα ἀπὸ γεωγραφικοὺς χώρους ἢ ἀντιπάλους τῆς ἐποχῆς; εἶναι μιὰ ἀκόμη ἔνδειξη τῆς οἰκουμενικῆς του ἀξίας. Σὲ ἀντίθεση μὲ τὸν ἑλληνικὸ πολιτισμό, τόσο ὁ διεθνισμὸς ὅσο καὶ ὁ κοσμο- πολιτισμὸς δροῦν «παρὰ φύσιν». Τόσο ὁ πρῶτος ὅσο καὶ ὁ δεύτερος ἐπιδιώκουν τὸν ἐκμηδενισμὸ τῶν πολιτιστικῶν καὶ ἱστορικῶν διαφορῶν μεταξὺ τῶν ἐθνῶν, τὴν οὐσιαστικὴ ἰσοπέδωση καὶ τὸν ἀφανισμὸ τῶν ἱστορικῶν τους παραδόσεων. Τόσο ὁ διεθνισµός, ὁρμώμενος ἀπὸ τὸ ἀξίωμα ὅτι «δὲν ὑπάρχουν οὐσιαστικὸὲς διαφορὲς μεταξὺ τῶν λαῶν, καὶ οἱ ὅποιες διαφορὲς ποὺ ὑπάρχουν εἶναι δηµιουρ- γήµατα ἀποκλειστικὰ ἐξωτερικῶν συνθηκῶν», ὅσο καὶ ὁ κοσμοπολιτισµός, ὁ ὁ- ποῖος τείνει νὰ μετατρέψει τὴν ὑφήλιο σ᾽ ἕνα ἀπέραντο ππε]{πρ ροΐ, ὅπου ὁ καθέ- νας θὰ δέχεται τὰ ἴδια ἐξωτερικὰ ἐρεθίσματα καὶ ὅπου ὅλοι θ᾽ ἀντιδροῦν ὁμοιό- µορφα, ἔχουν σὰν κοινὸ παρονομαστὴ τὴν µαζοποίηση, τὴν περιφρόνηση τῆς ἱ- διαιτερότητος τῶν ἀτόμων καὶ κατ᾽ ἐπέκταση τῶν ἐθνῶν. Καὶ ὁ διεθνισμὸς καὶ ὁ κοσμοπολιτισμὸς ἐπιμελῶς ἐπεδόθησαν στὴν ἰσοπέδωση (ἂν ὄχι ἀφανισμὸ) ὅ- λων ἐκείνων τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα συγκροτοῦν τὴν ἔννοια τοῦ ἔθνους. 'Ο πρῶτος στὸ ὄνομα μιᾶς «διεθνιστικῆς ἀλληλεγγύηο (ἔννοιας ἀκαθόριστης, ἡ ὁ- ποία σιγά-σιγὰ τείνει ν᾿ ἀποκτήση μεταφυσικἡ χροιά), ὁ δὲ δεύτερος στὸ ὄνομα μιᾶς ἀκόρεστης κερδοσκοπίας ποὺ θέλει τὰ ἔθνη τῆς γῆς νὰ υἱοθετήσουν τὸν «πολιτισμὸ») καὶ τὴν «κουλτούρα» τῆς «οσα (οἷά καὶ τῆς Ὀϊςπεγ]απά. Μὲ τὸ πρό- σχηµα τῆς «ἀγάπης» ἢ τῆς «ἀλληλεγγύης (ἢ μᾶλλον στὸ ὄνομα αὐτῆς) ὁ διεθνι- σμὸς (ἀπὸ τὴν ἀρχική του ἐμφάνιση ὡς στὶς μέρες µας), ταπείνωσε λαούς, ἐξηφά- νισε πολιτισμοὺς ὁλόκληρους, διαστρέβλωσε τὴν παράδοση ἄλλων. Οἱ Ἕλληνες ἀπὸ τὴν πλευρά των, θεωροῦντες τὸ ἔθνος ὡς ἱστορικὴ καὶ πο- λιτιστικἡ ὀντότητα, δὲν δίστασαν ποτὲ νὰ ἀνεχθοῦν τὶς παραδόσεις τῶν ἄλλων λαῶν. Δὲν προσπάθησαν ποτὲ νὰ ἐπιβάλλουν τὴν θρησκεία των᾽ ἢ τὰ ἔθιμά των στὰ ἄλλα ἔθνη, Τὸν σεβασμὸ τῶν "Ἑλλήνων, καὶ σὲ ἐποχὲς ἀκόμη κατὰ τὶς ὁ- ποῖες ἵδρυαν κοσµοκρατορίες, πρὸς τοὺς γηγενεῖς πληθυσμούς τὸν δείχνει καθα-